I OSK 101/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych M. S., F. S. oraz K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 95/24 w sprawie ze skarg M. S., F. S. oraz K. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. prostuje oczywistą omyłkę w pkt. 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 95/24 w ten sposób, że datę "7 kwietnia 2023 r." zastępuje datą "7 listopada 2023r." 2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 i 3. 3. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. S., F. S. oraz K. S. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 5. oddala skargi kasacyjne w pozostałym zakresie; 6. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. S., F. S. oraz K. S. solidarnie kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 95/24 po rozpoznaniu skarg M.S. i F.S. oraz K.S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do rozpoznania odwołania z dnia 7 kwietnia 2023 r. w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); oddalił skargi w pozostałej części (pkt 3), zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M.S. i F.S. oraz K.S. solidarnie kwotę 831 (osiemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4). W uzasadnieniu wyroku wskazano na częściową zasadność skargi. Podkreślono, że ocenie Sądu pierwszej instancji podlegała działalność organu w okresie od dnia 8 listopada 2023 r. (tj. od dnia wpływu odwołania) do dnia złożenia skargi, tj. do dnia 6 lutego 2024 r. Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Od momentu wpływu odwołania organ podjął pierwszą czynność dopiero po wniesieniu w sprawie ponaglenia i skargi, tj. w dniu 7 lutego 2024 r., występując do Prezydenta m. st. Warszawy o nadesłanie akt administracyjnych. Z akt sprawy nie wynika, aby organ ponaglał Prezydenta bądź zwracał się do innego organu o nadesłanie akt administracyjnych niezbędnych do rozpoznania wniesionego środka odwoławczego. Jednocześnie organ nie informował skarżących o powodach nierozpoznania odwołania. Odwołanie od decyzji wpłynęło do organu w dniu 8 listopada 2023 r., a zażalenia pełnomocnik składał długo przed tą datą (5 i 8 maja 2023 r.). W związku z tym, że organ do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd pierwszej instancji zobowiązał organ do rozpoznania odwołania w terminie jednego miesiąca, o czym orzeczono w punkcie 1. wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł ponadto podstaw by przyznać od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości [...] zł i w tym zakresie skargi oddalił (pkt 3 wyroku). W punkcie 4. Wyroku orzeczono o kosztach postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący F.S., zarzucając Sądowi pierwszej instancji: I. niewłaściwą kontrolę skarżonego organu (z naruszeniem art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie: ppsa) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej w skrócie: usa) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 i 9 ppsa) i: 1) odnośnie punktu 1. wyroku - naruszenie przepisów postępowania art.149 §1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 12 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego /dalej w skrócie: kpa/ w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa) – poprzez niewłaściwe określenie - wskazanie terminu do rozpoznania odwołania poprzez wskazanie biegu początkowego terminu w postaci "w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy" z zarzucanym niewłaściwym określeniem tego terminu jako wyznaczanym przez datę "doręczenia odpisu prawomocnego wyroku" oraz datę "doręczenia/zwrotu organowi akt sprawy (zamiast określenia/wyznaczenia tego terminu jedynie jako wyznaczonego przez datę prawomocności orzeczenia), a także przez niewłaściwe zobowiązanie do rozpoznania odwołania z dnia 07.04.2023 r. (zamiast odwołania z dnia 07.11.2023 r.), 2) odnośnie punktu 2. wyroku - naruszenie przepisów postępowania art. 149 § 1a ppsa w zw. z art. 149 § 1 ppsa w zw. z art.12 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa) - przez niewłaściwe stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) odnośnie punktu 3. wyroku: a) naruszenie przepisów postępowania art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 149 § 1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa w zw. z art.12 §1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art.36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art.134 § 1 ppsa) - przez niewłaściwą kontrolę sądową postępowania skarżonego organu i bezczynności (i związanych z tym naruszeń praw skarżącego i dolegliwości), a także przez błędne ustalenia i oceny w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, tj. odnośnie naruszeń praw skarżącego i dolegliwości skarżącego (i wartości wiązanej z tym rekompensaty), a w konsekwencji przez brak przyznania na rzecz skarżącego od skarżonego organu kwoty [...] zł na podstawie art. 149 § 2 ppsa mimo podstaw i zasadności jej przyznania (w związku z tym w istocie nie doszło do realizacji funkcji kompensacyjnej i dyscyplinującej kwoty orzekanej na podstawie art. 149 § 2 ppsa, w tym w związku z błędnymi ustaleniami faktycznymi w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego odnośnie stwierdzonej bezczynności oraz naruszeń praw skarżącego i dolegliwości, oraz odnośnie wysokości przyznanej kwoty na podstawie art. 149 § 2 ppsa), b) naruszenie prawa materialnego art.12 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji w zw. z art. 7 Konstytucji w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 149 §1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa (w zw. z art.133 § 1 ppsa) - przez błędne zastosowanie, wyroku) - naruszenie przepisów postępowania: a. art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 166 ppsa - przez brak uzasadnienia odnośnie składników i wysokości zasądzonych do zwrotu kosztów, b. art.200 ppsa w zw. z art.205 § 2 ppsa (w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. z dnia 05 listopada 2015 r., poz.1804, z późniejszymi zmianami), a także ewentualnie naruszenie art. 202 § 1 i § 2 ppsa — przez brak zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu całości kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do rozpoznania odwołania z dnia 7 listopada 2023 r. w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych na podstawie art. 149 § 2 ppsa, zasądzenie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym jako obejmujących m. in. zwrot kosztów zastępstwa procesowego co najmniej z zachowaniem minimalnej stawki wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zrzeczono się rozpoznania sprawy na rozprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła również skarżąca M.S., zarzucając Sądowi pierwszej instancji: I. niewłaściwą kontrolę skarżonego organu (z naruszeniem art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie: ppsa) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej w skrócie: usa) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 i 9 ppsa) i: 1) odnośnie punktu 1. wyroku - naruszenie przepisów postępowania art.149 §1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 12 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego /dalej w skrócie: kpa/ w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa) – poprzez niewłaściwe określenie - wskazanie terminu do rozpoznania odwołania poprzez wskazanie biegu początkowego terminu w postaci "w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy" z zarzucanym niewłaściwym określeniem tego terminu jako wyznaczanym przez datę "doręczenia odpisu prawomocnego wyroku" oraz datę "doręczenia/zwrotu organowi akt sprawy (zamiast określenia/wyznaczenia tego terminu jedynie jako wyznaczonego przez datę prawomocności orzeczenia), a także przez niewłaściwe zobowiązanie do rozpoznania odwołania z dnia 07.04.2023 r. (zamiast odwołania z dnia 07.11.2023 r.), 2) odnośnie punktu 2. wyroku - naruszenie przepisów postępowania art. 149 § 1a ppsa w zw. z art. 149 § 1 ppsa w zw. z art.12 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa) - przez niewłaściwe stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) odnośnie punktu 3. wyroku: a) naruszenie przepisów postępowania art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 149 § 1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa w zw. z art.12 §1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art.36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art.134 § 1 ppsa) - przez niewłaściwą kontrolę sądową postępowania skarżonego organu i bezczynności (i związanych z tym naruszeń praw skarżącego i dolegliwości), a także przez błędne ustalenia i oceny w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, tj. odnośnie naruszeń praw skarżącego i dolegliwości skarżącego (i wartości wiązanej z tym rekompensaty), a w konsekwencji przez brak przyznania na rzecz skarżącego od skarżonego organu kwoty [...] zł na podstawie art. 149 § 2 ppsa mimo podstaw i zasadności jej przyznania (w związku z tym w istocie nie doszło do realizacji