I OSK 2053/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 110/24 w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 listopada 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3182/2023/22771 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia 17 października 2023 r. nr DRA.6312.000558.10.2023.HRIL; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz K.S. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 110/24 oddalił skargę K.S. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 27 listopada 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3182/2023/22771 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 3 października 2023 r. skarżąca złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem W.S. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie o niepełnosprawności z 21 lipca 2023 r. nr MZON.402.1.3090.2023 wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K., z którego wynika, że ojciec skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lipca 2023 r. Ponadto w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Załączono również orzeczenie o niepełnosprawności z 28 września 2023 r. nr MZON.402.1.3409.2023 wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K., z którego wynika, że także matka skarżącej zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. W orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że matka wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Decyzją z 17 października 2023 r., nr DRA.6312.000558.10.2023.HRIL, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, Prezydent K., na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej "u.ś.r.") odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Uzasadniając swoje stanowisko, organ przytoczył obowiązujące przepisy i wyjaśnił powody swojego rozstrzygnięcia. Uznał, że jak wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 21 lipca 2023 r., nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność ojca skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 27 listopada 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3182/2023/22771, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło i omówiło przepisy u.ś.r., stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Kolegium uznało, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż orzekł to organ I instancji. Przede wszystkim wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, nie można odmówić odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko dlatego, że niepełnosprawność jej ojca powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Pomimo powyższego, Kolegium uznało, że decyzja odmawiająca stronie przyznania prawa świadczenia pielęgnacyjnego zasługiwała na utrzymanie w mocy z innych przyczyn, niż te które wskazał organ I instancji. Mianowicie w ocenie organu odwoławczego z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że w sytuacji strony nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem pomiędzy niepodejmowaniem obecnie przez stronę zatrudnienia a koniecznością opieki nad ojcem nie występuje związek przyczynowy. Zakres opieki sprawowanej przez stronę nad rodzicami oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią nie są na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć pracy choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy odpowiednim zorganizowaniu zakresu niezbędnej opieki nad rodzicami do godzin rannych czy wieczornych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i w konsekwencji przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w realiach rozpoznawanej sprawy sporny jest zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad ojcem, który nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu Kolegium, na podstawie wyczerpującego, kompletnego materiału dowodowego i przy niewadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wyprowadziło trafną konstatację, że związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną opieką w niniejszej sprawie nie zachodzi, a sprawowana przez skarżącą opieka pozbawiona jest takich znamion, które by uniemożliwiały zatrudnienie choćby w częściowym wymiarze. Sąd wskazał, że brak jest wątpliwości, że rodzice skarżącej wymagają pomocy w codziennym życiu, przy czym takie czynności jak zakupy, przygotowywanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, wykupywanie lekarstw, sprzątanie wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, tak więc wykonywanie tych czynności nie może zostać uznane za uniemożliwiające podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu, słusznie zatem organ przyjął, że opieka sprawowana przez skarżącą nie wykracza ponad standardową pieczę i pomoc sprawowaną przez pracujących zstępnych względem wiekowych czy niepełnosprawnych członków rodziny. Czynności wykonywane względem rodziców nie mogą zdaniem Sądu być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej. Nie absorbują one na tyle by należało zapewnić ojcu ciągłą (całodzienną) obecność, czy też nieustający nadzór ze strony skarżącej. Czynności te nie mogą usprawiedliwiać w powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki. W kwestii gotowości (dyspozycyjności) do sprawowania opieki Sąd I instancji podkreślił, że chodzi tu o gotowość nie subiektywnie deklarowaną, lecz obiektywnie istniejącą, to znaczy potwierdzoną rzeczywistymi okolicznościami, na podstawie których można potwierdzić ten fakt. Tymczasem skarżąca nie mieszka razem z rodzicami, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a obecnie utrzymuje się z pomocy finansowej rodziców. Sąd wskazał, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). W ocenie Sądu I instancji, trafnie zatem organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz, że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy; 2. prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. W oparciu o powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., 2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., 3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że podniesione w niej zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego jak i procesowego zasługiwały na uwzględnienie. Przypomnienia wymaga, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (na dzień wydawania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany wyżej przepis określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyrok NSA z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1627/23 i powoływane tam orzecznictwo). Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Prawodawca wymaga bowiem, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w ww. normie pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza zatem, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę aktualne okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Istotnym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowego, dotyczącego wymogu (przesłanki) "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zwrócić uwagę należy również, że przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oceniać należy każdorazowo w sposób zindywidualizowany. Istotne jest, by była to ocena aktualna, obejmująca walidację zakresu potrzeb podopiecznego i czynności, których wykonywanie jest konieczne w celach pomocowych oraz czasu, który wnioskujący o świadczenie poświęca na ich sprawowanie. Walidacja spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. dotyczyć ma bowiem oceny, czy w dacie procedowania, strona miała realną możliwość pogodzenia aktywności zawodowej z zakresem i czasem, koniecznym dla prawidłowego, zgodnego z potrzebami i uwzględniającego godność osoby niepełnosprawnej sprawowaniem opieki. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z 21 lipca 2023 r., z którego wynika, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zalicza ojca do znacznego stopnia niepełnosprawności i wydano je na stałe. W aktach sprawy znajduje się również orzeczenie wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z 28 września 2023 r. wobec matki skarżącej, która również wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i została ona także zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności wydanego na stałe. Z akt sprawy wynika ponadto, że ojciec skarżącej (lat 89 na dzień wydania zaskarżonej decyzji) w [...] 2023 r. uległ wypadkowi i jego stan zdrowia znacznie się pogorszył – złamanie kości biodrowej. Aktualnie jest osobą leżącą i wymagającą całkowitej opieki. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 10 października 2023 r. wynika, że ojciec skarżącej choruje na [...]. Z diagnozy sytuacji osoby lub rodziny wynika, że skarżąca mieszka sama, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, obecnie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Pracownik socjalny wskazał, że opieka skarżącej nad ojcem polega na pomocy w czynnościach dnia codziennego i czynnościach domowych, pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, wstawaniu z łózka, pomocy w wysadzaniu na krzesło z toaletą dla osób starszych/niepełnosprawnych, pomocy w podnoszeniu ojca z łóżka i sadzaniu do na nim, pomocy w przemieszczaniu się do łazienki, robieniu zakupów, sprzątaniu, załatwianiu spraw urzędowych, czy załatwianiu wizyt lekarskich. W ocenie pracownika socjalnego skarżąca faktycznie sprawuje stałą opiekę nad ojcem. Z oświadczeń skarżącej z 3 i 10 października 2023r. wynika ponadto, że skarżąca jest u rodziców każdego dnia celem udzielania im stosownej pomocy w czynnościach dnia codziennego, czasem przebywa u nich 3 godziny, czasem 23. Z oświadczenia skarżącej z 3 października wynika ponadto, że nie wnioskuje ona o objęcie jej ubezpieczeniem emerytalno-rentowym ponieważ "ma ponad 20 lat pracy". Stwierdzenie to nie zostało jednakże zweryfikowane przez organy orzekające w sprawie. Powyższe okoliczności nie są w sprawie sporne. Kwestią sporną jest natomiast czy opieka świadczona przez skarżącą, a także jej zakres może świadczyć o braku możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a zatem czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, o czym Sąd kasacyjny wspomniał we wcześniejszych rozważaniach, zgodnie z którym opieka nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny nie musi mieć charakteru całodobowego, nieprzerwanego, codziennego czy samodzielnego. Jak już wielokrotnie podkreślano, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowego, dotyczącego wymogu "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tak przedstawionych okolicznościach sprawy niezrozumiałe jest stanowisko organów jak i Sądu I instancji, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że ojciec skarżącej przede wszystkim ze względu na wiek (rocznik 1934) ale także ze względu na stan zdrowia wymaga stosownej opieki i obecności skarżącej, która pozostaje w stałej gotowości do udzielenia mu niezbędnej pomocy. Skarżąca bez wątpienia wykonuje czynności opiekuńcze nad ojcem codziennie i regularnie w takim wymiarze, który pozostaje adekwatny do jego potrzeb i daje mu poczucie bezpieczeństwa. Stan zdrowia zaawansowanego wiekowo i niepełnosprawnego w stopniu znacznym ojca skarżącej, osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, wymaga podejmowania przez skarżącą czynności opiekuńczych w różnych porach, w ciągu całego dnia przez cały rok. Podkreślenia wymaga, że w orzeczeniu o niepełnosprawności, w punkcie II. wskazano symbol 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia oraz 05-R – upośledzenie narządu ruchu (w m.in. choroby zwyrodnieniowe stawów w zależności od stopnia uszkodzenia stawu, nowotwory narządu ruchu). Zauważyć trzeba ponadto, że ojciec skarżącej wymaga także jej pomocy przy wstaniu i sadzaniu go na łóżku oraz pomocy w przemieszczeniu się do łazienki. Porusza się przy pomocy chodzika, balkonika, czy kuli, jednakże niezbędne jest przy tym wsparcie skarżącej. Istotnym jest również to, że matka skarżącej także legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Co prawda w niniejszej sprawie skarżąca nie ubiega się o przyznanie świadczenia na matkę, jednakże ta okoliczność, w ocenie Sądu kasacyjnego również ma znaczenie w sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca pozostaje do dyspozycji obojga rodziców przez 24 godziny na dobę. Zaznaczyć trzeba, iż tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Niewątpliwie opieka nad osobą niepełnosprawną obejmuje szereg bieżących pracochłonnych i czasochłonnych czynności służących zapewnieniu dobrostanu tej osoby, które zajmują cały dzień. Stąd też niezasadne jest twierdzenie, że zakres czynności sprawowanych przez skarżącą wobec ojca w znacznej mierze odpowiada codziennym czynnościom, przez co nie wymagają one nieprzerwanej obecności opiekuna. Nie może budzić wątpliwości, że ojciec skarżącej wymaga opieki i bez tego typu pomocy i opieki ze strony skarżącej nie może samodzielnie funkcjonować. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje na szeroki zakres czynności wykonywanych przez skarżącą, ich czasochłonność oraz bezpośredni związek z aktualnym brakiem podejmowania przez nią aktywności zawodowej. Zatem mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad ojcem, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zatem uznać, iż w rozpoznawanej sprawie występuje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Brak podejmowania przez skarżącą zatrudniania wywołany był bez wątpienia koniecznością sprawowania opieki, a jej zakres i charakter uniemożliwiał podjęcie przez nią aktywności zawodowej. Zatem całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organów orzekających w sprawie w tej materii. W związku z powyższym, zasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię w odniesieniu do zakresu sprawowanej opieki nad osobą z niepełnosprawnością w kontekście konieczności spełnienia przesłanki związku przyczynowego. W konsekwencji za zasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jednocześnie uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku wykładnię jak również treść przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie ponownego rozpoznawania wniosku. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.