I FZ 135/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 178/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 178/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 14 stycznia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2018 r. Od powyższego postanowienia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżący") wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty zgodnie z brzmieniem i wykładnią art. 61 § 3 p.p.s.a. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymienione wyżej przesłanki należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Analizując wniosek złożony przez skarżącego w tej sprawie, należy zauważyć, że nie zawiera on prawidłowego uzasadnienia. Skarżący powołuje się, co prawda na wystąpienie przesłanek wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreśla swoją ciężką sytuację w związku ze stanem epidemii, wysoką inflacją, wzrostem cen i kosztów w zw. z wojną na Ukrainie. Wskazuje, że wysokość zaległości podatkowej i odsetek wynikających z zaskarżonej decyzji przekracza możliwości płatnicze skarżącego, nie przedstawia on jednak na ten fakt żadnej dokumentacji lub innych dowodów. Tymczasem jak wskazano powyżej uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności dotyczących bezpośrednio wnioskodawcy pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (Zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61). Nie mogą być tymi okolicznościami, epidemia, inflacja czy wojna w Ukrainie, bowiem dotyczą one wszystkich, a wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może wynikać jedynie z niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie, takie jak w omawianym wniosku, żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia dokonania jego merytorycznej oceny. Nie zawiera ono bowiem żadnych informacji o możliwościach finansowych i majątkowych spółki. Argumenty podnoszone przez skarżącego w zażaleniu jak i w oryginalnym wniosku nie zostały poparte przez niego jakąkolwiek dokumentacją lub inną formą dowodu, który by przedstawił sytuację finansową i majątkową spółki. W takiej sytuacji nie jest możliwe dokonanie oceny zaistnienia przesłanki wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Obowiązkiem skarżącego było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, w tym przedstawienie wystarczających dowodów popierających jego wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się sytuacji finansowej podatnika wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji. Słusznie też wskazał WSA w Olsztynie, że podczas rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest to bowiem przesłanka wiążąca się z zasadnością wniosku o wstrzymanie wykonalności zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na etapie merytorycznego rozpoznania sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.