I FZ 138/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 233/20 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 grudnia 2019 r., [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 233/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu zawartego w piśmie procesowym z 9 kwietnia 2020 r. wniosku (wpływ do WSA 16 kwietnia 2020 r.), na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odmówił K. F. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 13 grudnia 2019 r., wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Skarżący, mimo istnienia takiego obowiązku, nie przedłożył żadnych dokumentów uprawdopodobniających Jego sytuację finansową i majątkową, a tym samym nie wykazał, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może spowodować utratę płynności finansowej i doprowadzić do zaprzestania prowadzenia przez Niego działalności gospodarczej. Podatnik powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji zaskarżył w całości w zażaleniu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił przy tym naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odmowie wstrzymania wykonania decyzji, poprzez mylne uznanie, że Skarżący nie wykazał, że zachodzą okoliczności wskazujące na ryzyko powstania poważnej szkody i nieodwracalnych skutków, podczas gdy Skarżący podniósł we wniosku z 9 kwietnia 2020 r., że został pozbawiony możliwości korzystania ze środków finansowych, co doprowadziło do całkowitego paraliżu finansowego i utraty płynności finansowej, a także przedłożył dokumenty finansowe, z których wynika, że nie posiada on żadnych środków finansowych, wobec czego uznać należy, że poprzez wykonanie przedmiotowej, decyzji wobec Skarżącego zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym w szczególności konieczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej; - art. 49 § 1 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na niewezwaniu Skarżącego do ewentualnego przedłożenia dodatkowych dokumentów, uprawdopodobniających jego sytuację finansową i majątkową, podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać Skarżącego do uzupełnienia braków wniosku z 9 kwietnia 2020 r. w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Mając na uwadze podniesione zarzuty w zażaleniu wniesiono o: - zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem zastępującego Stronę adwokata w aktach sprawy znajdują się stosowne dokumenty potwierdzające stan finansowy i majątkowy Skarżącego. Dodatkowo w sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek z 9 kwietnia 2020 r. zawiera jakiekolwiek braki formalne (np. konieczne jest przedłożenie dodatkowych dokumentów) - powinien wezwać Skarżącego do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Wbrew przedstawionej w zażaleniu argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela konstatację Sądu pierwszej instancji, że Skarżący, mimo istnienia takiego obowiązku, nie przedłożył żadnych dokumentów uprawdopodobniających Jego sytuację finansową i majątkową, a tym samym nie wykazał, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może spowodować utratę płynności finansowej i doprowadzić do zaprzestania prowadzenia przez Niego działalności gospodarczej. W powyższej kwestii należy wskazać, że z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek Skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Uzasadniając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pełnomocnik Skarżącego wskazał w szczególności, że 9 marca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zabezpieczenia kwoty 14.484,33 zł, odpowiadającej wysokości zobowiązania podatkowego i w wyniku tego zajęcia zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty płynności finansowej oraz zaprzestania przez niego prowadzenia działalności gospodarczej. Dodał również, że kontrahenci Skarżącego mają opóźnienia w regulowaniu należności wobec niego i dlatego nie ma on często możliwości dysponowania środkami pieniężnymi, co z kolei prowadzi do sytuacji, w której zachowanie płynności finansowej wymaga od Skarżącego planowania i oszczędnego gospodarowania posiadanym kapitałem. Wobec tego zdaniem pełnomocnika działania podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego prowadzą do poważnego zachwiania stabilnością finansową Skarżącego z uwagi na fakt, że zabezpieczeniu podlega znaczna kwota. Tym samym w opinii pełnomocnika istnieje poważne ryzyko zaprzestania przez Skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej z powodu braku odpowiednich środków finansowych, a zatem spełnione zostały obie przesłanki określone art. 61 § 3 P.p.s.a. Uzasadnienie wniosku nie zawierało jednak żadnych konkretnych informacji, tj. jakimi środkami finansowymi dysponuje Skarżący, jakie są jego przychody i wydatki. Skarżący nie udzielił również informacji o posiadanych nieruchomościach, czy też wartościowych ruchomościach. Informacji tych i dokumentów, wbrew gołosłownym twierdzeniem zażalenia, brak jest również w aktach sprawy. W konsekwencji nie można było ocenić jaki wpływ na sytuację majątkową Skarżącego będzie miało niewstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na poparcie wniosku Strona nie przedstawiła także żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej, które uczyniłyby tę argumentację wiarygodną. Tymczasem wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Strona musi zatem wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Nieprzedstawienie zatem przez Stronę dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, przy braku takich dokumentów w aktach sprawy, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, uniemożliwiło WSA ocenę, czy wykonanie tej decyzji spowoduje u Skarżącego, znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Strony nie był również zobowiązany wzywać jej o stosowne dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową, gdyż - o czym była już wyżej mowa - w przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W przypadku, gdy sąd orzeka na wniosek strony o zasadności wstrzymania w danej sprawie wykonania skarżonego aktu (czynności), to na inicjującym to postępowanie podmiocie spoczywa obowiązek rzetelnego sformułowania wniosku. Brak w takim wniosku danych warunkujących dokonanie oceny, czy zachodzą przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej, nie jest przy tym brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie pismu dalszego biegu. Zatem Sąd pierwszej instancji, w sytuacji braku należytego uzasadnienia wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (w tym również w przypadku braku dokumentacji źródłowej potwierdzającej w sposób należyty argumentację tego wniosku), nie był obowiązany na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. do wzywania Skarżącego do uzupełnienia tego wniosku (zob. post. NSA z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I FZ 131/20; z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 166/15 – opubl. w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Mając na uwadze powyżej przedstawione względy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.