I FZ 130/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 101/23 w sprawie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 428000-COP2.4103.23.2022.11 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lipca 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 101/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z 12 grudnia 2022 r., nr 428000-COP2.4103.23.2022.11 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lipca 2018 r. Od powyższego postanowienia B. B. (dalej "Skarżący") wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty zgodnie z brzmieniem i wykładnią art. 61 § 3 p.p.s.a. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymienione wyżej przesłanki należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Analizując wniosek złożony przez Skarżącego w tej sprawie, należy zauważyć, że nie zawiera on uzasadnienia pozwalającego uznać, że zaistniały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wskazujące na zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się jedynie do wskazania, że w chwili obecnej Skarżący znajduje się w sytuacji, w której wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne. W jego ramach mogą być zastosowane środki egzekucyjne powodujące ograniczenie Skarżącego w dysponowaniu jego zasobami majątkowymi. Zastosowanie środków egzekucyjnych uniemożliwi Skarżącemu wykonanie jakichkolwiek zobowiązań publicznoprawnych i prywatnoprawnych. To z kolei może skutkować odstępowaniem od umów przez kontrahentów Skarżącego, a w razie braku uregulowania zobowiązań – również skierowaniem spraw na drogę sądową, włącznie z prawdopodobieństwem postępowania egzekucyjnego. To wszystko może wywrzeć negatywny wpływ na poziom rentowności prowadzonej działalności. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji) spowoduje, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P., jako główny wierzyciel, nie będzie mógł realizować swojego roszczenia, a tym samym nie będzie można prowadzić egzekucji wobec Skarżącego, co przyczyni się do możliwości dalszego prowadzenia przez niego działalności gospodarczej które na ten moment jest dochodowa. Z kolei natychmiastowe uiszczenie kwot objętych zaskarżoną decyzją (ponad 3 miliony złotych wraz z odsetkami za zwłokę), bądź ich ewentualna egzekucja administracyjna, mogłyby spowodować powstanie skutków trudnych do odwrócenia (utrata płynności finansowej niezbędnej do regulowania zobowiązań, utrata zaufania kontrahentów i klientów). Najdalej idący skutek, jakim jest upadłość przedsiębiorstwa Skarżącego, spowoduje przejście majątku Skarżącego pod zarząd syndyka, powodując ograniczenia w swobodnym dysponowaniu majątkiem. Skarżący wskazał, że kwota zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę znacznie przewyższa możliwości finansowe i majątkowe Skarżącego. Stwierdził, że z powodu terminu rozpatrywania spraw przez sądy administracyjnej, ewentualny zwrot nadpłaty nastąpiłby już po likwidacji działalności gospodarczej przez Skarżącego. Tymczasem jak wskazano powyżej uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (Zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że podnoszona argumentacja przez Skarżącego nie daje podstaw, aby stwierdzić, że w sprawie zachodziły przesłanki, które skutkowałyby fakultatywnym wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Prowadzona działalność gospodarcza przez Skarżącego wskazuje na osiągane przez niego zyski w kwotach odpowiednio 4.523.139,03 zł za rok 2021 i 1.293.853,88 zł za rok 2022. Skarżący również był w stanie udzielać pożyczek innym podmiotom, w tym pożyczki z majątku prywatnego w wysokości przekraczającej milion złotych. Skarżący złożył również wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług określonych zaskarżoną decyzją. Tym samym argumentacja Skarżącego, sugerująca daleko idące skutki, w tym niewypłacalność i ogłoszenie upadłości jego działalności gospodarczej, nie została również poparta dostatecznymi dokumentami, a w konsekwencji nie zyskała aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama dolegliwość czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy więc uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem Skarżącego było przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, w tym przedstawienie wystarczających dowodów popierających jego wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 4