I OSK 1104/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Protokolant starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2019/22 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 lipca 2022 r. nr DO-IV.7613.279.2019.AD w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2019/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] i [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 lipca 2022 r. nr DO-IV.7613.279.2019.AD w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Rozwoju i Technologii (dalej też: organ odwoławczy, organ II instancji, decyzja Ministra z 2022 r.) uchylił w całości decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 15 września 2021 r. (dalej też: organ I instancji), odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8.11.1955 r. nr S.a.lV-58-49/55 w części dot. wywłaszczenia nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w Krakowie nr Iwh 868, oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (pkt 9 orzeczenia) oraz nieruchomości zapisanej w KW Iwh 872, oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] (pkt 10 orzeczenia), stanowiących własność [...] oraz [...] i umorzył postępowanie w tej sprawie (dalej też orzeczenie/decyzja Prezydium z 1955 r.). W uzasadnieniu Minister wskazał, że w związku z nowelizacją przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - skoro przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją do dnia 15 września 2021 r., to zastosowanie w sprawie znajduje dodany ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej też ustawa zmieniająca k.p.a., ustawa nowelizująca k.p.a.) - art. 158 § 3 k.p.a., który organ zobowiązany jest uwzględnić mając na uwadze treść przepisu przejściowego zawartego w art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. Skoro brak jest możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy to postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a zatem należało je umorzyć. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli [...] i [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, organy odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni art. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. W przedmiotowej sprawie Organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w zakresie daty doręczenia zakwestionowanej decyzji, daty wpływu wniosku o stwierdzenie nieważności i upływu ponad 30-letniego okresu terminu między tymi datami. Z okoliczności sprawy wynika zatem, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, uzasadniające umorzenie postępowania w tej sprawie. Sąd na koniec podkreślił, że skarżący nie zostali pozbawieni prawa majątkowego, a wyłącznie uprawnienia procesowego (a więc prawa do uzyskania ostatecznej decyzji rozstrzygającej o zasadności ich wniosku). W zdaniu odrębnym wskazano, że wprawdzie regulacje ustawy nowelizującej nie budzą żadnych wątpliwości ani z punktu widzenia samej racjonalności, ani w świetle zasady trwałości decyzji ostatecznych i stanowią realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., P 46/13, nie ulega jednak wątpliwości, że ustawa ta nie ogranicza się do wykonania wyroku Trybunału w sprawie P 46/13 i wręcz daleko wykracza poza to orzeczenie, a jej kierunek jest sprzeczny z tym wyrokiem w aspekcie przepisu intertemporalnego. Zgłaszający zdanie odrębne sędzia, jako członek składu orzekającego w niniejszej sprawie, uważa, że w okolicznościach niniejszej sprawy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji, a w konsekwencji jest niezgodny z jej art. 64 ust. 1 i 2. Przyjęte rozwiązanie wobec skarżących godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego, a także w sposób oczywisty narusza w odniesieniu do nich określone w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. zasady zaufania do organów władzy publicznej i pewności prawa, bowiem w niniejszej sprawie decyzja, której stwierdzenia nieważności żądała strona, została wydana 8 listopada 1955 r. Natomiast wniosek o stwierdzenie jej nieważności wpłynął do organu nadzoru 1 marca 2004 r. i w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów był on prawnie dopuszczalny. Z różnych względów, które nie podlegają badaniu na tym etapie, postępowanie administracyjne w tej sprawie przed organem I instancji trwało siedemnaście i pół roku (!). W efekcie nowelizacji postępowanie umorzono co prowadzi do pozbawienia skarżących prawa do sądu oraz naruszenia ich praw majątkowych, zaś dalszą tego konsekwencją jest pozbawienie ich ewentualnego dochodzenia odszkodowania. