I FZ 163/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. G. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 646/21 w przedmiocie sprawdzenia i ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 11 marca 2021 r., nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r., 2016 r., 2017 r., i 2018 r. postanawia odrzucić zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej "organ") wydał 11 marca 2021 r. decyzję, którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 24 września 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r., 2016 r., 2017 r., i 2018 r. wydane wobec L.G. (dalej "Strona" lub "Skarżąca"). Na powyższą decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Na wezwanie Sądu, pismem 7 lipca 2021 r. strona podała, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niemniejszej sprawie wynosi 10.000 zł. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej "Przewodniczący Wydziału"), mając na uwadze, że organ w odpowiedzi na skargę określił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 391.061 zł, zarządzeniem z 21 lipca 2021 r., wydanym na podstawie art. 218 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., po przeprowadzeniu dochodzenia, ustalił w niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 1 163 044 zł. Pismem z 20 sierpnia 2021 r. Skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 21 lipca 2021 r. ustalające wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Strony podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a. zażalenie jest środkiem odwoławczym, który wnosi się do Naczelnego Sądu Administracyjnego i który przysługuje od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: (1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu; (2) odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3; (3) umorzenie postępowania; (4) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61; (5) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku; (6) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; (7) odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia; (8) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; (9) odrzucenie skargi kasacyjnej; (10) odrzucenie zażalenia; (11) zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej; (12) ukaranie grzywną. Zaskarżone przez Stronę zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 21 lipca 2021 r. w przedmiocie sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia nie mieści się w katalogu spraw określonym w powyższym przepisie. Ponadto zgodnie z art. 198 P.p.s.a. przepisy działu IV "Środki odwoławcze" stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. W myśl art. 227 § 1 P.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie ustalające wartość przedmiotu zaskarżenia w trybie art. 218 P.p.s.a., które jest przedmiotem zażalenia wniesionego przez Skarżącego, nie stanowi jednak zarządzenia w przedmiocie kosztów sądowych w rozumieniu art. 227 § 1 P.p.s.a. Wyjaśnić bowiem należy, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest w istocie podstawą do podjęcia przez przewodniczącego właściwych działań (zarządzeń) w zakresie kosztów sądowych, w szczególności wezwania do uiszczenia stosownej opłaty sądowej. Samo w sobie sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia nie wiąże się jednak bezpośrednio z jakimikolwiek materialnymi obowiązkami uczestnika postępowania w zakresie kosztów sądowych. Jest to postępowanie stanowiące element wstępnej weryfikacji przesłanek warunkujących merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia, w następstwie którego podejmowane są dalsze, właściwe czynności procesowe już bezpośrednio wobec strony (uczestnika) postępowania. W rezultacie nie można uznać, że zarządzenie, o którym mowa w art. 218 P.p.s.a., dotyczy kosztów sądowych w rozumieniu art. 227 § 1 cytowanej ustawy Kontekst systemowy art. 218 P.p.s.a. wskazuje zatem, że zarządzenia wydawane na podstawie tego przepisu nie podlegają zaskarżeniu (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 353/13; z 14 maja 2015 r., sygn. akt II FZ 357/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 21 lipca 2021 r. o sprawdzeniu i ustaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 180 P.p.s.a., jako niedopuszczalne należało odrzucić. Zgodnie bowiem z tymi przepisami Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci zażalenie, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci je temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Skoro zażalenie wniesione przez Skarżącego było niedopuszczalne, czego Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł i nadał mu dalszy bieg, Naczelny Sąd Administracyjny był zobligowany do jego odrzucenia. Na zakończenie dodać tylko należy, że odmienna sytuacja ma miejsce w przypadku zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, które podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia na podstawie art. 227 § 1 P.p.s.a. W postępowaniu zainicjowanym takim zażaleniem sąd odwoławczy ma przy tym możliwość – na podstawie art. 191 P.p.s.a. - skontrolowania również prawidłowości niezaskarżalnego zarządzenia w przedmiocie sprawdzenia (ustalenia) wartości przedmiotu zaskarżenia. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu od skargi, co umożliwia objecie kontrolą instancyjną także zarządzenia wydanego na podstawie art. 218 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.