I GSK 841/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku T. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 635/22 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 30 grudnia 2021 r., nr DIR-IIa.025.5.2021.DJ.4 w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej z tytułu zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z 17 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 635/22, oddalił skargę T. K.(dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 30 grudnia 2021 r., nr DIR-IIa.025.5.2021.DJ. 4 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie zaskarżając je w całości. W piśmie procesowym z dnia 16 lipca 2025 r. skarżący kasacyjnie zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą przewlekle chorą. W latach 2014-2015 przeszedł radio i chemioterapię onkologiczną krtani. Skarżący do zażalenia dołączył zaświadczenie o przebyciu radioterapii protonowej, kartę informacyjną o dokonaniu tracheotomii i gastrostomii w szpitalu [...], kartę zgłoszenia do przydziału żywienia przemysłowego. Wskazał, że w dniu 18 czerwca 2025 r. złożył wniosek do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. o uznanie za osobę niepełnosprawną. Ponadto wskazał, że od września 2024 r. pobiera emeryturę w wysokości 2937,89 zł brutto miesięcznie. Emerytura jest comiesięcznie obciążana kwotą ok. 734,47 zł tytułem egzekucji komorniczej prowadzonej na podstawie zobowiązania wynikającego z karty kredytowej. Wskazał, że dalsze uszczuplenie dochodu doprowadzi do niedoboru środków do życia oraz uniemożliwi finansowanie kosztów leczenia i rehabilitacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że wniesiony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji jest dopuszczalny i podlega rozpoznaniu. Jak wskazano bowiem w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07 (ONSAiWSA 2007 r., nr 4, poz. 77), strona skarżąca, która po oddaleniu skargi wniosła w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika z kolei, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony uregulowanej w tym przepisie (np. postanowienia NSA z: 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11, z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FZ 90/20). Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z: 1 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z przedmiotowej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do pełnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego. W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że argumentacja skarżącego na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest wystarczająca do udzielenia jemu ochrony tymczasowej. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej skarżącego. Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora wniosku. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wprawdzie podał okoliczności dotyczące jego ciężkiej sytuacji zdrowotnej oraz wskazał wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego, jednak nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o jego trudnej sytuacji majątkowej w sposób wystarczający, jak choćby nie przedstawił informacji o stanie posiadanych rachunków bankowych (wyciąg z rachunków bankowych), brak jest również informacji o posiadanych przez skarżącego trwałych czy nietrwałych składnikach majątkowych, w tym nieruchomościach czy ruchomościach, o posiadanych oszczędnościach. Skarżący nie wskazał również jakie ponosi wydatki na zakup leków oraz jakie ponosi koszty życiowe. W oparciu o załączone do akt postępowania dokumenty nie można w sposób niebudzący wątpliwości ocenić sytuacji majątkowej skarżącego. Równocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (postanowienie NSA z 6 października 2016 r., I FZ 184/16). Oczywiste bowiem jest, że normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej jest powstanie dla strony określonych skutków finansowych, jednak nie oznacza to, że skutki te mają charakter nieodwracalny. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W niniejszej sprawie brak jest także podstaw do uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Trudna sytuacja zdrowotna, którą przedstawił w swoim wniosku skarżący nie dowodzi jednoznacznie, że egzekucja może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę. W przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziano szereg środków egzekucyjnych (w tym egzekucja ze świadczenia emerytalnego), które są stosowane również wówczas, gdy wysokość dostępnych środków nie wystarcza na pokrycie całej kwoty zobowiązania jednorazowo. Regulacje te uniemożliwiają zajęcie całości świadczenia emerytalnego skarżącego, aby nie pozbawić go środków do życia i niezbędnego utrzymania. Skarżący nie jest więc pozbawiony możliwości procesowych powoływania się na instrumenty prawne łagodzące rygor związany z obciążeniami wynikającymi z aktów administracyjnych w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez właściwy organ. Końcowo należy wskazać, że postanowienie w sprawie ochrony tymczasowej sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Nie ma przeszkód, by ubiegać się o wstrzymanie wykonania decyzji ponownie. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, skarżący może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.