I GZ 68/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt I SO/Sz 8/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie z wniosku O. Sp. z o.o. w G. o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 23 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 13 listopada 2025 r., sygn. akt I SO/Sz 8/25 - w sprawie z wniosku O. Sp. z o.o. w G. (dalej: skarżąca lub spółka) o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 23 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej wraz z odsetkami za zwłokę - odmówił wstrzymania wykonania wskazanej decyzji. Spółka wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z 23 lutego 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej przed złożeniem skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 27 maja 2025 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z 28 lutego 2025 r. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej o umorzenie kwoty [...] zł z tytułu zwrotu dotacji oświatowej. Odmawiając wstrzymania decyzji, Sąd I instancji powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uwzględnienie zażalenia i uchylenie postanowienia WSA w całości, wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 23 lutego 2023 r. do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej na tę decyzję, uwzględnienie wniosku o objęcie ochroną tymczasową, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) poprzez błędną ocenę faktów i dowodów oraz nieuwzględnienie szczegółowych okoliczności ryzyka wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. NSA w swoim orzecznictwie wskazuje, że strona musi uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji (np. zagrożenie majątku przez egzekucję) oraz przedstawić dokumenty źródłowe potwierdzające swoją sytuację finansową. Spółka i prowadzone przez nią placówki oświatowe prowadzą działalność oświatową i utrzymują się wyłącznie z dotacji oświatowych, nie prowadzi działalności gospodarczej. Zajęcie środków nie tej placówki może doprowadzić do szkody na rzecz innej placówki; 2. art. 104 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), poprzez nieuwzględnienie interesu prowadzenia działalności oświatowej oraz skutków blokady środków na rachunkach bankowych - co doprowadziło do braków w wypłatach wynagrodzeń i braku środków na obowiązkowe wpłaty publicznoprawne (ZUS, US), naruszając zasadę właściwego załatwienia sprawy, tym bardziej, że organ wszczął egzekucję na koniec roku kalendarzowego, narażając Spółkę i [...] na realne zagrożenia dalszego ich prawidłowego funkcjonowania. Sąd nie uwzględnił, iż zajęcie kont placówkom oświatowym spowoduje niedopuszczalne zajęcie dotacji, a co za tym idzie uniemożliwi prawidłowe funkcjonowanie placówek oświatowych oraz wydatkowanie i rozliczenie dotacji. Naraża tym samym na szkodę w postaci konieczności zwrotu niewykorzystanej dotacji, a koszty placówki pozostaną nie zapłacone. 3. przepisów dotyczących skuteczności doręczeń dokumentów sądowych i terminów procesowych, ponieważ doręczenie postanowienia WSA w dniu 16.12.2025 nastąpiło wcześniej niż doręczenie samego postanowienia o odmowie wstrzymania decyzji, co w praktyce uniemożliwiło Spółce terminową reakcję i przygotowanie środków ochrony prawnej. 4. zasad postępowania egzekucyjnego, polegające na zablokowaniu środków na rachunkach Spółki przeznaczonych na wypłatę wynagrodzeń i zobowiązań publicznoprawnych oraz zajęcie dotacji oświatowej, mimo że środki te są wyjątkiem od zajęcia lub powinny podlegać szczególnej ochronie w egzekucji administracyjnej jako środki niezbędne do realizacji podstawowych funkcji placówki oświatowej w tym zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności oświatowej i regulowania zobowiązań wobec ZUS/US - co ma wpływ na płynność i realizację ustawowych, obowiązków wynikających z działalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zawarty w powyższym przepisie zwrot "w granicach tej samej sprawy" dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, co oznacza, że o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OZ 292/20 i przywołane tam orzecznictwo; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). W niniejszej sprawie taka tożsamość przedmiotowa nie zachodzi, ponieważ przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania skarżąca uczyniła decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 23 lutego 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej wraz z odsetkami za zwłokę, zaś przedmiotem skargi do WSA jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 27 maja 2025 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z 28 lutego 2025 r. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej o umorzenie kwoty [...] zł z tytułu zwrotu dotacji oświatowej. Materialnoprawna decyzja dotycząca zwrotu dotacji oraz postanowienie o charakterze procesowym dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia dotyczą innych przedmiotowo kwestii i mają inną podstawę prawną. Oznacza to, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z 28 lutego 2025 r. nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy zainicjowanej wniesioną skargą do Sądu Administracyjnego, w związku z czym wstrzymanie jej wykonania nie jest możliwe. Powyższe stanowisko jest zgodne z przywołaną przez Sąd I instancji uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, zgodnie z którą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania - nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Ustalając bowiem zakres ochrony tymczasowej określonej w tym przepisie, wyrażający się w słowach we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, należy uwzględniać charakter sprawy wynikający z przedmiotu zaskarżenia i wynikające z tej sprawy granice orzekania przez sąd tj. należy brać pod uwagę treść art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Stąd też dla ustalenia czy dany akt został podjęty w granicach tej samej sprawy, w pierwszej kolejności należy ustalić w jakiej sprawie został podjęty akt będący przedmiotem skargi do sądu. W takiej sytuacji skarga wniesiona na postanowienie m.in. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wyznacza granice sprawy, której dotyczy skarga. W ramach granic tej sprawy sąd uznając zasadność skargi uchyli zaskarżone postanowienie, natomiast okolicznością bezsporną jest, że w takim przypadku sąd nie może powołać się na art. 135 p.p.s.a. i uchylić również decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ takie rozstrzygnięcie nie mieści się w pojęciu "w granicach danej sprawy". Sąd I instancji nie mógł odstąpić od zastosowania ww. uchwały NSA w niniejszej sprawie. Podjęcie uchwały abstrakcyjnej ma ten skutek, że uchwała ta wiąże sądy administracyjne, co wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Skutkiem takiego związania jest to, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1817/10). Skoro NSA w składzie rozpoznającym zażalenie w pełni podziela stanowisko zajęte w powyższej uchwale, brak było jakichkolwiek podstaw do uruchomienia trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a. w kierunku jej podważenia. Z uwagi zatem na niedopuszczalność wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino ze względów proceduralnych i formalnoprawnych, dla rozstrzygnięcia kwestii udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej nie miały znaczenia podnoszone w zażaleniu argumenty. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.