Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 113/23

I OSK 113/23 - Wyrok NSA z 2025-11-12

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
12 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1765/21 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-35/2021/MSo w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

0UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), wyrokiem z 24 maja 2022 r. o sygn. akt I SA/Wa 1765/21, oddalił skargę W. O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-35/2021/MSo w przedmiocie umorzenia postępowania. W. O. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych mające istotny wpływ na wynika sprawy tj: 1. naruszenie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a") poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi pomimo iż zaskarżony akt wydany został z rażącym naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na wynik sprawy; 1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również zaniechanie wyjaśnienia skarżącemu na wcześniejszym etapie postępowania przyczyn rozstrzygnięcia, w tym możliwości zaskarżenia; 1. naruszenie art. 134 ust. 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uchybienie obowiązkowi rozstrzygnięcia w granicach całej sprawy, z ograniczeniem do powtórzenia argumentacji organu, w sytuacji, gdy działania organu były bezpośrednio sprzeczne z zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego; 2. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dale: k.p.a. ) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na nieścisłości wynikającej z aktu urodzenia i aktu zgonu M. O., w sytuacji, gdy w sprawie przedstawiono dokumentację potwierdzającą żądanie Skarżącego; 1. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w tym szczególności uchybienie obowiązkowi informowania Skarżącego o sposobach zaskarżenia decyzji, w tym również w trybie nadzwyczajnym; 2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewywiązanie się w sposób wyczerpujący z obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy; 3. naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) poprzez wydanie wyroku na podstawie powierzchownej i niepełnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji brak obiektywnej oceny czy dane okoliczności zostały udowodnione; 2. naruszenie art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony niniejszego postępowania; 2. naruszenie art. 105 i art. 105 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezasadne zastosowanie, w sytuacji, gdy nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. 1. naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez nieuzasadnione pominięcie udziału w sprawie pozostałych uczestników postępowania. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z ustawą, które nie zostały uiszczone dotychczas w całości, ani w części; 3. rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie. W uzasadnieniu podniesiono, iż organ wbrew przepisowi art. 64 k.p.a. nie wezwał skarżącego do uzupełnia braków formalnych pisma, tj. w szczególności sprecyzowania żądania. Niejasne jest, jakiego zakresu w zasadzie dotyczy decyzja, jako że sentencja rozstrzygnięcia wniosku nie pokrywa się z żądaniem skarżącego zawartym w piśmie, które wszczęło postępowanie z dnia 8 stycznia 2021 r. Zauważono, że o sposobie wszczęcia postępowania decyduje przepis ustawy i organ jest bezwzględnie związany jego treścią. Wniosek o wszczęcie postępowania powinien spełniać wymagania stawiane podaniom (art. 63), być wniesiony przez stronę (art. 28) do właściwego organu (art. 65 i 66), w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej. Gdy postępowanie uruchamiane jest na wniosek strony, od jej woli zależy samo wystąpienie z wnioskiem o przyznanie uprawnienia, jednakże ustalenie dokładnej treści tego uprawnienia, jego zakresu, terminu, na jaki ma być przyznane, oraz ewentualnych obowiązków, jakie się wiążą z przyznaniem niektórych uprawnień należą już do organu administracji publicznej. W postępowaniu, które zostaje wszczęte na wniosek, organ administracji publicznej nie może zmienić przedmiotu postępowania. Zauważono, że w orzecznictwie sądowym zakaz zmiany przedmiotu postępowania łączony jest z wstępną fazą postępowania administracyjnego, zwłaszcza obowiązkami związanymi z precyzowaniem treści podania uruchamiającego postępowanie. W ocenie autora skargi kasacyjnej analiza materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wskazuje, że do takiej sytuacji doszło w postępowaniu administracyjnym. Nie można bowiem uznać, że wniosek złożony przez Skarżącego pokrywa się w treści z decyzją. Organ samodzielnie nie może dokonywać interpretacji żądań strony wszczynającej postępowanie, nie może samodzielnie definiować przedmiotu postępowania. W konsekwencji działania organu, tj. samowolnego