I GZ 172/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2025 r. sygn. akt VIII SA/Wa 447/24 w zakresie odrzucenia skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2024 r. nr PB/18/24 w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z 24 stycznia 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 447/24 odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2024 r., nr PB/18/24 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z 6 listopada 2024 r. wezwano Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII WSA z 17 czerwca 2024 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł w terminie 7 dni - pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu zostało prawidłowo doręczone [1] listopada 2024 r. Do dnia upływu terminu, tj. [2] listopada 2024 r. skarżąca wpisu nie uiściła. Pismem z [2] listopada 2024 r. Spółka wniosła o ponowne zwolnienie z wpisu od skargi, gdyż sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej uległa zmianie. Sąd I instancji postanowieniem z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 213/24 odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Warszawie z 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 97/24. Natomiast po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższego orzeczenia, WSA postanowieniem z 24 stycznia 2025 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 213/24 orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia referendarza sądowego z 19 grudnia 2024 r. W związku upływem terminu na uiszczenie wpisu od skargi oraz brakiem jego opłacenia do dnia 20 stycznia 2025 r., WSA postanowił odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Spółka złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie, wnosząc o jego uchylenie i dalsze procesowanie w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu oraz naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych UE. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że Sąd I instancji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VIII z dnia 6 listopada 2024 r. wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału VIII z 17 czerwca 2024 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miała ona obowiązek ten wpis uiścić. Skarżąca w zakreślonym terminie wpisu nie opłaciła, wniosła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie, ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu skupia się na braku możliwości uiszczenia wpisu przez skarżącą, nie kwestionując jednak faktu nieopłacenia skargi. W związku zaś z odmową przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, ewentualny brak zdolności finansowych skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości odrzucenia skargi przez Sąd I instancji. Tym samym nie doszło do pozbawienia strony prawa do sądu, bowiem w sytuacji nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na stronie skarżącej spoczywają obowiązki ponoszenia kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.