I FZ 59/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. Spółka jawna w M. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Po 623/25 w sprawie ze skargi D. Spółka jawna w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2025 r. nr 3001-IOP-12.4103.24.2025 (3001-IOV-12.4103.14.2025) w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za miesiące od kwietnia do lipca 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 24 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Po 623/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. Spółki jawnej w M. (dalej: skarżąca, spółka) uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: DIAS) z dnia 20 czerwca 2025 r. w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za miesiące od kwietnia do lipca 2019 r. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 9.507 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, Sąd I instancji wskazał, że na podstawie art. 206 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) przyznał pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej połowie stawki podstawowej, uwzględniając ograniczony nakład jego pracy. Sąd podkreślił, że skarżąca wniosła szereg podobnych skarg, opartych na jednolitej argumentacji, co – ze względu na powtarzalny charakter spraw – uzasadniało miarkowanie wysokości wynagrodzenia. Skarżąca wniosła zażalenie, w którym zakwestionowała rozstrzygnięcie o kosztach, zarzucając naruszenie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz w zw. z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026, poz. 215; dalej: rozporządzenie) poprzez bezzasadne obniżenie wynagrodzenia pełnomocnika i przyjęcie, że zachodzą podstawy do miarkowania kosztów. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie zażalenia i zasądzenie od organu 14.907 zł, w tym 10.800 zł odpowiadającej kwocie wynagrodzenia pełnomocnika według stawki podstawowej, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia skarżąca zakwestionowała ocenę Sądu co do istnienia podstaw do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika, wskazując, że charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika uzasadniały przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości pełnej stawki podstawowej. Pełnomocnik podkreślił obszerność skarżonych decyzji oraz na mało czytelny sposób ich redagowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w którym Sąd I instancji, działając na podstawie art. 206 p.p.s.a. zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego w wysokości odpowiadającej połowie stawki określonej w przepisach wykonawczych. Stosownie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei art. 205 § 2 p.p.s.a. określa, jakie wydatki zaliczają się do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Przepis ten nie może być jednak odczytywany w oderwaniu od art. 206 p.p.s.a., który przewiduje możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części w uzasadnionych przypadkach. Ocena, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., została pozostawiona uznaniu sądu orzekającego. W konsekwencji kontrola instancyjna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sprowadza się do zbadania, czy Sąd I instancji nie przekroczył granic przysługującego mu uznania oraz czy należycie uzasadnił istnienie okoliczności przemawiających za zastosowaniem art. 206 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 206 p.p.s.a. ma charakter uznaniowy. Ustawodawca nie określił zamkniętego katalogu okoliczności uzasadniających zastosowanie tego przepisu, pozostawiając ich ocenę sądowi orzekającemu. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, o której mowa w art. 206 p.p.s.a., ustawodawca powiązał z wystąpieniem "uzasadnionego przypadku", stanowiącego pojęcie niedookreślone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że za uzasadniony przypadek mogą przemawiać w szczególności takie okoliczności, jak niewielki nakład pracy pełnomocnika wynikający z treści i seryjnego charakteru skargi czy inicjowanie przez stronę podobnych postępowań sądowoadministracyjnych (por. wyrok NSA z 28 maja 2025 r., III FSK 179/25). Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględnia się w szczególności stopień zawiłości sprawy, nakład jego pracy oraz wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, obejmujący zarówno czas przygotowania sprawy, jak i podejmowane w jej toku czynności procesowe, w tym również złożoność materiału sprawy oraz stopień skomplikowania zagadnień faktycznych i prawnych (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 206). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił motywy zastosowania art. 206 p.p.s.a. Wskazał, że pełnomocnik spółki wniósł jednocześnie trzy skargi dotyczące analogicznych decyzji wydanych wobec tego samego podmiotu, opartych na tożsamym stanie faktycznym i zbliżonej podstawie prawnej, a zarzuty i argumentacja na ich poparcie są zbieżne. Sąd I instancji uznał, że powtarzalny charakter spraw uzasadniał przyjęcie, iż sporządzenie kolejnej skargi nie wymagało takiego samego nakładu pracy jak w sprawie jednostkowej, co uzasadniało miarkowanie wynagrodzenia do połowy stawki. Stanowisko Sądu I instancji zasługuje na pełną aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten prawidłowo uznał, że w realiach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do zastosowania art. 206 p.p.s.a., a dokonana ocena mieści się w granicach uznania przyznanego sądowi przez ten przepis. Argumentacja skarżącej dotycząca objętości decyzji oraz konieczności ich szczegółowej analizy nie podważa tej oceny, albowiem w sprawach o powtarzalnym charakterze zasadnicza konstrukcja zarzutów i argumentacja prawna mogą zostać wykorzystane w kolejnych postępowaniach. Samo natomiast zróżnicowanie treści decyzji nie wyklucza możliwości zastosowania art. 206 p.p.s.a., jeżeli rzeczywisty nakład pracy pełnomocnika jest mniejszy niż w sprawie jednostkowej. Wnoszenie skarg oraz reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym i objętych jednolitą regulacją prawną może uzasadniać miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika poprzez jego dostosowanie do stopnia zindywidualizowania sprawy oraz rzeczywistego nakładu pracy niezbędnego do ich prowadzenia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2020 r., I OSK 2822/19 oraz wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 2407/19). Nie może odnieść zamierzonego skutku również argument, że w jednej z równolegle prowadzonych spraw WSA oddalił skargę, podczas gdy w dwóch pozostałych ją uwzględnił. Sam odmienny wynik postępowania nie przesądza o zakresie nakładu pracy pełnomocnika ani o braku podstaw do zastosowania art. 206 p.p.s.a., gdyż ocena ta pozostaje niezależna od rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy. Ponadto wskazywane przez stronę różnice pomiędzy treścią poszczególnych decyzji oraz konieczność ich indywidualnej analizy nie wyłączają możliwości miarkowania kosztów na podstawie art. 206 p.p.s.a., który nie uzależnia jego zastosowania od identyczności stanów faktycznych i prawnych spraw ani od identyczności sporządzonych pism. Nie zasługuje na uwzględnienie także powoływanie się na inne orzeczenia sądów administracyjnych, w których zasądzono pełne koszty zastępstwa procesowego. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter zindywidualizowany i zależy od okoliczności konkretnej sprawy, co nie pozwala na przyjęcie jednolitej reguły ich rozstrzygania. Końcowo zauważyć można, że faktycznie WSA zwrócił uwagę, że organ II instancji nie powinien koncentrować się na powielaniu treści zawartych w decyzji organu I instancji, ponieważ to nie wnosi nic do sprawy, a przy tym negatywnie rzutuje na komunikatywność rozstrzygnięcia. To spostrzeżenie Sądu nie może mieć jednak wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, jest to bowiem skierowana do organu uwaga o charakterze "porządkującym" i sprowadza się do "pouczenia" o braku potrzeby referowania raz za razem całego stanu sprawy. Jak dalej wskazał WSA, ten mankament decyzji odwoławczej nie mógł stanowić samodzielnej i wystarczającej podstawy do jej uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się zatem, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny przekroczył granice uznania przyznanego mu w art. 206 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał konkretne okoliczności uzasadniające częściowe ograniczenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a motywy rozstrzygnięcia zostały przedstawione w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną. Podniesione w zażaleniu argumenty nie podważają prawidłowości tej oceny, stanowiąc jedynie polemikę z rozstrzygnięciem Sądu I instancji i prezentując odmienną ocenę przesłanek zastosowania art. 206 p.p.s.a. W konsekwencji brak jest podstaw do zakwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA