I GZ 176/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 3313/21 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego w przedmiocie zwrotu dotacji celowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 3313/21, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259; dalej: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 3313/21 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 28 lipca 2022 r. o odrzuceniu skargi na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego w przedmiocie zwrotu dotacji celowej. W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z 10 listopada 2022 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie tego Sądu z 17 października 2022 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 22 listopada 2022 r. wezwano stronę do usunięcia braków formalnych poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono 10 grudnia 2022 r. W odpowiedzi prezes zarządu stowarzyszenia wskazał, że w jego opinii wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Wskazał też, że uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia z 25 lutego 2022 r. nr 002/2022 w sprawie powołania Komisji Likwidacyjnej, został upoważniony przez powołaną Komisję Likwidacyjną do "podejmowania czynności faktycznych i prawnych (w tym przekraczających zwykły zarząd), włącznie z czynnościami procesowymi oraz zawierania umów w zakresie prowadzonych wcześniej działań statutowych oraz podejmowani innych czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji stowarzyszenia, za wyjątkiem zaciągania zobowiązań". Do pisma nie dołączył informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowienie powinno być podpisane przez skarżącego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl art. 29 p.p.s.a. osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U.2020.2261) stowarzyszenie, które na podstawie art. 8 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego stosownie do treści jej art. 17 ust. 1 - z chwilą wpisu do tego rejestru uzyskuje osobowość prawną. Do reprezentowania stowarzyszenia przed sądem uprawniony jest zarząd (art. 11 ust. 3 powyższej ustawy), lub inna osoba należycie umocowana do jej reprezentowania. Jednocześnie osoby te zobowiązane są wykazać swoje umocowanie do reprezentacji stowarzyszenia stosownym dokumentem, np. aktualnym na moment wniesienia skargi wypisem z Krajowego Rejestru Sądowego. W odniesieniu do podmiotów podlegających obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego dokumentem poświadczającym uprawnienie do działania w ich imieniu jest aktualny odpis z tego rejestru. Sąd ocenia odpis pod względem składu osobowego organu zarządzającego i sposobu reprezentacji. Z ustaleń Sądu (informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS) wynika, że na dzień wniesienia zażalenia (17 listopada 2022 r.) jak i na dzień dzisiejszy, prezesem stowarzyszenia jest osoba podpisana pod skargą. Ze sposobu reprezentacji stowarzyszenia (Dział 2, "Rubryka 1 – Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu") wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji stowarzyszenia jest zarząd, a oświadczenia woli w imieniu zarządu składają łącznie i wspólnie prezes i jeden członek zarządu. Dotyczy to w szczególności udzielania pełnomocnictw do reprezentowania stowarzyszenia przy zawieraniu umów i podejmowaniu innych zobowiązań w imieniu stowarzyszenia. W szczególnych przypadkach zarząd może upoważnić inne osoby do składania w imieniu stowarzyszenia oświadczeń woli w granicach udzielonego im upoważnienia. Oświadczenia woli w imieniu stowarzyszenia w zakresie czynności zwykłego zarządu może składać jednoosobowo prezes zarządu. Sąd zauważa, że zarówno skarga jak i zażalenie na postanowienie sądu administracyjnego są czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu. Do skutecznego wniesienia zażalenia niezbędne zatem było, żeby przedmiotowe zażalenie podpisane zostało zgodnie z określonym w KRS sposobem reprezentacji - łącznie przez prezesa zarządu i jednego członka zarządu lub przez inną osobę upoważnioną przez zarząd. Na powyższe orzeczenie strona wniosła zażalenie postulując "uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie z 17 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 331/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie WSA we Wrocławiu z 28 lipca 2022 r. w przedmiocie odrzucenia skargi na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: a) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 220 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy zażalenie spełniało wymogi formalne; b) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia pisma z 12 grudnia 2022 r., wobec uznania, że odpowiedzi strony skarżącej na wezwanie jest niekompletne; c) art. 60 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania, a konsekwencji brak ustalenia czy cofnięcie skargi zgodnie z intencją skarżącego z 4 października 2022 r. jest dopuszczalne oraz czy w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego; d) ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz statutu Stowarzyszenia poprzez brak zastosowania. Strona stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z jej pisma z 12 grudnia 2022 r. na okoliczność posiadania przez P.K. umocowania do reprezentowania strony przed Sądem I instancji, a tym samym do wniesienia skargi i zażaleń W motywach wskazano argumenty na rzecz uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że strona skarżąca nie może oczekiwać, że wniesione zażalenie spowoduje ocenę sprawy w jej całokształcie; Naczelny Sąd Administracyjny władny jest jedynie ocenić trafność sformułowanych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że strona w sytuacji trudności sprostaniu wymogom stawianych przez Sąd I instancji – mogła skorzystać z profesjonalnego pełnomocnika, czego nie uczyniła. Tak więc skoro zażalenie z 10 listopada 2022 r. podpisał "Prezes Zarządu – Pełnomocnik PK", to uzasadnione było żądanie (k. 76 akt sądowych) "złożenia pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Ujęty w cudzysłowie wymóg nie został spełniony i Sąd I instancji nie miał obowiązku ponownego formułowania żądania, które było precyzyjne i nie budziło żadnych wątpliwości co do sposobu jego realizacji (o czym mowa w uzasadnieniu - k.103). Na marginesie wskazać należy, że zarzuty zażalenia cechuje brak spójności, bowiem w punkcie a) wskazuje się, że spełnia ono wymogi formalne, a w punkcie b) zarzuca się brak wezwania skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia pisma z 12 grudnia 2022 r. Realizacja zaś żądania Sądu I instancji ujęta w cudzysłowie winna uwzględniać treści zawarte w Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - k.103 i nast.). Poza kognicją NSA pozostaje zarzut z punktu c) zażalenia gdyż pismo strony skarżącej z 4 października 2022 r. zwieńczone jest stwierdzeniem "skarga utraciła rację bytu", co nie jest tożsame z cofnięciem skargi i nie skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Warto dostrzec, że strona na k. 56 zwróciła uwagę, "że w istocie organ znajdował się w bezczynności, a zatem skarga była zasadna", co wskazuje na brak jednoznaczności w formułowaniu zajętego przez stronę stanowiska w zakresie jej oczekiwań co do dalszego biegu postępowania. W świetle poczynionych – w motywach zaskarżonego postanowienia – rozważań dotyczących braku zastosowania aktów wskazanych w punkcie d) zażalenia dostrzec wypada, że nie wskazano tam regulacji które winny mieć zastosowanie. Wprawdzie w uzasadnieniu powołano art. 36 i art. 37 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, to jednak nie wykazano – z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie – w jakim zakresie winny być w sprawie zastosowane. To samo dotyczy braku wskazania jednostek redakcyjnych statutu, które – zdaniem skarżącego – należało zastosować. Końcowo należy wskazać – czego skarżący skutecznie nie zanegował – że Sąd I instancji ocenił kwestię pełnomocnictwa udzielonego przez Komisję Likwidacyjną w kontekście informacji zamieszczonych w KRS; Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę aprobuje w całości. Mając na uwadze treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.