I FSK 482/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 380/23 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 11 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2014 r. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji

Zaskarżonym wyrokiem z 25 maja 2023 r. (sygn. akt I SA/Kr 380/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę E. K. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 11 maja 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2014 r. Od powyższego wyroku skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, wnosząc na mocy art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi. Wraz ze skargą kasacyjną, strona na mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. wniosła o wstrzymanie wykonania w całości decyzji DIAS z 11 maja 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały, jako że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści zdania pierwszego art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Na mocy art. 193 P.p.s.a. przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca i uprawdopodobnić je. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki, bez wskazania na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. to podmiot skarżący, w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyższej sposób wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 maja 2010 r., sygn.. II FZ 182/10, z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1522/12, z dnia 11 października 2012 r., sygn. II OZ 877/12, z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. II OSK 2895/12, z dnia 15 stycznia 2013 r. o sygn.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 1990/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., sygn. II FSK 410/13, z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. II GZ 323/13). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania i uprawdopodobnienia wystąpienia okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. postanowienia NSA: z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. II OZ 65/08, z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. II OZ 110/08, czy z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. I GSK 1391/20). Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie jest to drugi wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. Poprzedni wniosek złożony został ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdzie WSA postanowieniem z 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 922/21 uwzględnił wniosek skarżącej, co do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Niemniej na skutek wydania przez Sąd pierwszej instancji wyroku z 30 listopada 2021 r., sygn. I SA/Kr 922/21, uwzględniającego skargę i uchylającego zaskarżoną decyzję, wstrzymanie wykonania decyzji powołanym wyżej postanowieniem utraciło moc z dniem wydania wyroku, zgodnie z dyspozycją art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a. Wydając powołane postanowienie z 17 listopada 2021 r., WSA wziął pod uwagę dokumentację złożoną przez skarżącą w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Kr 161/21) i porównał zgromadzoną tam dokumentację z wnioskami skarżącej, dochodząc do wniosku, że zasługiwał on na uwzględnienie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, z którym pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, oraz trójką dzieci. Skarżąca nie posiada nieruchomości ani żadnych zasobów (tj. oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, gotówki, papierów wartościowych, czy innych praw majątkowych). Na dochód wnioskodawczyni składała się renta socjalna na niepełnosprawne dziecko w wysokości 1.971 złotych miesięcznie, świadczenie z programu "Rodzina 500 plus" w wysokości 500 złotych miesięcznie, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 złotych miesięcznie oraz alimenty w wysokości 450 złotych miesięcznie. Mąż skarżącej pracuje w Niemczech i według niej jego wynagrodzenie wynosi 6.000 złotych. Natomiast z przedłożonych przez stronę wyciągów z konta bankowego wynikało, że miesięczny dochód jej męża w lipcu 2021 r. wyniósł ok. 2.000 euro (przelew z dnia 1 lipca 2021 r.), w czerwcu – 3.500 euro (przelew z dnia 22 czerwca 2021 r. w kwocie 1.000 euro, przelew z dnia 14 czerwca 2021 r. w kwocie 1.500 euro, przelew z dnia 4 czerwca 2021 r. w kwocie 1.000 euro) a w maju 2021 r. – 4.100 euro (przelew z dnia 20 maja 2021 r. w kwocie 1.000 euro, przelew z dnia 11 maja 2021 r. w kwocie 2.000 euro, przelew z dnia 4 maja 2021 r. w kwocie 1.100 euro). Z kolei zobowiązania i stałe wydatki skarżącej obejmowały: koszty czynszu – 1.300 złotych, opłaty za media – ok. 500 złotych, koszty leczenia 1.500 złotych, opłatę za internet 39 złotych, opłatę za telefon – 520 złotych, raty kredytów – łącznie 2.720 złotych. Skarżąca nie miała środków na uiszczenie zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2014 r. w łącznej wysokości 348.317 złotych. Nie prowadziła ona już działalności gospodarczej ani nie pracowała, zajmując się sprawowaniem opieki nad trójką dzieci w wieku szkolnym, w tym jednym niepełnosprawnym. Jej miesięczny dochód wynosił ok. 3.136,84 złotych, jednak składają się na niego renta socjalna na niepełnosprawne dziecko, zasiłki 500+ i pielęgnacyjny oraz alimenty. Co prawda mąż skarżącej pracuje za granicą osiągając znaczny dochód, jednak należy od niego odliczyć koszty dojazdu, zakwaterowania i wyżywienia na terenie Niemiec. Z analizy historii operacji bankowych na koncie skarżącej wynika, że miesięcznie otrzymuje ona od męża kwotę ok. 4.000 złotych (w zależności od aktualnego kursu euro). Miesięcznie skarżąca dysponuje zatem kwotą ok. 7.136,84 złotych. Natomiast jej comiesięczne zobowiązania i stałe wydatki zamykają się w kwocie ok. 6.579 złotych. Niemal zatem cały dochód skarżącej był przeznaczany na utrzymanie jej i trójki jej dzieci. Skarżąca nie dysponowała zatem środkami, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie zobowiązań podatkowych za poszczególne kwartały 2014 r. Jak wynikało z obecnie rozpoznawanego wniosku, sytuacja skarżącej nie poprawiła się. Skarżąca nadal nie pracowała na obecną chwilę i nadal zajmowała się dziećmi. Czynsz najmu wzrósł do kwoty ok. 1.600 złotych miesięcznie natomiast nadal spłacała kredyty w wysokości ok. 1.250 złotych (750 złotych + 500 złotych). Jak wynikało z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, złożonego wraz ze skargą kasacyjną i rozpoznanego w sprawie sygn. I SPP/Kr 241/23, skarżąca nadal zajmowała się trójką dzieci w wieku szkolnym, w tym jednym niepełnosprawnym. Jedynym źródłem dochodu stanowił zasiłek opiekuńczy oraz renta socjalna w łącznej wysokości 4.395 złotych (2.450 złotych + 1.945 złotych). Natomiast na zobowiązania i stałe wydatki składały się: czynsz za mieszkanie, koszt telefonów, raty kredytów, opłaty za internet i telewizję, koszty leczenia oraz koszty materiałów szkolnych i nauki dzieci w łącznej wysokości 6.745 złotych (1.600 złotych + 650 złotych + 1.250 złotych + 65 złotych + 180 złotych + 1.000 złotych + 2.000 złotych). Z wniosku tego nadal wynikało, że w utrzymaniu rodziny pomaga mąż pracujący na terenie Niemiec. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji, wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skoro bowiem we wniosku występują podobne okoliczności (w szczególności gorsza sytuacja majątkowa skarżącej w rozpoznawanym wniosku), które uprzednio stanowiły podstawę do udzielenia wnioskodawczyni ochrony tymczasowej, to wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny innej decyzji byłoby niezrozumiałe, zwłaszcza, że z okoliczności sprawy nie wynikają żadne konkretne powody, które przemawiałyby za wydaniem odmiennego rozstrzygnięcia i odmową wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2021 r. o sygn. I FZ 246/21 i I FZ 249/21). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.