I GSK 1457/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 71/20 w sprawie ze skargi R.-U.-H. "W." Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 29 listopada 2019 r. nr 489/OR14/2019 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej dla producenta świń na obszarze objętym restrykcjami w związku z ASF 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie na rzecz R.-U.-H. "W." Sp. z o.o. w M. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 71/20 po rozpoznaniu skargi R. – U. – H. W. Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 29 listopada 2019r., nr 489/OR14/2019 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń za III kwartał 2018 r. w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w pkt 2) zasądził od Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego OR ARiMR w Olsztynie na rzecz R.– U. – H. W. Sp. z o.o. w M. 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego OR ARiMR w Olsztynie zaskarżył powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na wskazanej w treści art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) podstawie kasacyjnej tj. 1. naruszeniu przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) § 13o ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dla uzyskania pomocy finansowej w oparciu o analizowany przepis w brzmieniu obowiązującym od 8 sierpnia 2018 r. nie jest konieczna rejestracja siedziby stada w trybie przepisów ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, jak również, iż nie jest konieczne formalne "umiejscowienie" siedziby stada na obszarze wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE, ewentualnie obszarze zapowietrzonym lub zagrożonym, a wystarczające jest położenie siedziby stada na obszarze, co do którego zastosowano rygory właściwe dla któregoś z tych obszarów, podczas gdy kompleksowa analiza regulacji zawartych w § 13o powołanego rozporządzenia w powiązaniu z przepisami dotyczącymi zwalczania ASF zawartymi zwłaszcza w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 roku w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2015 r., poz. 754), prowadzą do wniosków przeciwnych; b) § 13o ust. 2 i ust. 9 pkt 3 powołanego rozporządzenia - poprzez ich niezastosowanie; 2. przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), polegającego na błędnym przyjęciu, iż organ II instancji dopuścił się naruszenia tychże przepisów, poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i brak oceny zgromadzonego materiału dowodowego w postaci zwłaszcza dokumentacji wytworzonej przez P. w G., co skutkowało uchyleniem wydanych w sprawie decyzji zarówno organu II, jak i I instancji podczas, gdy organ II instancji ustosunkował się obszernie do złożonych dowodów i dokonał ich oceny, przede wszystkim w kontekście przesłanek wymaganych dla uzyskania wnioskowanego wsparcia finansowego, zaś ocena ta nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm prawem przypisanych. Mając na względzie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy z przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów prawa procesowego należy dojść do wniosku o ich niezasadności. Otóż zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następującej podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że o skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym uchybieniem przepisom postępowania a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie wykazano natomiast, że naruszenia prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego, zawarty w punkcie 1.a. petitum skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zawarte w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji. Otóż przesłanki materialnoprawne udzielania pomocy finansowej producentowi świń określone są w § 13o ust. 1 rozporządzenia. W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 sierpnia 2018 r., a nadanym na podstawie § 1 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 11 lipca 2018 r., zmieniającego w/w rozporządzenie (Dz. U. z 2018 r., poz. 1428) - Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi świń: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze: a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE", lub b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Zasadnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że pkt 3 analizowanego przepisu, przed jego nowelizacją brzmiał następująco: "który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, której nadano numer na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (...), położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze: a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE", lub b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Porównując obie wersje § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, należy zauważyć, że w wersji w brzmieniu aktualnym (obowiązującym również w dacie wydawania decyzji w obu instancjach), wyeliminowano wymóg nadania siedzibie stada numeru na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Trafnie również stwierdził Sąd I instancji, że ma rację organ II instancji w zakresie twierdzenia, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1149, zwanej dalej: ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r.) posiadacz zwierzęcia obowiązany jest zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji siedzibę stada, nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt. Rzecz jednak w tym, że powyższa ustawa, jako jedyną sankcję naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. wprowadziła możliwość nałożenia na posiadacza zwierzęcia grzywny, na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1. Ponadto w aktualnym stanie prawnym, żaden przepis rozporządzenia nie uzależnia przyznania producentowi świń pomocy finansowej od wypełnienia dyspozycji, wynikającej z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. Dodać należy, że zgodnie z § 13o ust. 2 rozporządzenia, ilekroć w niniejszym paragrafie jest mowa o siedzibie stada producenta świń, rozumie się przez to wszystkie siedziby stad tego producenta położone na obszarze kwalifikującym się do pomocy, o którym mowa w ust. 1 pkt 3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. - siedziba stada oznacza wszelkie budynki, zagrody, pastwiska lub miejsca na otwartej przestrzeni, w których przebywa dane stado lub stada różnych zwierząt gospodarskich, a także jest prowadzony chów lub hodowla tych zwierząt, co też miało miejsce w tej sprawie. Z kolei zgodnie z § 13o ust. 9 pkt 3 tego aktu prawnego wniosek zawiera co najmniej numer siedziby stada producenta świń ubiegającego się o pomoc nadany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Wbrew autorowi skargi kasacyjnej ww. przepis prawa nie stanowi przesłanki odmowy udzielenia pomocy finansowej. Mając na względzie treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).