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiedli [...] i [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: a. naruszenie przepisów art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (Dz.U.2021.1491) o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że w wyniku tej nowelizacji k.p.a. postępowanie administracyjne wszczęte przez skarżących przed dniem jej wejścia w życie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej uległo umorzeniu z mocy samego prawa, ponieważ w ukształtowanym tą nowelizacją porządku prawnym niedopuszczalne stało się wydawanie wszelkich rozstrzygnięć merytorycznych w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności po upływie terminu 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, podczas gdy taka wykładnia wyżej wymienionych przepisów: - jest sprzeczna z zasadą zupełności i spójności całego systemu prawnego, - jest sprzeczna z art. 2 Konstytucji formułującym zasadę demokratycznego państwa prawnego, - wykracza poza wytyczne z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie P 46/13, - jest sprzeczna z prawem strony do sądu wynikającym z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE C z dnia 14 grudnia 2007 r.) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności obowiązującej Rzeczpospolitą Polską od dnia 19 stycznia 1993 r. (Dz.U.1993.61.284 z dnia 1993.07.10) a prawidłowa, w tym prounijna wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić zarówno organ administracji, jaki i sąd administracyjny do wniosku, że mogą one co najwyżej dotyczyć decyzji nadzorczych o tzw. silnym skutku, tj. stwierdzających nieważność decyzji ze skutkiem ex tunc, a nie dotyczą decyzji nadzorczych o tzw. słabszym skutku, czyli deklaratoryjnie stwierdzających jedynie wydanie decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. - jedynie taka wykładnia, dokonana w zgodzie z Konstytucją RP oraz powołanymi wyżej i obowiązującymi Rzeczpospolitą Polską umowami międzynarodowymi umożliwiałaby skarżącym kontynuowanie wieloletnich działań w celu uzyskania koniecznego w świetle art. 4171 § 2 k.c. prejudykatu potwierdzającego bezprawność działań władzy publicznej przy wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego stanowiąc rozsądny kompromis pomiędzy zasadą trwałości decyzji administracyjnej a prawem skarżących do uzyskania ochrony sądowej konstytucyjnie gwarantowanego im prawa majątkowego o wynagrodzenie szkody wyrządzonej bezprawnym działaniem władzy publicznej; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło Sąd I instancji do błędnego uznania, że decyzja organu administracji o umorzeniu postępowania nadzorczego prowadzonego przezeń od ponad 18 lat była prawidłowa mimo, że w ten sposób doszło do zamknięcia skarżącym drogi do sądu w sprawie o odszkodowanie za bezprawne wyzucie ich z własności przez władzę publiczną. b. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. polegające na nie uchyleniu decyzji organu administracji umarzającej postępowanie nieważnościowe w sytuacji, gdy w postępowaniu nieważności owym doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 9 k.p.a. [formułującego zasadę informowania stron] oraz art. 10 k.p.a [formułującego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu] w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. [przewidującym obowiązek wskazania przez organ administracji przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony] polegającego na braku pouczenia skarżących o tym, że w zmienionym w wyniku nowelizacji k.p.a. stanie prawnym nie ma możliwości stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z powodu upływu czasu oraz na braku wezwania skarżących do oświadczenia się, czy w zmienionej sytuacji podtrzymują wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, czy też ich główną intencją jest uzyskanie prejudykatu koniecznego na podstawie art. 4171 § 2 k.c., a więc deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej bezprawność orzeczenia wywłaszczeniowego; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem jeżeli prawidłowo wykładany przepis art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. nie stanowi przeszkody do kontynuowania postępowania w zakresie stwierdzenia wydania kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego z naruszeniem prawa, to skarżący takim kontynuowaniem postępowania byli i są oczywiście zainteresowani, ponieważ zmierzają do uzyskania prejudykatu niezbędnego w sprawie cywilnej o odszkodowanie za bezprawne działanie władzy publicznej, więc gdyby organ administracji prawidłowo pouczył ich o możliwości kontynuowania postępowania w takim węższym zakresie i wezwał do oświadczenia się w tym względzie, to takie żądanie skarżący by wyraźnie w postępowaniu wyartykułowali - ocena postępowania organu administracji dokonana przez Sąd I instancji w skarżonym wyroku była zatem błędna. c. