I GZ 160/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 492/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B.Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 30 grudnia 2022 r., nr DIR-IX.7343.35.2020.KM.4 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 492/23, odrzucił skargę B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 30 grudnia 2022 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 lipca 2023 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 3616 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono spółce na podany adres ePUAP 27 lipca 2023 r. Po rozpoznaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Warszawie z 27 marca 2024 r. W związku z powyższym strona została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z 14 lipca 2023 r., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie w tym przedmiocie doręczono stronie 11 kwietnia 2024 r. przez platformę ePUAP na wskazany w skardze adres elektroniczny. Zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia (k. 128 akt sądowych), w dniu 11 kwietnia 2024 r. zostało utworzone pierwsze urzędowe poświadczenie doręczenia (dalej: UPD). W dniu 19 kwietnia 2024 r. zostało utworzone powtórne UPD. Wezwanie nie zostało odebrane przez adresata w terminie 14 dni od wysłania pierwszego zawiadomienia, wobec czego zostało uznane za skutecznie doręczone z dniem 26 kwietnia 2024 r. W związku z powyższym, termin na uiszczenie wpisu od skargi upłynął bezskutecznie w dniu 6 maja 2024 r. Spółka nie uiściła należnej opłaty sądowej (informacja na k. 130 akt sądowych), zamiast tego 2 maja 2024 r. zgłosiła drugi wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 18 czerwca 2024 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2024 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 października 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie z 18 czerwca 2024 r. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę spółki na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Stwierdził bowiem, że skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 6 p.p.s.a. poprzez niewskazanie przez sąd I instancji, na jakiej podstawie prawnej przysługuje stronie zażalenie na postanowienie z dnia 24.10.2024 r. a tym samym mogło dojść do wskazania jej błędnej podstawy przez stronę; 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie przez sąd I instancji, że: - doszło do poprawnego doręczenia reprezentantowi strony treści wezwania z dnia 18.10.2024 r. na podstawie zarządzenia Przewodniczącego podpisanego z imienia, nazwiska i stanowiska przez osobę uprawnioną w imieniu sądu I instancji; - wezwanie z dnia 14.07.2024 r. mimo braków formalnych skierowane do strony zostało sporządzone przez asesora lub sędziego; - doszło do doręczenia treści zarządzenia, na podstawie którego sporządzono wezwanie 14.07.2024 r. sądu I instancji wzywającego do usunięcia braków formalnych wniosku do reprezentanta strony; - przekazywanie treści zarządzenia lub postanowienia przez sąd I instancji w postaci tekstu wpisanego do formularza pisma ogólnego w systemie ePUAP lub osobnego pisma bez dołączania treści odpisów tych zarządzeń lub postanowień; - przekazanie pism sądowych w formie substytutu treści zarządzenia przez pracownika sądu; - opierając działania w sposób zorganizowany na pozaprawnych normach i orzecznictwie o charakterze prawotwórczym stojących w sprzeczności z zasadami przeprowadzenia prawnej wykładni przepisu demokratycznego państwa prawa, zasadami Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych UE. 3. art. 10 pkt 1 zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.08.2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych w postaci wysyłanie pism sądowych za pośrednictwem systemu ePUAP i nie podpisanie ich imiennym podpisem kwalifikowanym, lecz podpisem kwalifikowanym przypisanym do instytucji, tym samym uniemożliwiając identyfikację osoby podpisującej; 4. art. 75 p.p.s.a w zw. z art. 74a § 10 p.p.s.a. w zakresie zastąpienia przekazania treści odpisu wezwania i zarządzenia z dnia 10.11.2023 r. do treści wpisanej do formularza pisma ogólnego systemu ePUAP bez podpisania z imienia i nazwiska oraz nie wskazania stanowiska służbowego dla sporządzającego pismo w systemie ePUAP; 5. art. 74a § 12 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie kwalifikowanej pieczęci elektronicznej w pismach o charakterze władczym wobec strony z cechami oświadczenia woli zamiast kwalifikowanego podpisu elektronicznego; 6. art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., w zw. z art. 58 § 1 pkt.3 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie przez sąd I instancji, że strona wysyłając za pośrednictwem systemu ePUAP, jednocześnie nie podpisał załączników podpisem zaufanym, mimo że fakt ten jest potwierdzony w systemie ePUAP i plik xlm znajdującym się w systemie, 7. art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., w zw. z art. 58 § 1 pkt.3 p.p.s.a. poprzez wywodzenie nieuprawnionej normy prawnej nie wynikającej z przepisów prawa, że wniosek i załączniki do niej muszą być podpisane z osobna, co by oznaczało wygenerowanie dwóch niezależnych plików xml potwierdzających podpisy. 8. podpisywanie pism urzędowych (sądowych) przekazowych za pośrednictwem systemu ePUAP kwalifikowaną pieczęcią zamiast podpisem kwalifikowanym imiennym urzędnika sądu. W petitum zażalenia strona szczegółowo sformułowała wnioski i postulaty co do treści uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na treść zażalenia, na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli instancyjnej na obecnym etapie postępowania jest postanowienie WSA odrzucające skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Kontrolując legalność tego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny bada wyłącznie to, czy skarżąca miała obowiązek uiszczenia wpisu, czy została prawidłowo wezwana do wykonania tego obowiązku i czy wykonała ten obowiązek w ustawowym terminie, ponieważ te okoliczności mają znaczenie z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu nie są natomiast okoliczności i argumenty dotyczące postępowania wpadkowego w zakresie przyznania prawa pomocy. NSA stwierdza także, że skarżąca zawarła w zażaleniu liczne zarzuty dotyczące zarządzeń wysyłanych do niej przez Sąd I instancji. W tym miejscu zauważyć należy, że jeżeli strona podnosi zarzuty dotyczące zarządzenia przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych, to powinna je zawrzeć – zgodnie z art. 227 § 1 p.p.s.a. – w zażaleniu na to zarządzenie, a nie w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi. Z tych też względów, a także z uwagi na to, iż żaden z przepisów formułujących zasadę prawa do sądu, czy prawa do rzetelnego procesu nie statuuje obowiązku organu sądowego do ustosunkowania się do każdego zarzutu zgłaszanego przez stronę skarżącą, Sąd pominął te zarzuty jako pozostające bez znaczenia dla poprawności podjętego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. Przechodząc do kontroli legalności postanowienia Sądu I instancji z 24 października 2024 r. wskazać należy, że zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 – 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Stosownie do zdania drugiego powołanego przepisu, w takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni do dnia doręczenia wezwania. Stosowanie do art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zarządzeniem z 14 lipca 2023 r. Przewodniczący Wydziału V WSA wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 3616 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało wysłane do spółki, poprzez platformę e-PUAP na wskazany w skardze adres elektroniczny w dniu 27 lipca 2023 r. W związku z nieprzyznaniem stronie prawa pomocy, po prawomocnym zakończeniu postępowania w tym przedmiocie, Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie zarządzeniem z 9 kwietnia 2024 r. wezwał stronę do wykonania zarządzenia z 14 lipca 2023 r. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca wystąpiła wprawdzie z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy 2 maja 2024 r., jednak nie miało to już wpływu na obowiązek wykonania przez stronę zarządzenia z 14 lipca 2023 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, a to z uwagi na wcześniejsze prawomocne zakończenie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. To z kolei oznacza powstanie obowiązku strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne wystąpienie z wnioskiem o prawo pomocy może być rozpatrywane wyłącznie w odniesieniu do ewentualnych przyszłych kosztów postępowania sądowego, innych niż wpis sądowy od skargi. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji, gdy strona – już po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia należnej opłaty od pisma, ale przed upływem terminu wynikającego z art. 220 § 1 lub 2 p.p.s.a. – złoży wniosek o zwolnienie od kosztów, to wówczas wspomniane wezwanie traci aktualność i jeżeli nastąpi odmowa zwolnienia od kosztów, wezwanie do uiszczenia należnej opłaty od pisma powinno być powtórzone po uprawomocnieniu się odmowy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 220 p.p.s.a., [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2017, s. 916, a także powołane tam orzecznictwo). Wezwanie do wykonania zarządzenia z 14 lipca 2023 r. zostało stronie skutecznie doręczone 26 kwietnia 2024 r. W związku z powyższym, siedmiodniowy termin na uiszczenie wpisu od skargi upłynął 6 maja 2024 r. W tym terminie należna opłata sądowa nie została jednak uiszczona. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca miała obowiązek uiszczenia wpisu, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało jej skutecznie doręczone, a strona w wyznaczonym terminie nie wykonała tego obowiązku – czego zresztą nawet nie kwestionuje w zażaleniu. W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należało stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo (zgodnie z prawem) odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.