I FZ 100/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 609/18 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 609/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając postanowienie sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka nie wykazała okoliczności, które mogłyby doprowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkujących dopuszczalność wykonania zaskarżonej decyzji. Również sąd nie dostrzegł takich okoliczności na podstawie analizy całokształtu akt sprawy. W związku z tym na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie: P.p.s.a., sąd I instancji postanowił o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. WSA podkreślił, że - zgodnie z utrwalonym stanowiskiem NSA, w szczególności z uchwałą z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt II FPS 9/13 - zajął stanowisko po uprzednim zbadaniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, co w tym przypadku oznaczało zarówno argumentację podniesioną przez skarżącą spółkę we wniosku i dokumentację z tym wnioskiem związaną, jak i dokumentację nadesłaną w związku z wnioskiem złożonym w celu przyznania spółce prawa pomocy. Z dokumentacji tej wynika, że w dwóch ostatnich latach obrotowych (2016 i 2017) spółka osiągnęła wielomilionowe przychody (łącznie ponad 188 ml zł), które znacznie przewyższają kwotę zobowiązania podatkowego wynikającą ze skarżonej decyzji. Jednocześnie sąd podkreślił, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwości i obciążenia w sferze majątkowej zobowiązanego. Niemniej jednak, wstrzymanie decyzji jest instytucją o charakterze wyjątkowym i fakultatywnym i dotyczy jedynie takich sytuacji, w których zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W art. 61 § 3 P.p.s.a chodzi bowiem o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia, a trudne do odwrócenia skutki (prawne lub faktyczne) to takie, których zaistnienie powoduje istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Natomiast skarżąca spółka nie wykazała, by w jej sprawie ww. szkoda i skutki miały charakter kwalifikowany - tj. przekraczały normalne następstwa związane z wykonaniem aktu administracyjnego. Za przekonującą argumentację nie można bowiem, zdaniem WSA, uznać - do czego głównie sprowadza się uzasadnienie wniosku - że wadliwa w ocenie spółki decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym i jest podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej, co jest uciążliwe dla spółki. Sąd podkreślił, że przeświadczenie skarżącej spółki o wadliwości zaskarżonej decyzji jest irrelewantne w kontekście przesłanek zawartych w 61 § 3 P.p.s.a, a ponadto rozpoznanie tej kwestii stanowiłoby niedopuszczalną ocenę legalności, przedwczesną na tym etapie postępowania. Niezgodność decyzji z prawem dopiero będzie przedmiotem oceny sadu I instancji, a ochrona tymczasowa wynikająca z 61 § 3 P.p.s.a stanowi odrębną instytucję prawną. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., stwierdzając, że sąd dokonując błędnego ustalenia stanu faktycznego bez uwzględnienia i odniesienia się do wszystkich dowodów i argumentów skarżącej, dokonał wadliwej oceny, iż nie zaistniały przesłanki do zastosowania wstrzymania wykonalności decyzji. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, względnie o przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie zważył, co następuje: Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. Analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zawartego w piśmie z dnia 1 lutego 2018 r.) potwierdzała stanowisko sądu I instancji, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła w dostateczny sposób ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (oceniony na podstawie całokształtu akt sprawy, w tym dokumentacji nadesłanej celem rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy) nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania skarżącej tego rodzaju ochrony. Warunkiem zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji ochrony tymczasowej, uregulowanej w art. 61 § 3 P.p.s.a., jest związane z wykonaniem zaskarżonego aktu lub czynności przed rozpoznaniem skargi, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu, sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu na wniosek skarżącego. Z komentowanego przepisu należy zatem wyprowadzić podstawową przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jaką jest wykazanie istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu, w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ponadto wskazywać na konkretne i wyjątkowe okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Trudno uznać za wystarczające samo powołanie się na fakt, że decyzja administracyjna, którą spółka uznaje za wadliwą, funkcjonuje w obrocie prawnym i jest podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej, co jest uciążliwe dla spółki, gdyż utrudnia jej prowadzenie działalności gospodarczej. Nieuprawnione było oczekiwanie, że sąd rozpatrujący ów wniosek powinien poszukiwać za stronę argumentów oraz danych finansowych na poparcie wniesionego żądania procesowego. To na stronie bowiem spoczywał obowiązek takiego uzasadnienia wniosku, aby był precyzyjny i dotyczył konkretnych okoliczności, które kwalifikują się do merytorycznej oceny z punktu widzenia wpływu na kondycję finansową jej firmy. Podstawą działania sądu administracyjnego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, uczynić należy niewątpliwie całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i tak też stało się, wbrew zarzutom zażalenia, w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. To, że WSA, analizując akta sprawy, doszedł do odmiennych wniosków co do skorzystania przez spółkę z ochrony tymczasowej, nie stanowi jeszcze o "błędnym ustaleniu stanu faktycznego". Zauważyć wypada, że WSA w Warszawie prawomocnie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowieniem z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 609/18 WSA w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 r. odmawiające spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie). I choć, rzecz jasna, odmowa pomocy prawnej nie jest jednoznaczna z odmową wstrzymania wykonania decyzji ani nie prowadzi do niej, w niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, że szkoda i skutki dla skarżącej spółki miały charakter wyjątkowy - tj. przekraczały normalne następstwa związane z wykonaniem aktu administracyjnego. Nie mogą też odnieść zamierzonego przez stronę skutku - nie poparte żadnymi konkretami - argumenty zażalenia dotyczące faktycznego "sparaliżowania" działalności spółki na skutek wykonania decyzji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sad Administracyjny uznał, że argumentacja skarżącej na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niewystarczająca, co uniemożliwiło sądowi I instancji udzielenie ochrony tymczasowej w niniejszym postępowaniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.