funkcji kompensacyjnej i dyscyplinującej kwoty orzekanej na podstawie art. 149 § 2 ppsa, w tym w związku z błędnymi ustaleniami faktycznymi w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego odnośnie stwierdzonej bezczynności oraz naruszeń praw skarżącego i dolegliwości, oraz odnośnie wysokości przyznanej kwoty na podstawie art. 149 § 2 ppsa), b) naruszenie prawa materialnego art.12 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji w zw. z art. 7 Konstytucji w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 149 §1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa (w zw. z art.133 § 1 ppsa) - przez błędne zastosowanie, wyroku) - naruszenie przepisów postępowania: a. art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 166 ppsa - przez brak uzasadnienia odnośnie składników i wysokości zasądzonych do zwrotu kosztów, b. art.200 ppsa w zw. z art.205 § 2 ppsa (w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. z dnia 05 listopada 2015 r., poz.1804, z późniejszymi zmianami), a także ewentualnie naruszenie art. 202 § 1 i § 2 ppsa — przez brak zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu całości kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do rozpoznania odwołania z dnia 7 listopada 2023 r. w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych na podstawie art. 149 § 2 ppsa, zasądzenie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym jako obejmujących m. in. zwrot kosztów zastępstwa procesowego co najmniej z zachowaniem minimalnej stawki wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zrzeczono się rozpoznania sprawy na rozprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł ponadto K.S., zarzucając Sądowi pierwszej instancji: I. niewłaściwą kontrolę skarżonego organu (z naruszeniem art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie: ppsa) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej w skrócie: usa) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 i 9 ppsa) i: 1) odnośnie punktu 1. wyroku - naruszenie przepisów postępowania art.149 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 12 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego /dalej w skrócie: kpa/ w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa) – poprzez niewłaściwe określenie - wskazanie terminu do rozpoznania odwołania poprzez wskazanie biegu początkowego terminu w postaci "w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy" z zarzucanym niewłaściwym określeniem tego terminu jako wyznaczanym przez datę "doręczenia odpisu prawomocnego wyroku" oraz datę "doręczenia/zwrotu organowi akt sprawy (zamiast określenia/wyznaczenia tego terminu jedynie jako wyznaczonego przez datę prawomocności orzeczenia), a także przez niewłaściwe zobowiązanie do rozpoznania odwołania z dnia 07.04.2023 r. (zamiast odwołania z dnia 07.11.2023 r.), 2) odnośnie punktu 2. wyroku - naruszenie przepisów postępowania art. 149 § 1a ppsa w zw. z art. 149 § 1 ppsa w zw. z art.12 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa) - przez niewłaściwe stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) odnośnie punktu 3. wyroku: a) naruszenie przepisów postępowania art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 149 § 1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa w zw. z art.12 §1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art.36 § 1 kpa (w zw. z art. 133 § 1 ppsa w zw. z art.134 § 1 ppsa) - przez niewłaściwą kontrolę sądową postępowania skarżonego organu i bezczynności (i związanych z tym naruszeń praw skarżącego i dolegliwości), a także przez błędne ustalenia i oceny w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, tj. odnośnie naruszeń praw skarżącego i dolegliwości skarżącego (i wartości wiązanej z tym rekompensaty), a w konsekwencji przez brak przyznania na rzecz skarżącego od skarżonego organu kwoty [...] zł na podstawie art. 149 § 2 ppsa mimo podstaw i zasadności jej przyznania (w związku z tym w istocie nie doszło do realizacji funkcji kompensacyjnej i dyscyplinującej kwoty orzekanej na podstawie art. 149 § 2 ppsa, w tym w związku z błędnymi ustaleniami faktycznymi w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego odnośnie stwierdzonej bezczynności oraz naruszeń praw skarżącego i dolegliwości, oraz odnośnie wysokości przyznanej kwoty na podstawie art. 149 § 2 ppsa), b) naruszenie prawa materialnego art.12 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 6 i art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji w zw. z art. 7 Konstytucji w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 35 § 1, § 2, 3 kpa w zw. z art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 149 §1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa (w zw. z art.133 § 1 ppsa) - przez błędne zastosowanie, 4. odnośnie pkt. 4 wyroku naruszenie przepisów postępowania: a) art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 166 ppsa - przez brak uzasadnienia odnośnie składników i wysokości zasądzonych do zwrotu kosztów, b) art.200 ppsa w zw. z art.205 § 2 ppsa (w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. z dnia 05 listopada 2015 r., poz.1804, z późniejszymi zmianami), a także ewentualnie naruszenie art. 202 § 1 i § 2 ppsa — przez brak zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu całości kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do rozpoznania odwołania z dnia 7 listopada 2023 r. w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych na podstawie art. 149 § 2 ppsa, zasądzenie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym jako obejmujących m. in. zwrot kosztów zastępstwa procesowego co najmniej z zachowaniem minimalnej stawki wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zrzeczono się rozpoznania sprawy na rozprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. wniosło o oddalenie skarg kasacyjnych jako niezasadnych oraz o rozpatrzenie ich na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skarg kasacyjnych. Analiza przywołanych w niniejszej sprawie podstaw skarg kasacyjnych prowadzi do wniosku, że zasługują one na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty są zasadne. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") oraz art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., a także art. 35 § 1, § 2, § 3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. (w związku z art. 133 §1 p.p.s.a. i art. 134 §1 p.p.s.a.), poprzez niewłaściwe określenie terminu do rozpoznania odwołania w punkcie 1 zaskarżonego wyroku. Skarżący kasacyjnie kwestionują sformułowanie "w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy", argumentując, że termin ten powinien być liczony jedynie od daty uprawomocnienia się orzeczenia, a także wskazują na błędną datę odwołania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, warunek wskazany w sentencji wyroku ("od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy") służy jednoznacznemu określeniu początkowego punktu biegu terminu do działania organu. Nie można jednak interpretować go w sposób formalistyczny, jak czynią to skargi kasacyjne, sugerując, że brak fizycznego zwrotu akt uniemożliwia rozpoczęcie biegu terminu wykonania wyroku. Brak przekazania akt sprawy przez Sąd, z uwagi na inne toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, z wykorzystaniem tych samych akt, nie może być postrzegany jako usprawiedliwienie i uzasadnienie dla trwania organu w stanie bezczynności. Termin wskazany w punkcie 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpocznie swój bieg wraz z doręczeniem organowi prawomocnego wyroku. Rzeczą organu będzie podjęcie działań służących skompletowaniu materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy, a finalnie rozpoznanie sprawy w oparciu o ten materiał, który w porozumieniu z organem pierwszej instancji udało się pozyskać. Odmienna interpretacja przepisów i wskazanego terminu prowadziłaby do akceptacji nieuzasadnionej zwłoki w załatwianiu spraw, co jest sprzeczne z zasadami szybkości postępowania administracyjnego i efektywności kontroli sądowoadministracyjnej. Jak wynika z akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie podjęło aktywnych kroków, takich jak zapoznanie się z aktami w siedzibie sądu czy sporządzenie odpisów niezbędnych dokumentów, co było możliwe. Tym samym, zarzut skarżących kasacyjnie w tym zakresie jest niezasadny. Słusznie natomiast skarżący kasacyjnie podnieśli kwestię dotyczącą błędnie wskazanej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku daty odwołania. Zgodnie z uzasadnieniem Sądu pierwszej instancji, skarżący złożyli odwołanie 7 listopada 2023 r., a nie 7 kwietnia 2023 r. To uchybienie jest oczywistą omyłką pisarską i wymagało sprostowania, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 p.p.s.a. w pkt 1 niniejszego wyroku Skargi kasacyjne zarzucają również naruszenie art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a. oraz art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., a także art. 35 § 1, § 2, § 