I GZ 135/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 415/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [....] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 415/22, odmówił A Sp. z o.o. w W. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Odmawiając skarżącej spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że konieczność zwrotu środków określonych zaskarżoną decyzją pozbawi ją szansy na dalsze prowadzenie działalności operacyjnej. Skarżąca podkreśliła trudną sytuację pośredników finansowych. W piśmie z 1 czerwca 2022 r. (data nadania) spółka stwierdziła, że wszczęcie egzekucji doprowadzi do zajęcia jej rachunków bankowych i zaprzestania prowadzenia działalności. Postanowieniem z 18 sierpnia 2022 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, dlatego Sąd nie jest w stanie ocenić i rozważyć zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w kontekście ustawowych przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), a więc rozważyć, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez Spółkę, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 29 listopada 2022 r. sygn. akt I GZ 420/22 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W ocenie NSA stanowisko Sądu I instancji jakoby Spółka nie uprawdopodobniła wystąpienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. było przedwczesne. NSA zwrócił uwagę, że Skarżąca wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku, jak również na wezwanie referendarza sądowego, Skarżąca nadesłała szereg dokumentów źródłowych. NSA wskazał, że orzekając ponownie w sprawie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji oceni zebrane dokumenty w sprawie, w tym te dołączone do akt dotyczących przyznania prawa pomocy i oceni ich wpływ na udzielenie spółce ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że spółka nie przedstawiła we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji ani nie przedstawiła dokumentów na jego poparcie. Sąd, mając na uwadze uwagi NSA przedstawione w postanowieniu z 29 listopada 2022 r. sygn. akt I GZ 420/22, ocenił dokumenty nadesłane przez spółkę w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca przedstawiła informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z KRS, zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2019-2020, bilanse oraz rachunki zysków i strat za lata 2019-2020 r., wyciągi z 3 rachunków prowadzonych przez Bank A S.A. za okres od 21 września 2021 r. do 28 lutego 2022 r. oraz zestawienie należności i zobowiązań wg stanu na 28 lutego 2022 r. W ocenie Sądu I instancji, ani argumenty przedstawione we wniosku, ani dokumentacja załączona do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uprawdopodobniają przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji enigmatyczne stwierdzenia, że Spółka pozostaje w gotowości do wznowienia działalności gospodarczej na dużą skalę, jeżeli pojawią się warunki rynkowe, a nakazanie Stronie zwrotu środków przekreśli szansę na prowadzenie dalszej działalności operacyjnej. Skarżąca nie określiła, co dla niej oznacza, że "pozostaje w gotowości do wznowienia działalności gospodarczej". Bardzo nieprecyzyjna jest również deklaracja, że wznowi działalność jeśli "pojawią się warunki rynkowe". Nadesłane dokumenty finansowe (zeznania podatkowe CIT-8, bilanse oraz rachunki zysków i strat za lata 2019-2020 oraz sprawozdania finansowe Spółki za lata 2015-2020 udostępnione przez Ministerstwo Sprawiedliwości pod adresem https://ekrs.ms.gov.pl.) wskazują, że spółka nie osiąga praktycznie żadnych przychodów z działalności operacyjnej już od 2015 r. Jej jedyne przychody w tych latach to dotacje. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem istotnych okoliczności sprawy wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego; 2. art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a., poprzez pominięcie okoliczności wskazanej we wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, iż skierowanie egzekucji do aktywa skarżącej, jakim jest oprogramowanie, uniemożliwi jej wznowienie działalności gospodarczej, przez co będzie mieć nieodwracalne skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Strona powinna w tym celu należycie uzasadnić złożony wniosek, tj. poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i aktualnych dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczności ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenie, że spółka pozostaje w gotowości do wznowienia działalności gospodarczej na dużą skalę, jeżeli pojawią się warunki rynkowe, a nakazanie stronie zwrotu środków przekreśli szansę na prowadzenie dalszej działalności operacyjnej, również nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji. Jednocześnie, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji, pomimo nieprowadzenia działalności operacyjnej od 2015 r., Spółka nie zawiesiła działalności gospodarczej, nie zostało wobec niej wszczęte postępowanie upadłościowe, nie została ogłoszona jej upadłość, nie oddalono jej wniosku o ogłoszenie upadłości, nie jest prowadzone wobec niej postępowanie restrukturyzacyjne ani naprawcze, jak również nie podjęto uchwały o likwidacji Spółki ani orzeczenia o jej rozwiązaniu. Przez wskazany okres Spółka pozostaje zatem w "gotowości do wznowienia działalności gospodarczej", a podjęcie działalności uniemożliwia brak warunków rynkowych i konieczność zwrotu środków finansowych. Skoro Spółka od wielu lat faktycznie nie prowadzi działalności i nie próbuje jej podjąć, to nie można twierdzić, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki oraz że z wykonaniem decyzji wiąże się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ani enigmatyczne uzasadnienie wniosku ani zgromadzone dokumenty finansowe nie uprawdopodabniają wystąpienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tym bardziej, że z dokumentów finansowych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że spółka nie osiąga praktycznie żadnych przychodów z działalności operacyjnej już od 2015 r., a jedynym źródłem jej przychodów są dotacje. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. W związku z tym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.