ukształtowania przedmiotu postępowania, nie można uznać, by zasadne było zastosowanie przepisów art. 105 k.p.a. jako że kwestia, czy żądanie Skarżącego dotyczyło tej samej nieruchomości jest w przedmiotowej sprawie całkowicie pozbawione znaczenia. Wniosek Skarżącego dotyczył bowiem "oddania" przedmiotowej nieruchomości, a nie natomiast wypłaty rekompensaty. Zauważono też, że orzeczenie o bezprzedmiotowości postępowania jest orzeczeniem o charakterze formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania jest "innym sposobem" zakończenia postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Tylko zaś wtedy, gdy wydane zostaną ostateczne decyzje rozstrzygające o istocie tej samej sprawy, powstaje przesłanka stwierdzenia nieważności późniejszej decyzji. W niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka pozwalająca na wydanie decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ w chwili jej wydania nie istniała w obrocie prawnym inna decyzja odnosząca się do "oddania" przedmiotowej nieruchomości. W zaistniałej sytuacji prawnej, z uwagi na brak tożsamości podstawy prawnej orzeczenia, nie zachodziła więc tożsamość spraw w rozumieniu art. 105 k.p.a. Obecny na rozprawie w dniu 12 listopada 2025 r. pełnomocnik zmodyfikował wniosek o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z ustawą, które nie zostały uiszczone dotychczas w całości, ani w części w ten sposób, iż wniosło o zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie . Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zaznaczyć, iż skarga kasacyjna jako wysoce sformalizowany środek zaskarżenia wymaga zachowania wymogów określonych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie konkretnie polegało, wyznacza granice, w ramach których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Z tego powodu zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i w zrozumiały sposób, zwłaszcza biorąc pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, o czym stanowi art. 175 p.p.s.a. Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten - co do zasady - nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. Zatem uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie błędnego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom postępowania wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 30 lipca 2025r. o sygn. akt I FSK 545/25 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) . Konstatując, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest określenie podstawy lub podstaw kasacyjnych, prawidłowe skonstruowanie zarzutów obejmujące wskazanie naruszonych przepisów prawa, sposobu ich naruszenia połączone z precyzyjnym oznaczeniem w jaki sposób prawidłowo winien zostać zinterpretowany lub zastosowany każdy z przepisów, którego naruszenie zarzucono w uzasadnieniu. Mając na uwadze, że w przedmiotowej skardze kasacyjnej podniesiono szereg zarzutów naruszenia licznych przepisów prawa procesowego znaczyć należy, iż naruszenie prawa procesowego, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, może więc polegać na błędnej wykładni przepisu postępowania lub na niewłaściwym jego zastosowaniu. Skarga kasacyjna oparta na tej podstawie może być uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie w omawianym przepisie słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek przyczynowy. Wykazanie wpływu na wynik sprawy sprowadza się do wyjaśnienia związku przyczynowego między naruszeniem prawa, a wynikiem sprawy, tj. podania stosownej argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia, to w sprawie mogłoby zostać wydane inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną. Innymi słowy, chodzi o wykazanie, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyroki NSA: 28 października 2025 r. o sygn. akt II OSK 394/24, z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 1545/21, LEX nr 3457314; z dnia 11 marca 2014 r., sygn. II GSK 2103/12). Prowadzi to do konieczności uzasadnienia zarzutu, w ramach którego dojść musi do dopełnienia tych wymogów prawnych. Powyższe przypomnienie było niezbędne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, iż wniesiona w imieniu Skarżącego skarga kasacyjna, w odniesieniu do części podniesionych zarzutów, nie realizuje przedstawionych wymogów ustawowych. Część przytoczonych zarzutów nie została bowiem szerzej uzasadniona, nie wyjaśniono powiązania powołanych naruszeń z przedmiotową sprawą - nie wskazano w jaki sposób podnoszone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca w pierwszej kolejności zarzuciła naruszenie art. 151 p.p.s.a. Zauważyć trzeba, iż przepis ten jest przepisem procesowym normującym sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku braku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia tego przepisu w "czystej