3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. (w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a.), poprzez niewłaściwe stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (zamiast stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten jest zasadny. Bezczynność organu jest rażącym naruszeniem prawa, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, przez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W rozpatrywanej sprawie, od momentu wpływu odwołania (8 listopada 2023 r.) do dnia złożenia skargi (6 lutego 2024 r.) organ nie podjął żadnych czynności mających na celu rozpoznanie odwołania. Pierwsza czynność (wystąpienie o nadesłanie akt administracyjnych) nastąpiła dopiero 7 lutego 2024 r., czyli po wniesieniu ponaglenia i skargi. Przez trzy miesiące Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie podejmowało żadnych działań, a miesięczny termin na rozpoznanie odwołania, wynikający z art. 35 § 3 k.p.a., został znacznie przekroczony. Co więcej, organ nie informował skarżących o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy, co stanowi naruszenie art. 36 k.p.a. Powołanie się na liczne środki zaskarżenia składane przez pełnomocnika skarżących i brak dostępu do akt administracyjnych jako usprawiedliwienie bezczynności jest o tyle nieuzasadnione, że odwołanie wpłynęło do organu 8 listopada 2023 r., a zażalenia pełnomocnika dotyczyły wcześniejszych dat (5 i 8 maja 2023 r.). Jak natomiast konsekwentnie przyjmuje się, brak dostępu do akt nie usprawiedliwia bezczynności, a organ powinien podjąć wszelkie możliwe środki w celu pozyskania niezbędnej dokumentacji, np. poprzez wystąpienie o nadesłanie akt lub sporządzenie ich odpisów (por. np. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. III OSK 1115/23, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. I OSK 2334/24). Termin na rozpoznanie odwołania, co do zasady rozpoczyna bieg od dnia otrzymania przez organ II instancji odwołania wraz z aktami administracyjnymi. W przypadku natomiast, gdy są one niekompletne, organ ma możliwość zwrócenia się do organu I instancji o ich uzupełnienie lub – gdy znajdują się w sądzie administracyjnym – o ich wypożyczenie przez organ I instancji z sądu i przekazanie organowi wyższego stopnia celem rozpoznania odwołania (zażalenia), co w niniejszej sprawie powinno mieć miejsce. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ nie skorzystał prawidłowo z powyższych możliwości, a wezwania o akta administracyjne do Prezydenta m. st. Warszawy wystosował dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność (por. wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2012 r. sygn. I OSK 111/11). Zaakcentować trzeba, że przyczynienie się w znacznym stopniu przez organ pierwszej instancji do uchybienia terminu do przesłania odwołania nie może stanowić dla organu odwoławczego przesłanki ekskulpującej go od zarzutu dopuszczenia się zwłoki w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 1991 r. sygn. IV SAB 8/91). Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest zatem równoznaczne z bezczynnością. Organ zobowiązany jest do podejmowania czynności służących usunięciu przeszkód faktycznych celem pozyskania niezbędnych dokumentów, umożliwiających zakończenie postępowania. W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy organ ograniczył swoje działania do oczekiwania na zwrot akt przez Sąd. W świetle tych okoliczności, zwłoka organu była znaczna i nosiła znamiona rażącego naruszenia prawa. Również zarzuty dotyczące naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 149 §1 p.p.s.a. oraz art. 154 § 6 p.p.s.a., a także art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., art. 35 § 1, § 2, § 3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. (w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a.) oraz art. 12 §1 i §2 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 §1 k.p.a., art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, art. 35 §1, §2, §3 k.p.a., art. 149 §2 p.p.s.a. i art. 149 §1 p.p.s.a. oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. (w związku z art. 133 §1 p.p.s.a.) poprzez brak przyznania skarżącym sumy pieniężnej są zasadne. W istocie konsekwencją błędnej oceny, że zaistniała zwłoka nie była drastycznie długa, było oddalenie przez Sąd pierwszej instancji wniosku o przyznanie sumy. Jak wyjaśniono powyżej, zwłoka Kolegium w rozpoznaniu odwołania z dnia 7 listopada 2023 r. nosiła znamiona rażącego naruszenia prawa. Choć ustawodawca