I FZ 80/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "R." sp. z o.o. – Zarządcy Masy Sanacyjnej B. S.A. w restrukturyzacji z/s w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 609/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "R." sp. z o.o. – Zarządcy Masy Sanacyjnej B. S.A. w restrukturyzacji z/s w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług kwoty zwrotu za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie

Postanowieniem z 9 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 609/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku Zarządcy Masy Sanacyjnej B. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w R. –"R." sp. z o.o. (dalej: Spółka lub Skarżąca), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Organ) z 20 lipca 2022 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług kwoty zwrotu za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik. Sąd pierwszej instancji przywołując treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) stwierdził, że Skarżąca nie wykazała, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd podniósł, że sytuacja finansowa Spółki jest bardzo zła, posiada ona dług w wysokości 93 milionów złotych u wierzycieli, maleje wartość jej majątku, bieżąca działalność przynosi straty. WSA w Rzeszowie podkreślił, że Spółka ma zamiar zawrzeć układ z wierzycielami tak aby spłacać częściowo ich wierzytelności, jednak nie przedstawiono dowodów na to, że zawarcie takiego układu jest przez wierzycieli akceptowane i jakie byłyby warunki takiego układu. Nie przedstawiono też żadnych danych wskazujących na to, że wstrzymanie dochodzenia należności nie pogorszy możliwości uzyskania jej w przyszłości. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie może dojść do sytuacji, w której Spółka będzie zaspokajać inne wierzytelności z pominięciem wierzytelności podatkowych, a wstrzymanie wykonalności decyzji nie może doprowadzić do uprzywilejowania wierzycieli długów niepodatkowych. Zażaleniem Spółka zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W złożonym zażaleniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje sytuacja określona we wskazanym przepisie, ponieważ pomimo wstrzymania wykonania obowiązku Spółka nie będzie w stanie go w przyszłości wykonać z uwagi na złą sytuację ekonomiczną, co stanowi w ocenie Skarżącej interpretację powyższego przepisu w sposób rozszerzający, pomimo iż przepis ten wskazuje na zamknięty katalog przesłanek, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; - nieuwzględnienie istotnych okoliczności sprawy, takich jak toczące się postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia układu z wierzycielami Spółki, które stanowi realizację celów prowadzonych postępowań restrukturyzacyjnych, których skutkiem ma być zaspokojenie wierzycieli Spółki poprzez umorzenie części zaległości, a także zredukowanie dalszych koniecznych kosztów na prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego. W konsekwencji pominięcia tych okoliczności WSA w Rzeszowie błędnie przyjął, że sytuacja ekonomiczna Spółki jest na tyle zła, że Spółka nie będzie w stanie wykonać swojego zobowiązania. Jednocześnie Spółka wniosła o przeprowadzenie w sprawie dowodów w oparciu o art. 106 § 3 P.p.s.a. z postanowienia SR w Rzeszowie Wydział [...] Gospodarczy z 9 lutego 2023 r. w sprawie [...] na okoliczność zatwierdzenia układu Zgromadzenia Wierzycieli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw (por. postanowienie NSA: z 4 marca 2010 r., II OZ 178/10, Wspólnota 2010/12/26, z 21 stycznia 2010 r., II OZ 1200/09, Wspólnota 2010/7/44). Skoro obowiązkiem strony składającej wniosek jest uzasadnienie okoliczności, odnoszących się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508), to obowiązkiem sądu na podstawie art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest szczegółowa ocena uzasadnionych we wniosku okoliczności. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie, narusza dyspozycję art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. Biorąc, bowiem pod uwagę złożony przez Skarżącego w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich zawartych w nim okoliczności. W szczególności Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie ograniczył się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jedynie do stwierdzenia, że "sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo zła", "Maleje wartość majątku", "Nie przedstawiono też żadnych danych wskakujących na to, że wstrzymanie dochodzenia należności nie pogorszy możliwości jej uzyskania w przyszłości" "Sytuacja skarżącej, jak wynika z danych jest bowiem jak już wspomniano bardzo zła i wstrzymanie dochodzenia należności podatkowych nie zmniejsza znaczenie wolumenu długów" "Nie jest przy tym nadająca się do zaakceptowania taka sytuacja, że spółka będzie zaspokajać inne wierzytelności z pominięciem wierzytelności podatkowych". Z powyższego wynika, że Sąd ograniczył się jedynie do argumentów świadczących o złej sytuacji ekonomicznej Spółki, której ryzykiem może być niezaspokojenie zaległości podatkowej. W rozpoznawanej sprawie zabrakło natomiast wnikliwego odniesienia się przez WSA w Rzeszowie do argumentów podniesionych przez Skarżącą we wniosku w którym przedstawiono analizę sytuacji finansowej Spółki i wskazano, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej, a w konsekwencji do zwolnienia pracowników i konieczność ogłoszenia upadłości. Wskazano również na istotną okoliczność w postaci otwarcia postępowania sanacyjnego i trwającej w związku z tym restrukturyzacji podjęcie natychmiastowych działań zmierzających do wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwi przeprowadzenie restrukturyzacji i ustanie bytu Skarżącej w obrocie gospodarczym a celem Skarżącej jest natomiast uniknięcie ogłoszenia upadłości i doprowadzenie do poprawy jej sytuacji finansowej oraz uregulowania powstałych zaległości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji nie zawiera takich argumentów, które w sposób logiczny świadczyłyby o zasadności jego rozstrzygnięcia w oparciu o zastosowaną podstawę prawną. Sąd nie rozważył, czy w obecnej sytuacji Spółki, trwającym postępowaniu restrukturyzacyjnym, zapłata zaległości podatkowej może stanowić dla niej realne zagrożenie dla dalszego jej funkcjonowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien ocenić przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, nie wyłączając okoliczności powołanych w rozpatrywanym zażaleniu jak i załączonej do niej dokumentacji. Brak rozważań w takim zakresie oznacza bowiem, że nie została dokonana całościowa ocena możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.