postaci" jest zasadny wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nim zawartej. Tego typu przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Takich powiązań w postawionym zarzucie nie wskazano, ograniczając się ogólnie do wskazania, że zaskarżony akt został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Stąd też zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a nie może zostać uznany za zasadny. Naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący dopatruje się poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również zaniechanie wyjaśnienia Skarżącemu na wcześniejszym etapie postępowania przyczyn rozstrzygnięcia, w tym możliwości zaskarżenia. Również ten zarzut nie został szerzej uzasadniony. Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. m.in. wyroki NSA z 17 października 2025r. oraz z 29 maja 2025 r. o sygn. akt 2789/22). Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć prawidłowości stanowiska sądu, lecz kompletność uzasadnienia. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r. o sygn. akt III OSK 2968/24 ). W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji wskazał na podstawie jakich przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksu postępowania administracyjnego wydał swoje rozstrzygnięcie, co umożliwia skontrolowanie toku rozumowania tego Sądu. Strona nie wyjaśniała też szerzej na czy polegało naruszenie tego przepisu (określającego wymogi jakie ma spełnić uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego) poprzez zaniechanie wyjaśnienia Skarżącemu na wcześniejszym etapie postępowania przyczyn rozstrzygnięcia, w tym możliwości zaskarżenia. Takie sformułowanie powyższego zarzutu czyni go niezasadnym. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. O naruszeniu art. 134 § 1 przepisu można by mówić, gdyby Sąd I instancji wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane w skardze, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można też kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., II OSK 180/24). Strona skarżąca kasacyjnie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. dopatruje się w jego niezastosowaniu, a w konsekwencji uchybieniu obowiązkowi rozstrzygnięcia w granicach całej sprawy, z ograniczeniem do powtórzenia argumentacji organu, w sytuacji, gdy działania organu były bezpośrednio sprzeczne z zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego. Tymczasem jak wskazano wyżej, wyrażenie przez Sąd I instancji poglądu, iż stanowisko przyjęte przez organ w zaskarżonym akcie administracyjnym jest prawidłowe nie świadczy o naruszeniu tego przepisu. Skarżący w ramach podniesionego zarzutu kwestionuje w rzeczywistości prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji oceny działań organu administracji publicznej. Z kolei warunkiem zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest to, aby zaskarżony akt okazał się sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie Przepis art. 135 p.p.s.a. znajduje zastosowanie bowiem jedynie w razie uwzględnienia skargi, a więc w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przesłanką jego zastosowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Zatem art. 135 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie właśnie rozstrzygnięcie zostało zaskarżone skargą kasacyjną ( por. wyrok NSA z dnia 10 września 2024 r II OSK 1915/23). Skarżący nie wykazał powiązania tego przepisu z rzekomymi naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. co czyni powyższy zarzut również bezzasadnym. Niewyjaśniony został także wpływ podnoszonego naruszenia art. 7 k.p.a. na wynik przedmiotowej sprawy. Strona dopatruje się naruszenia tego przepisu w niepodjęciu wszelkich czynności zmierzających do dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na nieścisłości wynikającej z aktu urodzenia i aktu zgonu M. O., w sytuacji, gdy w sprawie przedstawiono dokumentację potwierdzającą żądanie Skarżącego. W zakwestionowanych przed Sądem I instancji rozstrzygnięciach organy orzekły o umorzeniu postępowania zainicjowanego przez W. O. wnioskiem z 8 stycznia 2021 r. uznając, iż sprawa której dotyczy wniosek została już rozpoznana ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z 22 lipca 2010 r., nr SN.VIII.TH.7725-l-433-08. Uznano, iż w tej sytuacji Wojewoda Małopolski, wydając w tej sprawie kolejną decyzję merytoryczną dopuściłby się rażącego naruszenia prawa, naruszałoby to bowiem zasadę trwałości decyzji administracyjnych, określoną w art. 16 § 1 k.p.a. i stanowiłoby przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zauważyć przy tym należy, iż z treści zaskarżonej decyzji, jak też z poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 22 marca 2021 r. nie wynika, aby organy swoje rozstrzygnięcia oparły na "nieścisłości wynikającej z