nie określił przesłanek, którymi powinien kierować się sąd przy przyznawaniu sumy pieniężnej, pozostawiając tę kwestię uznaniu sądu ("sąd może przyznać"), to jednak nie jest to uznanie dowolne, ale uprawnienie orzecznicze sądu administracyjnego, który powinien z niego skorzystać stosownie do okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. A zatem, sąd administracyjny który stwierdzi, że konkretne w danej sprawie uchybienie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, może odstąpić od przyznania sumy pieniężnej skarżącemu tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach (por. J. P. Tarno: Suma pieniężna jako środek dyscyplinujący w postępowaniu sądowo-administracyjnym. "Kwartalnik Prawa Podatkowego" 2017, nr 2, str. 47-48). Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., obok funkcji dyscyplinującej i represyjnej wobec organu, pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną względem strony postępowania, stanowiąc zadośćuczynienie za doznane dolegliwości i niedogodności wskutek bezczynności organu. W niniejszej sprawie, jak już wskazano, bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, a postępowanie odwoławcze trwało ponad 10-krotnie dłużej niż maksymalny czas przewidziany w k.p.a. Brak rozpatrzenia odwołania przez tak długi okres, bez należytego uzasadnienia i powiadomienia stron, w sytuacji gdy organ nie podjął skutecznych działań w celu pozyskania akt, prowadzi do poczucia bezsilności i jest dotkliwy dla skarżących. Fakt, że organ nie informował skarżących o braku rozpatrzenia sprawy w terminie, ze wskazaniem nowego terminu, świadczy o lekceważącym podejściu do ich praw. W tej sytuacji, przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione i niezbędne do zrealizowania funkcji kompensacyjnej i dyscyplinującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że kwota 1.000 zł na rzecz każdego ze skarżących będzie adekwatna do doznanych dolegliwości, mając na uwadze długość bezczynności i charakter naruszenia prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 154 § 7 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 2- 4 sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w pkt 2 i 3, a w pkt. 3 sentencji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, natomiast w pkt 4 sentencji orzekł o przyznaniu od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., poprzez brak uzasadnienia co do składników i wysokości zasądzonych do zwrotu kosztów, należy stwierdzić, że nie jest on zasadny. Uzasadnienie orzeczenia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - będącego przepisem procesowym - w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie związku takiego nie wykazano Niezasadnie postawiono również podniesiono zarzut naruszenia art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22. października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, a także ewentualnie naruszenia art. 202 §1 i §2 p.p.s.a., poprzez brak zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu całości kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego z zachowaniem co najmniej minimalnej stawki wynagrodzenia (i bez solidarności z innymi skarżącymi). Zgodnie z art. 202 § 1 p.p.s.a., jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie. Natomiast, jeżeli uprawnienia lub obowiązki skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie (art. 202 § 2 p.p.s.a.). Wspólność uprawnień lub obowiązków, skutkująca solidarnym zwrotem kosztów, dotyczy współuczestnictwa materialnego, natomiast zasada rozdzielnego zwrotu kosztów ma zastosowanie w przypadku współuczestnictwa formalnego. W niniejszej sprawie, skarżący złożyli jednakowe w swej treści skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, które zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod wspólną sygnaturą. Niniejsza sprawa dotyczyła wspólnych praw skarżących związanych z przedmiotem zaskarżenia, więź między stronami wyprowadzana jest z istnienia tej samej podstawy prawnej i tego samego stanu faktycznego, a jeszcze ściślejszy związek ich praw i obowiązków wynika z faktu, że podmioty te wspólnie (łącznie) stanowią stronę legitymowaną w postępowaniu. Prawidłowo koszty te zostały wyliczone przez Sąd pierwszej instancji. Dlatego też na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skarg kasacyjnych w pozostałym zakresie orzeczono w pkt 5 sentencji. Mając na uwadze powyżej oraz na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono kosztach postępowania kasacyjnego.