I GZ 131/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2400/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 13 września 2023 r., nr DIR-IX.6343.12.2022.MK.3 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2400/23 po rozpoznaniu wniosku J. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 13 września 2023 r., nr DIR-IX.6343.12.2022.MK.3 w przedmiocie określenia zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze J. K. (dalej: skarżący), zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 13 września 2023 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania na realizacje projektu pn. "P.H. – Stworzenie kompleksowego systemu w zakresie analizy techniczno-finansowej i doradztwa budowlanego" w kwocie 477 593,21 zł wraz z odsetkami. Skarżący wskazał na konieczność wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na wysokość kwoty przypadającej do zwrotu oraz odsetek. Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił ryzyka wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu w uzasadnieniu wniosku skarżący nie wskazał okoliczności, które pozwoliłyby ustalić, że zachodzi prawdopodobieństwo powstania trudnych do odwrócenia skutków przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy. Z treści wniosku nie wynika nawet jakie skutki miałyby zaistnieć. Skarżący poprzestał jedynie na argumencie odnoszącym się do wysokości kwoty przypadającej do zwrotu. Nie sposób więc udzielić ochrony tymczasowej wyłącznie w oparciu o lakoniczne uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd przypomniał również, że argumenty przemawiające za zasadnością skargi nie mogą stanowić podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej, bowiem zarzuty odnoszące się bezpośrednio do zaskarżonej decyzji nie są na tym etapie postępowania brane pod uwagę przez Sąd. Dodatkowo Sąd wskazał, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Sąd w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie skarżącego we wniosku zostało podniesione i uprawdopodobnione, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje, że organ będzie podejmował działania zmierzające do przymusowej egzekucji środków, do zwrotu których zobowiązano skarżącego. Naraża to skarżącego na wyrządzenie znacznej szkody majątkowej i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczył, że został złożony wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że w przypadku jego uwzględnienia skarżący zostałby zwolniony z konieczności zwrotu należności zasądzonej w drodze decyzji. Skarżący nie powinien przed wydaniem rozstrzygnięcia w tym przedmiocie spłacać należności. Wskazał, że nie dysponuje środkami pieniężnymi i nie posiada majątku i to na nim spoczywa ciężar ponoszenia większości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu, uznając że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji miał podstawy, aby uznać, że argumentacja na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obrazuje jego sytuacji majątkowej i finansowej. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi danymi w tej kwestii. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadzącym do powstania znacznej szkody, bądź powodującym trudne do odwrócenia skutki, jak już była o tym mowa, musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji finansowej tj. wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych wolnych środkach, czy ponoszonych wydatkach. Niewykazanie przez stronę skarżącą tych okoliczności nie pozwala na dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek zawarty w skardze kasacyjnej pozbawiony jest jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji, a jego autor wskazał wyłącznie wysokość egzekwowanej kwoty, a argumentację ograniczył do twierdzeń nie popierając ich stosowną dokumentacją. Skarżący nie przedłożył na poparcie swoich twierdzeń żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na stan majątkowy czy obrazujących jego sytuację finansową jak też nie przedłożył wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie należy wskazać, że rodzaj obowiązku tj. określenie do zwrotu kwoty dofinansowania- w wyniku jego wykonania - nie wywoła stanu, który byłby nieodwracalny. Chodzi bowiem o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. post. NSA z dnia 28.04.09 r., sygn. akt II GZ 80/09). W sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącej kwoty orzeczonej w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazać należy, że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (postanowienie NSA z 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14). Wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji nie wykazano wystąpienia tego rodzaju okoliczności. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast – jak wskazano powyżej – na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Ze wskazanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.