I GZ 178/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia RK na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 292/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi RK na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 25 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 292/23, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił RK przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 13 marca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Przedstawiając stan faktyczny Sąd podał, że zaskarżone postanowienie doręczono skarżącemu 16 marca 2023 r. z pouczeniem o trybie jego zaskarżenia. Skarżący wniósł skargę na to postanowienie 24 kwietnia 2023 r. jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podniósł, że ma trudności z chodzeniem, gdyż jest po dwóch operacjach bioder, a ponadto nie przebywa w Polsce. Wskazał też, że nie wiedział o zaległościach składkowych swojej mamy, która zmarła 11 lat temu, gdyż mieszkał za granicą. W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie jest zasadny, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżącemu osobiście doręczono zaskarżone postanowienie 16 marca 2023 r. na wskazany przez niego adres. Nie przedstawił on jednak żadnych dokumentów lekarskich mogących wskazywać na stan zdrowia uniemożliwiający mu wniesienie skargi. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie WSA, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu było prawidłowe. Co prawda Sąd rozumie trudną sytuację skarżącego, jednakże nie mógł się przychylić do jego wniosku, gdyż uchybienie terminowi do wniesienia skargi było przez skarżącego niewątpliwie zawinione. Skarżący sam wskazał, że uchybił terminowi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.