I FZ 37/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1382/20 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1382/20, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), odmówił N. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z 24 sierpnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. . W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżąca nie przywołała we wniosku konkretnych okoliczności, które świadczyłyby o jego zasadności. Zdaniem WSA we wniosku brakowało dokumentów źródłowych obrazujących aktualną sytuację finansową spółki z których wynikałoby, iż istnieją podstawy do wstrzymania wykonania decyzji. Analogicznie, sąd pierwszej instancji jest zdania, że dokumenty zebrane w toku postępowania, dotyczącego prawa pomocy, nie wskazują na spełnienie przesłanek koniecznych do wstrzymania wykonania decyzji. Podniósł również, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, a instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu by nie naprawiło. W zażaleniu Skarżąca zaskarżyła postanowienie w całości i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie wstrzymania wykonania decyzji. Skarżąca stwierdziła, że sytuacja finansowa spółki jest niewątpliwie trudna i nie prowadzi ona działalności operacyjnej. Skarżąca podkreśliła, że sąd pierwszej instancji nie odniósł się do argumentów podniesionych we wniosku, a które były przesłanką do wydania pierwszego postanowienia o odmownie wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesiona w nim argumentacja nie podważa prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji. Przechodząc do oceny zażalenia wskazania wymaga, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody użyte w przywołanym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy też dodać, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest naturalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Podkreślenia wymaga, na co również zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że omawiany wniosek nie spełniał wymogów stawianych przez art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd administracyjny podziela zdanie, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów przekonująco wskazujących na konieczność wstrzymania wykonania decyzji. Na taką konieczność nie wskazują też dokumenty zebrane w toku postępowania dotyczącego prawa pomocy. Nie może być natomiast przedmiotem oceny w tym postępowaniu prawidłowość prawomocnego postanowienia z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1382/20 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.