I FZ 310/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 320/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr 2801-IOV.4103.29.2021 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r., 2013 r. oraz 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 320/22, w sprawie ze skargi R. N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 kwietnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazywał na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem strony, za uwzględnieniem żądania przemawiały: wysokość zaległości podatkowej i odsetek wynikających z decyzji, przekraczające możliwości płatnicze skarżącego, a ponadto okoliczności nadzwyczajne związane z epidemią koronawirusa, wysoką inflacją oraz wzrostem cen i kosztów utrzymania wywołanym m. in. wojną na Ukrainie i epidemią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał argumentację prezentowaną we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji za niewystarczającą dla zastosowania art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa). W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: 1. art. 61 § 3 Ppsa przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej, 2. art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 166 w związku z art. 61 § 3 Ppsa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia, w którym błędnie uznano, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 Ppsa, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze za ugruntowany należy uznać pogląd - akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - kładący nacisk na obowiązek uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis konkretnych (zindywidualizowanych) okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej. Nie sposób tym samym zgodzić się z argumentem autora zażalenia, że za wstrzymaniem wykonania decyzji powinny przemawiać okoliczności wynikające z akt sprawy i skargi. Hasłowe jedynie powoływanie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 Ppsa, czy też ogólne wskazywanie na sytuację finansową nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku strony i nie powoduje konieczności poszukiwania przez sąd administracyjny racji uzasadniających zgłoszone żądanie. W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłową ocenę prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zamieszczony w skardze wskazywał ogólnie na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona poprzestała przy tym na zdawkowym stwierdzeniu, że "o wystąpieniu przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa świadczy przede wszystkim wysokość zaległości podatkowej w odniesieniu do sytuacji finansowej Skarżącego". Ponadto powołała się na okoliczności nadzwyczajne, takie jak: epidemia, wysoka inflacja, wojna na Ukrainie oraz wzrost kosztów utrzymania (s. 28 skargi). W zażaleniu dodatkowo wskazano na zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych skarżącego, akcentując fakt ich dobrowolnej spłaty. Ani we wniosku, ani w treści zażalenia nie przedstawiono jakichkolwiek informacji na temat sytuacji majątkowej skarżącego, które umożliwiałyby zbadanie ryzyka wynikającego z wykonania decyzji podatkowej względem strony. Tymczasem podstawy udzielenia tymczasowej ochrony sądowej nie mogą stanowić jedynie potencjalne, hasłowo powoływane skutki wykonania decyzji podatkowej (ze swej istoty dolegliwe dla podatnika), nie poparte jakimikolwiek konkretnymi danymi, twierdzeniami czy dokumentacją źródłową, pozwalającymi ocenić rzeczywiste zagrożenie płynące z zapłaty określonej kwoty w kontekście przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Zastosowania art. 61 § 3 Ppsa nie mogą również usprawiedliwiać powszechnie występujące zjawiska gospodarcze, czy określone zdarzenia (nawet jeśli mają charakter nadzwyczajny) bez ich powiązania z sytuacją skarżącego. Mając powyższe na uwadze należało podzielić wniosek Sądu pierwszej instancji, że skarżący w żaden sposób nie skonkretyzował, na czym miałyby polegać konsekwencje wykonania aktu w relacji do jego kondycji finansowej. Strona, która rezygnuje z przedstawienia materiałów źródłowych, dowodów czy dokumentacji mającej wspierać jej żądanie, powinna liczyć się z ryzykiem negatywnej oceny jej wniosku w świetle przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.