I FZ 97/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. sp. k. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 550/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. sp. k. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 5 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2016r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 550/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek C. sp. z o.o. (dalej jako "skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 5 listopada 2021 r. nr. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. . Jak wskazał WSA, zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącej dnia 10 listopada 2021 r. Pismem z 4 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła skargę na wyżej wskazaną decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi, podając iż pełnomocnik skarżącej skontaktował się z nią 10 listopada 2021 r. przesyłając decyzję i podając, że sporządzi oraz wniesie skargę do sądu. We wniosku strona wskazała, że próbowała skontaktować się ze swoim pełnomocnikiem przez cały okres listopada i grudnia 2021, jednak bezskutecznie. Skarżąca wskazała, że dowiedziała się o niezłożeniu przez nią skargi dopiero 29 marca 2022 r. W dniu 30 marca 2022 r. skarżąca powzięła informację o śmierci jej pełnomocnika 29 grudnia 2021 r., którą uznała za powód niezłożenia skargi w terminie. Postanowieniem z dnia 26 maja 2022 WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. dalej "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej. Zdaniem WSA, skarżąca nie przedstawiła należytej staranności po swojej stronie celem wykonania czynności procesowej w terminie, który upłynął 10 grudnia 2021 r., bowiem dopiero 29 marca 2022 (czyli ponad 3 miesiące po upłynięcia terminu do złożenia skargi) sprawdziła i ustaliła, że skarga do sądu nie została wniesiona, co wiązało się z pozyskaniem przez skarżącą następnego dnia informacji o śmierci jej dotychczasowego pełnomocnika. Na to postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego 10 czerwca 2022. Skarżąca wskazała, że była przekonana, że jej pełnomocnik złożył skargę w terminie, nie posiadała numeru telefonu do nikogo poza pełnomocnikiem, jako że pełnił on jednoosobową działalność. Podejmowała próby skontaktowania się z pełnomocnikiem w listopadzie i grudniu, jednak bezskutecznie. Uznała, że brak odpowiedzi pełnomocnika wiązał się z jego licznymi obowiązkami zawodowymi. W zażaleniu skarżąca załączyła dokumentację medyczną pełnomocnika, wskazując że najprawdopodobniej jego stan nie pozwalał mu na złożenie skargi jeszcze za jego życia w terminie. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu i rozpoznanie sprawy meriti wywołanej skargą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można sądowi pierwszej instancji, który odmówił przywrócenia terminu, zarzucić naruszenia m.in. art. 86 § 1 p.p.s.a., skoro skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła po swojej stronie braku winy w uchybieniu terminu. Powoływanie się przez skarżącą na chorobę i śmierć swojego pełnomocnika jako okoliczność, uniemożliwiającą dochowania terminu czynności procesowej jest niezasadne. Skarżąca okazała zainteresowanie sprawą dopiero trzy miesiące po upłynięciu terminu do złożenia skargi. Przez cały ten czas nie przedstawiała zainteresowania sprawą. Brak kontaktu z pełnomocnikiem na przełomie listopada i grudnia powinien był zaktywizować skarżącą do podjęcia działań zmierzających do sprawdzenia, czy skarga została prawidłowo złożona. Brak zainteresowania od skarżącej w stosunku do jej własnych spraw wskazuje na winę po jej stronie w kwestii niedochowania terminu. Koniecznym jest podkreślenie, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Takich działań nie można tutaj zaobserwować. Zarówno w zażaleniu jak i wniosku nie przedstawiono argumentów, które świadczyłyby o braku winy w nieterminowym złożeniu skargi. Podsumowując zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący nie uprawdopodobnił w swoim wniosku braku winy w niedochowaniu terminu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.