I GZ 24/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3649/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 3649/21 odmówił [...] wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 30 kwietnia 2021 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] - dalej: Skarżąca - wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że mając na uwadze wysoką kwotę obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia nałożonego na Janusza Waltza (uczestnika postępowania), a także przedstawiony w skardze dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, prawdopodobieństwo utrudniania egzekucji administracyjnej nie ulega wątpliwości. Zdaniem Skarżącej, wniosek uznać należy za celowy ze względu na konieczność zapobieżenia bezskuteczności egzekucji skierowanej do majątku [...] oraz przeciwdziałaniu udaremnieniu wykonania obowiązku na szkodę dla interesu publicznego. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie podkreślił, że postanowienie, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie nie kwalifikuje się do wykonania (zawieszenia jego skuteczności). Sąd I instancji podkreślił, że postanowienie dotyczy uwzględnienia zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym, a co za tym idzie umorzenia postępowania stosownie do art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 dalej: u.p.e.a.). Jest to rodzaj aktu prawnego nienoszącego znamion wykonalności. Zaskarżone postanowienie zostało, bowiem wydane w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie nakłada na zobowiązanego żadnych nowych obowiązków, czyli nie wywołuje bezpośrednich skutków w sferze jego praw, czy obowiązków. W ocenie WSA postanowienie to nie posiada cech, które mogłyby spowodować potencjalne wystąpienie jednej bądź obu przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.), tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i rozpoznania "skargi komisji podług art. 188 p.p.s.a." ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 34 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 34§ 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię w wyniku przyjęcia przez Sąd I instancji, że przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, że doszło do zniwelowania praw Komisji, co wiązało się z uprawnieniem Komisji do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania postanowienia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i skutkowało bezzasadnym oddaleniem wniosku o wstrzymanie wykonania wymienionego postanowienia w całości. Argumentację na poparcie powyższego zarzutu autor zażalenia przedstawił w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. W niniejszej sprawie kluczowa pozostaje kwestia, której znaczenie słusznie podkreślił WSA w Warszawie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, a w związku z tym instytucja wstrzymania wykonania aktu, o której stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., nie może znaleźć w niej zastosowania. Postanowienie organu dotyczy uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego. Wstrzymanie takiego aktu nie zmieniłoby w żaden sposób sytuacji Skarżącej komisji, bowiem nie spowodowałoby ono, że doszłoby do uznania zarzutów za uzasadnione. Negatywny charakter rozstrzygnięcia podjętego przez organ (uznanie zarzutów za nieuzasadnione) powoduje, że nie wywołuje ono skutków w rozumieniu, o którym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 306/15). Skutków materialnoprawnych, ze względu na zakres i charakter prawny, nie wywołuje postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie przez organ za niezasadne zarzutów zgłoszonych przez stronę w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na skarżącego nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Tym samym wstrzymanie wskazanego we wniosku postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 306/15, postanowienie NSA z 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 737/15). Tym samym wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest możliwe, a wniosek w tym przedmiocie powinien zostać oddalony, co prawidłowo uczynił Sąd I instancji. W związku z tym zasadnie WSA w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia. Ponadto należy podkreślić, że na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności skargi. Tymczasem w petitium zażalenia Komisja wnosi o rozpoznanie skargi Komisji W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania postanowienia, Sąd nie ocenia prawidłowości wydania tego postanowienia w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jego wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego (por. postanowienie NSA z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 517/12). Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uznać za odpowiadające prawu. Stosownie do treści art. 184 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.