I GZ 159/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 121/23 w zakresie odrzucenia sprzeciwu B Sp. z o.o. w B. w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r., nr ONW/07/23 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 121/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw B Sp. z o.o. w B. na postanowienie z dnia 12 stycznia 2024 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W dniu 4 września 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej, reprezentowanej przez Prezesa Zarządu P. M., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis postanowienia został doręczony spółce dnia 22 stycznia 2024 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2024 r. B. spółka z o.o. z siedzibą w B. złożyła sprzeciw na postanowienie referendarza z dnia 12 stycznia 2024 r., wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie wniosku spółki i orzeczenie zgodnie z żądaniem strony. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawo do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2024 r., którym odmówiono spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przysługiwało wyłącznie wnioskodawcy. W tej sytuacji z uwagi na fakt, że B spółka z o.o. z siedzibą w B. nie była legitymowana do złożenia sprzeciwu od wskazanego wyżej postanowienia, WSA na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) odrzucił sprzeciw. Zażalenia na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o uchylenie postanowienia i dalsze procedowanie sprawy i orzeczenie godnie z wnioskiem strony w sprzeciwie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzeciw wniesiony przez B Sp. z o.o. w B. należało odrzucić, bowiem postanowienie z dnia 12 stycznia 2024 r. zostało skierowane jedynie do A Sp. z o.o. w B. Uprawnienie do wniesienia sprzeciwu przysługuje zaś jedynie tym podmiotom, których praw lub obowiązków dotyczy postanowienie. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma zatem charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego i jego rozpoznanie pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie. Umożliwia ono jedynie dostęp do sądu osobom, których sytuacja majątkowa i osobista na to nie pozwala. Ponadto, postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania, stosownie do treści art. 252 § 3 P.p.s.a. doręcza się stronie, która złożyła wniosek i wyłącznie wnioskodawcy przysługuje środek zaskarżenia na to postanowienie. Stroną postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy jest podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OZ 1966/17, z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 610/17, z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 640/08, z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 288/07 oraz z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 140/08). W niniejszej sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2024 r. o odrzuceniu sprzeciwu odnosiło się do orzeczenia odmawiającego A Sp. z o.o. w B. przyznania prawa pomocy i tylko jemu jako stronie tego postępowania zostało doręczone z pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie zażalenia przez B Sp. z o.o. w B., gdyż spółka ta nie jest stroną postępowania zakończonego ww. orzeczeniem. Powyższe oznacza, że spółka B Sp. z o.o. w B. nie była uprawniona do kwestionowania postanowienia z dnia 12 stycznia 2024 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.