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. polegające na nie uchyleniu decyzji organu administracji umarzającej postępowanie nieważnościowe w sytuacji, gdy organ ten dopuścił się naruszenia przepisu art. 158 § 2 k.p.a. polegającego na całkowitym zaniechaniu merytorycznego zbadania przedmiotowego w sprawie orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 8.11.1955 r. pod kątem ustalenia, czy nie jest ono obarczone jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. i ograniczenie się do umorzenia postępowania, podczas gdy nie będąc związanym wnioskiem strony organ administracji powinien był dokonać takiej weryfikacji z urzędu a w razie potwierdzenia istnienia takiej wady zobligowany był do wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 k.p.a. stwierdzającej wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego z naruszeniem prawa; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem jeżeli prawidłowo wykładany przepis art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. nie stanowi przeszkody do kontynuowania postępowania w zakresie stwierdzenia wydania kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego z naruszeniem prawa, to weryfikacja merytoryczna zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności doprowadziłaby organ nadzorczy do wydania takiej decyzji o słabszym skutku w trybie art. 158 § 2 k.p.a. a nie do umorzenia postępowania, równoznacznego z definitywnym zamknięciem skarżącym drogi do dochodzenia przed sądem cywilnym odszkodowania za bezprawne działanie władzy publicznej - ocena postępowania organu administracji dokonana przez Sąd I instancji w skarżonym wyroku była zatem błędna. W oparciu o przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i wydanie wyroku reformatoryjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym koszów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Ponadto - zdaniem skarżących w niniejszej sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości dotyczące tego, czy konsekwencją art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. jest bezwzględne umorzenie wszelkich trwających w dacie wejścia w życie tej noweli postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności po upływie terminu 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, czy też umorzenie to może jedynie dotyczyć postępowania w sprawie o wydanie decyzji nadzorczych o tzw. silnym skutku, tj. stwierdzających nieważność decyzji ze skutkiem ex tunc, a nie dotyczy decyzji nadzorczych o tzw. słabszym skutku, czyli deklaratoryjnie stwierdzających jedynie wydanie decyzji z naruszeniem przepisu art 156 § 1 k.p.a. - wnoszę o przedstawienie tego zagadnienia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w formie pytania prawnego i w tym celu wnoszę o odroczenie rozprawy; w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2 z dnia 2004.04.30) - o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym co do tego, czy prawo do sądu gwarantowane stronie przez art 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE C z dnia 14 grudnia 2007 r.) oraz art 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności obowiązującej Rzeczpospolitą Polską od dnia 19 stycznia 1993 r. (Dz.U.1993.61.284 z dnia 1993.07.10) należy interpretować w ten sposób, iż stoi ono na przeszkodzie takiej wykładni przepisu krajowego, tj. art 2 ust. 2 noweli k.p.a., wedle której dopuszczalne jest bezwzględne umorzenie wszelkich trwających w dacie wejścia w życie tej noweli postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności po upływie terminu 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, czy też umorzenie to może jedynie dotyczyć postępowania w sprawie o wydanie decyzji nadzorczych o tzw. silnym skutku, tj. stwierdzających nieważność decyzji ze skutkiem ex tunc, a nie dotyczy decyzji nadzorczych o tzw. słabszym skutku, czyli deklaratoryjnie stwierdzających jedynie wydanie decyzji z naruszeniem przepisu art. 156§lk.p.a. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna (środek odwoławczy) została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej też: p.p.s.a., sądowa ustawa procesowa), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1– 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zaznaczyć należy, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie w pełni odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Skarga kasacyjna wskazując na naruszenie art. 10 k.p.a., obejmującego trzy paragrafy (§) o różnej treści normatywnej nie określa (wskazuje), które konkretnie z tych jednostek (§) uznaje środek odwoławczy za naruszone i nie uzasadnia dostatecznie jaki to ma wpływ na wynik sprawy. Analogicznie nieprecyzyjny jest też zarzut naruszenia art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, który obejmuje kilka wypowiedzi normatywnych o odmiennej treści jurydycznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1669/21). Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (zob. postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6–7, poz. 96, s. 112–115; wyroki NSA z dnia: 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10). Podkreślić przy tym trzeba, co szerzej przedstawiono wyżej, że skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd, wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawnego i należytym uzasadnieniem. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia. Tym samym sformułowane w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzuty naruszenia przepisów wskazywanych wyżej nie mogły odpowiednio odnieść zamierzonego skutku (zob. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2008r. II FSK 557/07; 6 lutego 2014 r. II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r. I OSK 1799/12; 23 stycznia 2014 r. II OSK 1977/12; 16 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1627/14, 15 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1218/21). Nie wskazano, co należy marginalnie odnotować, wszystkich wymaganych publikatorów (organów urzędowych) aktów normatywnych, tj. roku wydania, numeru i pozycji Dziennika Ustaw, w jakich zawarte są normy (przepisy) prawa uznane przez skargę kasacyjną jako naruszone przez wyrok Sądu I instancji (zob. odpowiednio: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6–7, poz. 96, s. 112–115; wyroki NSA z dnia: 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; 10 maja 2011r., II OSK 2520/10). Przygotowując środek odwoławczy odstąpiono od wypełnienia tych elementarnych powinności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski. Warszawa 2021, s. 860). Pierwszoplanowe zagadnienie sporne (kwestia sporna), w realiach wykonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej, dotyczy tego, czy zasadnie Sąd wojewódzki uznał za prawidłową decyzję Ministra z 2022r., którą uchylił w całości decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium 1955 r. oraz umorzył postępowanie w tej sprawie wszczęte wnioskiem z dnia 27 lutego 2004 r. Pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą zasadniczo wskazywanej wyżej kluczowej kwestii spornej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Skarga kasacyjna w zasadzie jest polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. W odniesieniu do stanowiska środka odwoławczego – należy przypomnieć, że w obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021r. (dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej k.p.a.) nie stwierdza się już nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.), co trafnie podkreśla judykatura (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22; 21 stycznia 2026 r. sygn. akt I OSK 872/23). Zmiana wprowadzona ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. odnosi się zatem do kwestii prowadzenia (wszczęcia) postępowania nieważnościowego w ogóle jako takiego. Zdaniem Sądu odwoławczego, jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą k.p.a. uniemożliwia wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji także uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanej decyzji lub stwierdzającej wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa. Na mocy art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej wprowadzono zatem dodatkową, obok dotychczasowych zawartych w art. 61a k.p.a., przesłankę negatywną dla samego wszczęcia postępowania nieważnościowego (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2022). Z kolei art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, iż do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. ustawą. Jak wynika z ww. przepisu, nakazuje on stosowanie przepisów k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. ustawą do postępowań już wszczętych, ale jeszcze niezakończonych. Natomiast z kolei w okolicznościach sprawy należy uwypuklić, przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi, iż postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie – trzydziestu lat – od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Jest więc art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej podstawą do umorzenia z mocy prawa postępowań nieważnościowych toczących się w chwili wejścia w życie nowelizacji, w których zaskarżono decyzje lub postanowienie i które zostały wszczęte po upływie – trzydziestu lat – od dnia doręczenia lub ogłoszenia odnośnego aktu administracyjnego. Powyższe uwagi prowadzą do konkluzji, że art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczą dwóch – odmiennych – sytuacji prawnych. Pierwszy dotyczy odmowy wszczęcia postępowania, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, a więc stosuje się go do spraw, które jeszcze nie zostały wszczęte przed dniem 16 września 2021 r. Drugi natomiast dotyczy postępowań nieważnościowych toczących się w chwili wejścia w życie nowelizacji, które powinny zostać umorzone po spełnieniu określonych w nim warunków, co dotyczy okoliczności niniejszej sprawy (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 4 grudnia 2023r. sygn. akt I OSK 1827/22; 21 stycznia 2026 r. sygn. akt I OSK 872/23. Por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 1060). Na to rozróżnienie zwrócił również wnioskodawca projektu ustawy, wskazując w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej, że zdaniem wnioskodawcy zasadne jest rozciągniecie stosowania wprowadzonego ograniczenia również na postępowania wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie projektowanej nowelizacji. Przesądzenie tego wprost w art. 2 projektu czyni zadość zaleceniom płynącym z Zasad Techniki Prawodawczej oraz ma być wyraźną normą dla organów dokonujących stwierdzenia nieważności decyzji, że także w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie projektowanej nowelizacji, dotyczących decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa, działanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji limitowane jest 30-letnim przedawnieniem, pod warunkiem ze decyzje te wywołały skutek w postaci nabycia prawa lub jego ekspektatywy (zob. uzasadnienie do projektowanej ustawy, druk sejmowy nr 1090; por. P. Przybysz, Kilka refleksji o umorzeniu postępowania administracyjnego, [w:] Determinanty prawa i postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Aleksandrze Wiktorowskiej. Red. J. Jagielski, K. Zalesińska, A. Jakubowski, K. Wojciechowska, Warszawa 2024, s. 73–80). Ustawodawca zatem w sposób zamierzony wprowadził dwa sposoby zakończenia postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w zależności od daty jego wszczęcia. Przyjęcie interpretacji, że sposób zakończenia postępowania nieważnościwego, bez względu na datę jego wszczęcia jest obojętny, nieuchronnie prowadziłaby do wniosku, że uregulowania zawarte w art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej są tożsame. Byłoby to zatem niedopuszczalne pozbawienie normy istotnego znaczenia, sprzeczne z założeniem racjonalnego ustawodawcy. Odnotować należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje ustaleń organów zaakceptowanych przez zaskarżony wyrok w zakresie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium z 1955 r. po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Przenosząc powyższe w okoliczności sprawy, w opozycji do stanowiska środka zaskarżania, trafnie przyjął Sąd wojewódzki, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie podpada pod normę zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Zasadnie przyjął zaskarżony wyrok, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do organu 1 marca 2004 r., a więc ponad 30 lat po doręczeniu kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego i w związku z powyższym brak jest możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa, a zaskarżona decyzja jedynie potwierdza powyższą okoliczność. Za nieuprawnione należy w ocenie składu orzekającego uznać zarzuty dotyczące niezgodności z wskazywanymi w środku odwoławczym normami Konstytucji rozwiązań przyjętych w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, co trafnie podkreśla orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2025 r. sygn. akt I OSK 2266/22 i przywoływane tam orzecznictwo). W sprawach będących w toku niewątpliwie ustawodawca nie powinien "zaskakiwać" obywatela regulacjami, które są wprowadzane później, aniżeli zdarzenia, które miały miejsce przed ich uchwaleniem i twierdzić, że regulacje te powinny być stosowane do stanów faktycznych i prawnych powstałych przed datą wejścia w życie nowych uregulowań prawnych. Jednakże zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, które wyprowadzane są z wyrażonej w art. 2 Konstytucji klauzuli państwa prawnego, nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki (wyrok TK z dnia 10 czerwca 2020 r., K 11/18; podobnie w odniesieniu do prawa unijnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 kwietnia 2005r., C-376/02). Również sam ustawodawca dopuszcza takie wyjątki stanowiąc w art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) o możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Odstąpienie od ww. zasad przemawiające za retroaktywnością regulacji prawnych zawartych w ustawie może być uzasadnione koniecznością poszanowania innych wartości i zasad konstytucyjnych. W uchwale z dnia 11 stycznia 2024 r. I OPS 3/22 (ONSAiWSA 2024/2/15), Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych. Na gruncie obowiązującej Konstytucji nie można całkowicie wykluczyć stanowienia regulacji prawnych o charakterze retroaktywnym. Ustawodawca musi jednak wyważyć uzasadniony interes jednostki i interes publiczny, stanowiąc nowe regulacje (wyrok TK z dnia 23 kwietnia 2013 r. P 44/10, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 39). W świetle dotychczasowego i utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2009 r. P 66/07, OTK-A 2009/5/65, i z dnia 22 lipca 2020 r. K 4/19, OTK-A 2020/33) przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Cel ustanowienia określonej regulacji może uzasadniać jej zastosowanie z mocą wsteczną. Pod pojęciem "celu ustawy" należy rozumieć przede wszystkim przyczynę jej uchwalenia (por. uchwała NSA z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt I OPS 3/22; uchwała SN z dnia 27 kwietnia 1971 r. III CZP 8/71). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wprowadzona ustawą nowelizującą regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. P 46/13. Doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło (por. uchwała SN z dnia 26 października 2007 r. III CZP 30/07, OSNC 2008/5 poz. 43) i regulacje te nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten czas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Skoro w takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa (I OSK 2266/22). Należy również zauważyć, że Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpatrywał skargę wniesioną przez grupę osób, w której zarzucono naruszenie art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz naruszenie art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji. Skargę uzasadniono tym, że w wyniku omawianej nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego zostały umorzone z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w latach 50. XX w., na mocy których poprzednicy prawni skarżących zostali pozbawieni własności nieruchomości, zaś skarżącym nie przysługują żadne środki ochrony prawnej. Trybunał wskazał, że istota, zakres oraz specyficzne cechy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie pozwalają na uznanie, że do tego postępowania odnosi się art. 6 ust. 1 Konwencji. W konsekwencji skarga w całości została uznana za niedopuszczalną (decyzja ETPC z 13 grudnia 2022 r., 5815/22, Borkowska i inni v. Polska, LEX nr 3459532); zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2025 r. sygn. akt I OSK 632/24 i przywoływane tam orzecznictwo). Podkreślić trzeba, że sprawy odpowiednio analogiczne do analizowanej w tym postępowaniu, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już wielokrotnie (por. odpowiednio: wyrok NSA z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt I OSK 991/23 i przywoływane tam orzecznictwo). Środki odwoławcze skarżących od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, oddalających skargi na akty w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. były przez składy orzekające konsekwentnie oddalane. W ww. wyrokach omówiono m.in. problematykę związaną z ograniczeniami czasowymi, wprowadzanymi przez ustawodawcę w zakresie możliwości kwestionowania rozstrzygnięć na gruncie prawa cywilnego, karnego oraz administracyjnego, dokonując przy tym analiz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego – argumentację tę skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela, uznając za niecelowe jej pełne przytaczanie. Jednoznacznie przy tym przesądzono, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczeń czasowych w dochodzeniu praw przez skarżących w tego typu sprawach nie nasuwa zastrzeżeń w zakresie zgodności omawianej regulacji z Konstytucją, Konwencją Europejską i Protokołami, prawem unijnym. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie aprobuje stanowisko wyrażone w powyższych wyrokach i ich uzasadnieniach (I OSK 991/23). Tym samym, zrealizowana niniejszym przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna pozwala stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia przepisów prawa wskazywanych przez skarżącego. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dotyczącej rzetelnie zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli w następstwie wniesienia skargi na ostateczną decyzję Ministra z 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 sygn. akt I OSK 712/23). Niezasadne są w okolicznościach sprawy podnoszone również zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. (w związku z przywoływanymi konkretnymi przepisami prawa), w tym art. 79a § 1 k.p.a. dotyczącego ukierunkowania czynności strony dla ustalenia (ukształtowania) stanu faktycznego sprawy ("/.../ organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony /.../); przepis ten nie mógł być w ogóle naruszony bowiem od strony nic nie zależało w tym zakresie (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 568–570). Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kasacyjny sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, a odmienne zapatrywanie strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie pozostaje w realiach sprawy chybione. Sąd kasacyjny wskazuje nadto, co właściwie zauważył również Sąd wojewódzki, że wnioskiem z dnia 28 grudnia 2021 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W przypadku uznania przez TK w sprawie sygn. akt K 2/22, niezgodności ww. przepisu z objętymi wnioskiem RPO wzorcami konstytucyjnymi, strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania (art. 145a k.p.a.). W świetle przedstawionych rozważań oraz w odniesieniu do sformułowanych w skardze kasacyjnej wniosków: o przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów NSA w myśl art. 187 § 1 p.p.s.a. i odroczenie rozprawy; podjęcia w trybie art. 267 TFUE postanowienia przez NSA o zwrócenie się z pytaniem prejudycjalnym – skład orzekający w okolicznościach sprawy nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia, gdyż nie są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Przywoływana praktyka orzecznicza w zakresie art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. jest jednoznacznie ugruntowana oraz konsekwentna (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt I GNP 1/23. Por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 681–686). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona, co – na mocy art. 184 p.p.s.a. – prowadziło do jej oddalenia.