I OSK 138/25

Dnia 6 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ż., J. Ż. i F. Ż. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1589/24 odrzucającego skargę A.Ż., J.Ż. i F.Ż. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 780/20 w sprawie ze skargi E. Ż. i F. Ż. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2024 r. – orzekając na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a.") - odrzucił skargę A. Ż., J. Ż. i F. Ż. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 780/20 wydanym w sprawie ze skargi E. Ż. i F. Ż. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 780/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. Ż. i F. Ż. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne od dnia 15 lipca 2021 r. W dniu 19 lipca 2024 r. A. Ż. i J. Ż. (następcy prawni E. Ż.) oraz F. Ż. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem z dnia 27 listopada 2020 r. W treści skargi skarżący podnieśli okoliczność nieważności postępowania, ponieważ - jak wskazywali - strona, tj. E. Ż., a w dalszej kolejności jego następcy prawni, wskutek naruszenia przepisów prawa, byli pozbawieni możności działania (ww. wyrok zapadł w trakcie trwania pandemii Covid-19, a E.Ż. był w tym czasie obłożnie i przewlekle chory). Dodatkowo Skarżący podnieśli, że ewentualnie wnoszą o wznowienie postępowania z powodu wykrycia nowych środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie była wtedy w ich posiadaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę o wznowienie postępowania sądowego stwierdził, że została ona wniesiona z naruszeniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji, Sąd I Instancji wskazał, że za dzień w którym o orzeczeniu z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 780/20 dowiedzieli się skarżący uznać należy dzień 9 lipca 2022 r., tj. dzień w którym A. Ż. jako następca prawny E. Ż. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o uznanie go – obok J. Ż. – za stronę postępowania w sprawie o sygn. I SA/Wa 780/20 w miejsce zmarłego E. Ż.. Zatem trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania z uwagi na przesłankę pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji upływał, zdaniem Sądu, 9 października 2022 r. Skargę wniesiono zaś w dniu 19 lipca 2024 r., a więc bez zachowania ustawowego terminu. Odnośnie zaś podnoszonych w skardze okoliczności wykrycia nowych środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, Sąd wyjaśnił, że na stronie 7 skargi pełnomocnik skarżących wskazywał, iż nowe dokumenty zostały odnalezione w październiku 2023 r. (bez podania konkretnej daty). W tej sytuacji nie został więc również, w ocenie Sądu, dochowany ustawowy trzymiesięczny termin. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli A. Ż., J. Ż. i F.Ż., zarzucając Sądowi I instancji (cyt.): "naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozważnie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, że nowe wnioski dowodowe zostały wskazane w skardze kasacyjnej z dnia 07.11.2023r. złożonej przez F. Ż. wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania (str. 3 skargi kasacyjnej), a zatem zachowany został 3-miesięczny termin wskazany w art. 277 p.p.s.a.". W oparciu o powyższy zarzut, wnoszono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że postępowanie sygn. akt I SA/Wa 780/20 należało wznowić na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. Dokumenty w postaci: 1) zawiadomienia o wpisie z dnia 29 marca 1947 r., 2) kopii pisma E. Ż. z dnia 14 marca 1957 r., 3) kopii decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia 9 lipca 1948 r., 4) kopii pisma Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 sierpnia 1950 r. oraz 5) kopii pisma Wojewody Gdańskiego z dnia 12 lipca 1948 r. zostały bowiem wskazane jako nowe środki dowodowe (wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania) już w skardze kasacyjnej z dnia 7 listopada 2023 r. wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 780/20, do czego Sąd Wojewódzki w żaden sposób się nie odniósł. Zachowany zatem został 3-miesięczny termin wskazany w art. 277 p.p.s.a., ponieważ pierwotna skarga o wznowienie wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 13 listopada 2023 r., a skarga z dnia 19 lipca 2024 r. była tylko ponowieniem tej pierwotnej skargi o wznowienie postępowania złożonej przez F. Ż.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Po myśl zaś art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W niniejszej sprawie skarżący domagali się wznowienia postępowania m.in. w oparciu o art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, słusznie uznał Sąd I instancji, iż żądanie wznowienia postępowania na tej podstawie było niedopuszczalne z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia skargi. Skarga o wznowienie postępowania została bowiem wniesiona w dniu 19 lipca 2024 r., zaś w treści tej skargi skarżący wskazali, że nowe środki dowodowe w postaci dokumentów zostały odnalezione przez pełnomocnika w październiku 2023 r. Niewątpliwie zatem wniesienie skargi nastąpiło po upływie trzech miesięcy od daty dowiedzenia się przez skarżących o podstawie wznowienia postępowania. Odnosząc się natomiast do twierdzeń strony skarżącej, że do wskazania nowych środków dowodowych doszło już w skardze kasacyjnej z dnia 7 listopada 2023 r., co winien wziąć pod uwagę Sąd I Wojewódzki, to stwierdzić należy, iż nie zasługują one na aprobatę. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że - jak wynika z akt o sygn. I SA/Wa 780/20 - skarga kasacyjna wniesiona przez F. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2020 r. została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Nie wywołała więc żadnych skutków prawnych. Nie doszło tym samym do merytorycznej oceny wniesionego środka zaskarżenia, co uniemożliwiało jednocześnie odniesienie się do powołanych w skardze kasacyjnej dowodów. Ponadto nie było zrozumiałe określenie skargi kasacyjnej z dnia 7 listopada 2023 r. jako "pierwotnej skargi o wznowienie" i mieszanie przez skarżących kasacyjnie dwóch trybów postępowania, tj. postępowania zainicjowanego ww. skargą kasacyjną wniesioną w sprawie I SA/Wa 780/20 oraz postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zainicjowanego skargą z dnia 19 lipca 2024 r. Z tych też wglądów zarzut naruszenia art. 277 p.p.s.a. nie był trafny. Jak wyżej wskazano, skarga o wznowienie postępowania wniesiona w dniu 19 lipca 2024 r. została złożona po terminie i jako spóźniona podlegała odrzuceniu - zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.