I FZ 123/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 73/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. z dnia 25 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień-październik 2016 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 73/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku K. S. (dalej skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z 25 listopada 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień-październik 2016 r. 2. Skarżący w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022r., poz. 329 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) podkreślił, że skarżący nie wykazał we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem wniosek przez niego złożony nie zawierał jakiegokolwiek uzasadnienia umożliwiającego jego merytoryczną ocenę, jak również do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów, które uprawdopodobniałyby okoliczności przewidziane w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez bezpodstawną odmowę wstrzymania wykonania w całości decyzji ostatecznej z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające przychylenie się do wniosku strony. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonego aktu – ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, jest wyjątkiem od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których stanowi § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. 5.3. Z uwagi na przytoczone wyżej brzmienie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 988/12; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak uzasadnienia wniosku lub jego nieodpowiednie uzasadnienie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę i tym samym wniosek taki – jako nieuzasadniony – podlega oddaleniu (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). 5.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy odnotować, że skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnych okoliczności, z których wynikałoby, że w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji wystąpi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dołączył także stosownej dokumentacji, na podstawie której Sąd byłby w stanie ocenić jego sytuację finansową i majątkową i orzec o możliwości przyznania ochrony tymczasowej. 5.5. W świetle powyższego nie naruszała art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd nie miał bowiem obowiązku z urzędu ustalać, w czym skarżący upatruje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagał się skarżący, powinien był uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jego sytuację finansową i materialną, czego skarżący nie uczynił. 5.6. Nie zasługują przy tym na uwzględnienie zarzuty skarżącego, w których podnosi "że w toku sprawy szczegółowo przedstawił swoją sytuację majątkowa (...) we wniosku o przyznanie prawa pomocy". Wskazać bowiem w tym miejscu należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie składał wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niemniej jednak Sądowi z urzędu jest znane, że taki wniosek był przez skarżącego składany jednakże w odrębnym postępowaniu sądowym. 5.7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.