I GZ 472/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji X w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 564/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Fundacji X w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 marca 2022 r., nr 42/22/CUL/210000 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 564/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił Fundacji A przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 marca 2022 r. nr 42/22/CUL/210000 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 marca 2021 r. odmawiającą Fundacji A prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. Decyzja została doręczona Fundacji w dniu 10 marca 2022 r. W dniu 14 kwietnia 2022 r. (data stempla pocztowego) Fundacja A wniosła skargę na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 marca 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W treści wniosku strona skarżąca wskazała, że termin do wniesienia skargi upływał w dniu 9 kwietnia 2022 r., a został uchybiony z powodu nieobecności w pracy członków zarządu uprawnionych do jej reprezentacji spowodowanej podejrzeniem zakażenia wirusem COVID-19 i koniecznością poddania się izolacji. Okoliczności te zostały szczegółowo opisane w załączonym do wniosku oświadczeniu. W treści tego oświadczenia z dnia 14 kwietnia 2022 r. członkowie Zarządu Fundacji wyjaśnili, że w dniu 8 marca 2022 r. (omyłkowa data, z późniejszej korespondencji wynika, że powinien być to 8 kwietnia 2022 r.) dowiedzieli się, że osoba, z którą mieli bezpośredni kontakt ma podejrzenie zarażenia COVID-19. W związku z czym postanowili, że nie przyjdą do pracy w dniu 9 kwietnia 2022 r. i poddadzą się dobrowolnej izolacji. Członkowie Zarządu wskazali, że z uwagi na to, że u osoby, która miała objawy ostatecznie nie potwierdziło się zakażenie, wrócili do pracy i dziś (tj. 14 kwietnia 2022 r. – uwaga Sądu) jest pierwszy termin, kiedy są w stanie złożyć skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażaleniem z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 87 § 1 p.p.s.a. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest zazwyczaj terminami procesowymi. Mają one służyć rozstrzygnięciu sprawy w rozsądnym czasie, a także stabilizacji rozstrzygnięcia już podjętego. Uchybienie terminowi wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może więc nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia; zainteresowany uprawdopodobni, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można i należy wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie w sposób graniczący z pewnością brak winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny, wymagający od strony staranności. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek nagłej, niespodziewanej i nadzwyczajnej przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącej podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, nie sposób bowiem dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że przesyłka zawierająca decyzję odebrana została 10 marca 2022 r., przez Panią N. K.. Członkowie Zarządu Fundacji mieli świadomość, że od tej chwili biegnie trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi do WSA, a jego bezskuteczny upływ spowoduje uprawomocnienie decyzji, zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje oświadczenia członków Zarządu Fundacji o samoizolacji w dniach od 9 kwietnia 2022 r. do 13 kwietnia 2022 r. z uwagi na podejrzenie kontaktu z osobą potencjalnie zakażoną na Covid-19. Dobrowolne poddanie się kwarantannie w przypadku kontaktu lub podejrzenia kontaktu z osobą potencjalnie zakażoną należy więc uznać za zachowanie odpowiedzialne i akt godny pochwały. Jednakże sam fakt poddania się samoizolacji (obowiązek kwarantanny i izolacji po kontakcie został zniesiony w dniu 28.03.2022 r.) nie przesądza jeszcze o braku winy w terminowym wniesieniu skargi. Przede wszystkim członkowie zarządu nie twierdzą, że w czasie samoizolacji pogorszył się ich stan zdrowia, co z tego powodu wykluczało podejmowanie przez nich jakichkolwiek czynności. Nie powołują się na inne nagłe przeszkody, które nie tylko utrudniały, ale wręcz uniemożliwiały wniesienie skargi do WSA. Nie wskazują, że nie mieli możliwości skorzystania z pomocy osoby trzeciej. Na marginesie zauważenia wymaga, że członkowie Zarządu Fundacji nie wskazywali, że ich stan zdrowia był na tyle poważny, że nie mogli podjąć jakiejkolwiek czynności w sprawie. Postanawiając więc o samoizolacji, mieli oni możliwość złożenia skargi do WSA w formie dokumentu elektronicznego. Tym samym nie uprawdopodobnili podjęcia choćby próby zapobiegnięcia uchybienia terminowi, o którego biegu zostali skutecznie zawiadomieni. Podsumowując, samo oświadczenie członków zarządu, zgodnie z którym poddali się samoizolacji z uwagi na kontakt z osobą przypuszczalnie chorą na Covid-19, nie jest dostatecznym dowodem, który stanowiłby o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że nie została dochowana należyta staranność w prowadzeniu własnej sprawy i w konsekwencji uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.