I FZ 132/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 18/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 9 listopada 2022 r. nr 2601-IOV-2.4103.32.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 18/23 Wojewódzki Sąd w Kielcach w sprawie ze skargi R. P. (powoływany dalej jako: skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 9 listopada 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że obecnie nie posiada odpowiednich środków finansowych pozwalających na uregulowanie całości zobowiązań z uwagi na prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne i dokonanie zabezpieczenia środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia przez skarżącego szkody wyrządzonej przestępstwem w wysokości nie niższej niż 300 mln złotych. Skarżący podkreślił, że ewentualna egzekucja kwoty zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją mogłaby prowadzić do nieodwracalnych skutków i ,,pogrąży go finansowo". Skarżący wówczas nie będzie miał możliwości spłaty jakichkolwiek zobowiązań. Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku nie pozwala dokonać oceny, czy wykonanie decyzji, spowoduje wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) powoływanej dalej jako: P.p.s.a. Uzasadnienie wniosku skarżącego zostało sporządzone w sposób lakoniczny i w żaden sposób nie uprawdopodabnia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieuzasadnioną szkodę w jego majątku. Twierdzenia skarżącego są gołosłowne i nie zostały przez niego w żaden sposób sprecyzowane i wykazane za pomocą dowodów. Z uwagi na brak wiedzy o aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, w szczególności brak informacji w zakresie osiąganych dochodów, ponoszonych wydatków, majątku ruchomego, nieruchomości, wysokości obciążeń majątkowych, nie jest możliwe dokonanie oceny czy rzeczywiście wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W świetle powyższego sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest uprawniony do domniemywania jakichkolwiek faktów i okoliczności, które nie zostały podniesione przez skarżącego i które nie wynikają z akt sprawy. W związku z tym nie można ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji uznał, że zarówno powoływane okoliczności przez skarżącego, jak i analiza akt sprawy nie pozwala na przyjęcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w całości nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji majątkowej skarżącego podczas gdy zarówno wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia, jak i stan faktyczny w sprawie, wskazują, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji majątkowej skarżącego jest zbyt wysokie i egzekucja ewentualnej kwoty zobowiązania doprowadziłaby do nieodwracalnych skutków, a późniejszy ewentualny zwrot wyegzekwowanej kwoty mógłby nie przywrócić stanu sprzed egzekucji, w szczególności wobec istniejącego kryzysu gospodarczego związanego ze stanem epidemii w kraju i na świecie, wysokim poziomem inflacji. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że wykonanie postanowienia organu spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, szczególnie zważywszy na trudną sytuację finansową skarżącego. Podniesiono również, że wykonanie postanowienia grozi spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków w interesach skarżącego, z uwagi na znaczną kwotę podlegającą egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie zaistnienia tych przesłanek należy jednak do ubiegającego się o ochronę, a zatem to skarżący jest obowiązany do udowodnienia okoliczności, na które się powołuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3.07.2014 r. (II OZ 661/14, opubl. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia". Z kolei w postanowieniu z dnia 29.05.2009 r. (I FZ 148/09, opubl. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji opiera się na argumentacji związanej z kryzysem gospodarczym oraz wysokości egzekwowanej kwoty. Do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty obrazujące sytuację materialną skarżącego. W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do odstąpienia od oceny wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważywszy na ogólnikową treść zażalenia oraz brak jakiegokolwiek dokumentowania okoliczności, na które powołuje się skarżący, w szczególności w zakresie pozwalającym na zweryfikowanie jego aktualnej sytuacji finansowej oraz majątkowej. W związku z tym nie jest możliwe dokonanie oceny, czy negatywne skutki wykonania zaskarżonej decyzji, na które powołuje się skarżący rzeczywiście mogą wystąpić. W konsekwencji nie sposób przyjąć, aby skarżący uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie może uszczuplić jego majątek na tyle, że posiadane środki finansowe nie pozwolą mu na uregulowanie nałożonego na niego obowiązku podatkowego bez szkody dla swojego utrzymania. Niewystarczające jest samo wskazanie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązkiem skarżącego było uprawdopodobnienie, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z ewentualnymi odsetkami. Skarżący jednak tego nie wykazał i ograniczył się wyłącznie do twierdzeń, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wyjaśnił także, na czym polega nadzwyczajna sytuacja uzasadniająca wstrzymanie wykonania decyzji w związku z kryzysem gospodarczym. Ewentualne wykonanie decyzji wymiarowej z pewnością może być do pewnego stopnia uciążliwe i dolegliwe dla jej adresata. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku prowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania skutków trudnych do odwrócenia. Wyłącznie chodzi o okoliczności określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., które stanowią przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Natomiast w sytuacji wyegzekwowania należności pieniężnej skutki tej czynności stanowią zwykłe następstwo zapłaty, zaś ewentualne koszty egzekucyjne stanowią następstwo odmowy dobrowolnej zapłaty zaległości. Powyższe skutki są możliwe do odwrócenia przez zwrot wyegzekwowanych kwot w przypadku wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu przez sąd w wyniku rozpoznania skargi na tę decyzję. Z kolei odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.