I OSK 1322/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa R. sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1247/22 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa R. sp. z o.o. w S. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 31 marca 2022 r. nr KKU-166/21 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić Przedsiębiorstwu R. sp. z o.o. w S.ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 listopada 2022 r. oddalił skargę Przedsiębiorstwa R. sp. z o.o. w S. (dalej: Spółka) na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 31 marca 2022 r., nr KKU-166/21, którym utrzymała w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego z 3 sierpnia 2021 r., w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 10 lipca 2020 r. nr NWXVa.7532.434.2017 stwierdzającą nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych Miasta S., w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w S. Skarga kasacyjna od tego wyroku została podpisana przez uprawnionego do samodzielnej reprezentacji Spółki Prezesa Zarządu J.S. Skarga kasacyjna została również przez niego sporządzona. Skarga kasacyjna została opatrzona pieczęcią i podpisem J.S. jako Prezesa Zarządu oraz pieczęcią o treści: "Radca Prawny J.S. KT [...]". W wyniku zapytania skierowanego przez Przewodniczącego Wydziału, pismem z 2 marca 2026 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. poinformowała, że J.S. jest wpisany na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w K. pod numerem KT [...] i od dnia złożenia ślubowania, tj. [...] stycznia 1996 r,. do chwili obecnej nie złożył do Rady OIRP w K. zawiadomienia o rozpoczęciu wykonywania zawodu radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3, sytuacje przewidziane w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. w niniejszym przypadku jednak nie występują. Przywołany przepis nie precyzuje, kogo należy rozumieć pod pojęciem radcy prawnego. W tym zakresie należy posłużyć się aktem prawnym regulującym status zawodowy radców prawnych. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 499 z późn. zm., dalej: u.r.p.) w art. 23 stanowi, że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Osoba podpisana pod skargą kasacyjną wymagania te spełnia i w konsekwencji ma prawo wykonywania zawodu radcy prawnego. Uprawnienie do wykonywania zawodu nie jest jednak tożsame z jego faktycznym wykonywaniem. Zgodnie z art. 4 u.r.p., wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej. Formy wykonywania zawodu radcy prawnego zostały określone w art. 8 u.r.p. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.r.p. radca prawny jest obowiązany zawiadomić radę właściwej okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń; radca prawny ma obowiązek niezwłocznie zawiadamiać o każdej zmianie tych danych. Z wykonywaniem zawodu łączy się także obowiązek ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.r.p., obowiązek ten nie dotyczy natomiast radców prawnych niewykonujących zawodu. Jak zostało ustalone, osoba podpisana pod skargą kasacyjną nie zawiadomiła właściwej rady o podjęciu wykonywania zawodu i nigdy zawodu tego nie wykonywała. Niewykonywanie zawodu stoi na przeszkodzie do świadczenia pomocy prawnej, w tym do sporządzenia pisma procesowego objętego przymusem adwokacko-radcowskim na cudzą rzecz. Należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie została w niniejszej sprawie sporządzona w sprawie własnej radcy prawnego, lecz w sprawie osoby prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez judykaturę, że ze względu na cel wprowadzonego w pewnych sytuacjach przymusu adwokacko-radcowskiego, o sporządzeniu skargi przez profesjonalnego pełnomocnika można mówić wówczas, gdy nie tylko spełnia on formalne wymogi wykonywania zawodu adwokata lub radcy prawnego – wpisanie na listę, ale wykonuje zawód, zatem świadczy pomoc prawną ze związanymi z tym uprawnieniami i obowiązkami (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2017 r., I OZ 681/17 i z 28 marca 2019 r., I OSK 1356/17; postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2023 r., I CSK 1293/23 i z 17 grudnia 2020 r., II CZ 53/20). Powyższe oznacza, że osoba podpisana pod skargą kasacyjną nie była uprawniona do jej sporządzenia, bowiem na dzień jej sporządzenia nie wykonywała zawodu radcy prawnego. Tym samym należy uznać, że skarga kasacyjna nie została sporządzona przez podmiot wymieniony w art. 175 § 1 p.p.s.a., przez co jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 180 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.