I GSK 776/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej "O. [...]"[...]" K. [...]" w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1471/24 w sprawie ze skargi "O. [...]"[...]" K. [...]" w S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dnia 18 marca 2024 r., nr DRP.WPAV.411.891.2024.ARS, L.dz.9055.02Q7198H5 w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1471/24 oddalił skargę O. M. i O. "P.II" K. W.. Z. B. Spółka jawna w S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 18 marca 2024 r., w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. W skardze kasacyjnej od wskazanego powyżej wyroku strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wykonanie decyzji jest równoznaczne z koniecznością złożenia wniosku o upadłość, co będzie wiązało się z likwidacją kilkudziesięciu miejsc pracy, w tym w przewarzającej części osób niepełnosprawnych. W ocenie skarżącego zostały spełnione obie przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", gdyż wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki: utratę płynności, konieczność wstrzymania wypłat wynagrodzeń i zobowiązań publicznoprawnych oraz realne ryzyko redukcji zatrudnienia. Zdaniem strony skarżącej ewentualne późniejsze uwzględnienie skargi kasacyjnej nie cofnie sutków w postaci likwidacji stanowisk pracy, utraty kontraktów czy reputacji rynkowej. Skarżąca wskazała, że działają w dobrej wierze i w poczuciu odpowiedzialności za załogę, była zmuszona wystąpić do organu o udzielenie ulgi w spłacie oraz o pilne rozpoznanie tego wniosku, a także o wstrzymanie czynności wykonawczych do czasu zakończenia sporo sądowego. W ocenie strony nieuwzględnienie tych wniosków i jednoczesne wymuszenie natychmiastowego wykonania decyzji doprowadzi do nieproporcjonalnych, nieodwracalnych konsekwencji, których można uniknąć przez zastosowanie ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez stronę skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie został on uzasadniony. Przede wszystkim wniosek ten nie został poparty stosownymi dokumentami, na podstawie których można by było dokonać oceny pod kątem wystąpienia przesłanek do jego uwzględnienia. Natomiast tylko wtedy wystąpiłaby możliwość dokonania oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca spółka wskazuje na wystąpienie wysokiego ryzyka nieodwracalnych skutków jednocześnie wskazując, że spełnione zostały obie przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Natomiast należy wskazać, że poza wskazanymi w treści wniosku twierdzeniami spółka nie przedstawia na poparcie tych twierdzeń żadnych dowodów na poparcie przedstawionej argumentacji. Wskazuje się na konieczność ogłoszenia upadłości w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Lecz w stosunku do przedstawionej argumentacji należy wskazać, że nie ma możliwości oceny majątku spółki, w tym poszczególnych jego składników. Brak jest też możliwości oceny sytuacji majątkowej. Do wniosku nie załączono żadnych dokumentów odnoszących się do ewentualnych zobowiązań spółki. Natomiast aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości obciążenia skarżącego, wynikającego z zaskarżonej decyzji do jego sytuacji materialnej (finansowej). Ocena czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadzącym do powstania znacznej szkody bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej, tj. wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych wolnych środkach, stanu rachunków bankowych. Strona ma obowiązek dokładnie opisać we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. O ile dana okoliczność może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, tamże). W tej sytuacji przedstawione przez spółkę argumenty nie mogą stanowić o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej za zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest kwotą o znacznej wysokości, lecz samo powołanie się możliwość wystąpienia szkody bądź też trudnych do odwrócenia skutków poprzez konieczność ogłoszenia upadłości to zdecydowanie za mało, aby wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej zasługiwał na uwzględnienie. Należy wskazać, że postanowienie w sprawie ochrony tymczasowej sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.