aktu urodzenia i aktu zgonu M. O.". Tak skonstruowany zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie został szerzej uzasadniony, z zatem także nie może zostać uznany za zasadny. Także w przypadku zarzutów naruszenia art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. autor skargi kasacyjnej uchylił się od szerszego wyjaśniania na czym polegało naruszenie ww. przepisów proceduralnych i w jaki sposób te naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniono w żaden sposób na czym polegało niewywiązanie się w sposób wyczerpujący z obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy ( art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jakie okoliczności wskazują, iż doszło do powierzchownej i niepełnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji braku obiektywnej oceny czy dane okoliczności zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.). Podnosząc natomiast zarzut naruszenia art 8 k.p.a. nie wskazano w jaki sposób "uchybienie obowiązkowi informowania skarżącego o sposobach zaskarżenia decyzji, w tym również w trybie nadzwyczajnym" miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Zarzuty te są na tyle ogólnie lub nieprecyzyjnie skonstruowane, iż Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony opisanymi wyżej regułami, nie jest władny odnieść ich do sprawy w której zapadł zaskarżony wyrok. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 81 § 1 k.p.a. zauważyć trzeba, iż także w tym wypadku autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakie niedające się usunąć wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść Skarżącego. Ponadto zauważyć należy, iż przepis ten znajduje zastosowanie w jedynie sytuacji, gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Tymczasem z wniosku Strony wynika, iż postępowanie nie dotyczyło takich sytuacji - strona ubiegała się bowiem o uzyskanie uprawnienia - przyznania rekompensaty za utracone mienie. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że naruszenia art. 105 k.p.a. autor skargi kasacyjnej dopatruje się w błędnym ustaleniu, iż zaistniała tożsamość obu spraw tj. zainicjowanej wnioskiem Skarżącego z 8 stycznia 2021 r., oraz sprawy zakończonej decyzją Wojewody Małopolskiego z 22 lipca 2010 r nr SN.VIII.TH.7725-l-433-08 o odmowie W. O., J. B., M. B., oraz R. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. O. w [...], woj. [...]. Jak wynika z akt sprawy Skarżący we wniosku z 8 stycznia 2021 r. faktycznie domagał się "oddania" własności działki o pow. 1.1987 ha i placu o pow. 80 m2 , nie precyzując położenia tej nieruchomości. Z dalszych jego pism wynika jednak, że wniosek ten odnosi się do mienia zabużańskiego ( pismo 9 marca 2021 r.). W odwołaniu z 26 marca 2021 r. kierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Skarżący pisze już jednoznacznie, iż wnosi o rekompensatę za mienie pozostawione za Bugiem. Skarżący nie kwestionuje przy tym błędnego ustalenie przedmiotu jego wniosku z 8 stycznia 2021 r przez Wojewodę. Powyższe wskazuje, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną do Sądu I instancji decyzję miał podstawy uznać, iż wniosek Skarżącego z 8 stycznia 2021r dotyczył przyznania rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej , której dotyczyła decyzja Wojewody Małopolskiego z 22 lipca 2010 r. Natomiast jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. ( por. wyrok NSA z 12 października 2021 r. o sygn. akt I OSK 491/21). Trzeba także zauważyć, ze Skarżący w skardze kasacyjnej nie wyjaśnia w jaki sposób zarzucane przez niego błędne ustalenie przedmiotu żądania mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Nie wskazano, aby żądanie z 8 stycznia 2021 r. dotyczyło innej nieruchomości niż wskazane w zaskarżonej decyzji i wyroku, nie podano też podstawy prawnej do orzekania w trybie administracyjnym o zwrocie ("oddaniu") nieruchomości pozostawionej poza granicami Polski po 1945 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, iż podnoszone naruszenie art. 105 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Również zarzut naruszenia art. 28 k.p.a., poprzez nieuzasadnione pominięcie innych, bliżej nieokreślonych uczestników postępowania, nie został szerzej wyjaśniony, jak też nie wskazano wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Ponadto zarzut pominięcia w postępowaniu może skutecznie wnieść tylko strona, której pominięcie dotyczy (por. wyroki NSA z 24 września 2019r o syn. akt II OSK 2448/18 oraz z dnia 19 stycznia 2017r . o sygn. akt II OSK 2287/16). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako pozbawioną podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu, ponieważ właściwy w tym przedmiocie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 stycznia 2023
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny