I OSK 2090/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1697/23 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 25 sierpnia 2023 r., znak: SKO-NP-4115-220/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Nowy Targ z 5 maja 2023 r. nr ŚR.5211.16.22-23.2023.D; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz M. B. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1697/23 oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 25 sierpnia 2023r., znak: SKO-NP.-4115-220/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia 5 maja 2023 r., znak: SR.5211.16.22-23.2023.D, Wójt Gminy Nowy Targ odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 23 marca 2023 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Do wniosku dołączyła orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 10 października 2019 r., z którego wynika, że matka skarżącej została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, a niezdolność ta istniała od 1 października 2019 r., co w rozumieniu ustawy oznacza, że legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił, że skarżąca od 2017 r. nie podejmuje zatrudnienia, nie pracuje zawodowo, faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i obecnie z tego tytułu jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto, jest jeszcze jedna osoba zobowiązana do zapewnienia opieki nad matką skarżącej w tym samym stopniu co skarżąca. Jednakże tej pomocy nie może udzielić, ponieważ nie utrzymuje kontaktów z matką i nieznany jest jej adres zamieszkania, ani sytuacja finansowa. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie został jednak spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność u matki skarżącej nie powstała w okresie wskazanym w tym przepisie. Nadto, organ stwierdził, że skarżąca jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sparowanej opieki nad matką, co z kolei stanowi negatywną przesłankę przewidzianą w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca. Decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r., znak: SKO-NP.-4115-220/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych lub u.ś.r.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Nowy Targ z dnia 5 maja 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej przyznania prawa do świadczenia w związku z opieką nad matką M. S. Kolegium zauważyło, że podstawę odmowy przyznania odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowił przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją. Zatem, zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organ pomocowy art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji powyższego wyroku, organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, co wynika z podstawowych zasad krajowego porządku prawnego. Kolegium nie zakwestionowało faktu, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która niewątpliwie ze względu na wiek i stan zdrowia opieki tej wymaga. Jednak biorąc pod uwagę zakres wykonywanych czynności przez skarżącą, okoliczność, że jest jeszcze jedna osoba zobowiązana do współuczestniczenia w opiece nad niepełnosprawną matką, jak również możliwość uzyskania pomocy w opiece w postaci usług opiekuńczych, Kolegium przyjęło, że w niniejszej sprawie istniej możliwość takiego zorganizowania opieki, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową choćby w ograniczonym zakresie. Zdaniem Kolegium okolicznością istotną jest to, że w tym samym stopniu, co skarżąca, ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej matki obciążony jest również jej brat. Organ podniósł przy tym, że zamieszkiwanie osoby zobowiązanej do zapewnienia opieki niepełnosprawnemu rodzicowi w innej miejscowości niż rodzic nie zwalnia jej z obowiązku alimentacji. Opiekę tę można bowiem zapewnić w sposób pośredni poprzez opłacenie osób, które opiekę tę będą za nich świadczyć. Nadto z akt nie wynika aby skarżąca podjęła jakiekolwiek działania mające na celu ustalenie miejsce pobytu brata i zobowiązania go do współudziału w opiece nad matką w sposób bezpośredni lub pośredni. Z uwagi na to, że to na dzieciach niepełnosprawnej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek zapewniania jej pomocy i opieki, a z akt nie wynika by w stanie faktycznym istniały obiektywne okoliczności (niepełnosprawność w stopniu znacznym, trudna sytuacja finansowa) uniemożlwiające im wspólne zabezpieczenie organ uznał, że obecnie w sprawie nie zachodzą okoliczności uzgadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd I instancji zgodził się w pełni ze stanowiskiem organów obydwu instancji, że istnienie osób zobowiązanych do alimentacji wobec członków rodziny ma znaczenie dla kwestii istnienia bądź nie, związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem jakiejkolwiek pracy lub innego zatrudnienia a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ważna jest też kolejność osób zobowiązanych do alimentacji. Skoro nie budzą wątpliwości ustalenia organów administrujących, że wymagająca opieki – oprócz skarżącej - posiada jeszcze jedno dorosłe dziecko – brata skarżącej - który nie jest w stanie zająć się chorą matką, to winien on wspomóc skarżącą w opiece nad nią. Nadto Sąd Wojewódzki zgodził się z oceną Kolegium, że na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, że skarżąca stale i nieprzerwanie w rozumieniu ustawy sprawuje osobistą opiekę nad matką. Skarżąca, działająca nadto w toku postępowania przed organami przez zawodowego pełnomocnika, nie przedstawiła takich okoliczności, które by świadczyły o tym, że po pierwsze brat skarżącej ma obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki nad matką, a po drugie, nie przedstawiła takich okoliczności obrazujących stan zdrowia wymagającej opieki, że jej funkcjonowanie w życiu codziennym w sposób samodzielny nie jest możliwe bez pomocy skarżącej w sposób ciągły i nieprzerwany, a więc taki, który wyklucza podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. B. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.: 1) naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nad matką nie wypełnia w/w dyspozycji, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - Skarżąca sprawuje nad matką opiekę w pełnym zakresie, pomagając matce nawet w czynnościach samoobsługowych, a w rozumieniu w/w przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. 2) naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem przez Nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje. 3) naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki innej osoby zobowiązanej w równym stopniu do alimentacji na Jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z Nich, w sytuacji, gdy Skarżąca spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania Jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi, alternatywnie zaś przekazanie sprawi do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania administracyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; 3. rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona. Pismem procesowym z dnia 8 października 2025 r. skarżąca wniosła o pilne rozpoznanie jej sprawy oraz poinformowała o śmierci matki w dniu 14 września 2025r. Do pisma dołączyła odpis skrócony aktu zgonu matki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola NSA ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się przez skarżącą kasacyjnie prawa do rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała jej przeprowadzenia stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie prawa materialnego w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem - w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wobec powyższego zauważyć należy, że celem regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi więc istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Związek przyczynowo-skutkowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. zachodzi zatem wówczas, gdy wymiar i charakter osobistej opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest na tyle absorbujący, że uniemożliwia opiekunowi podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia. Tym samym przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do wyjaśnienia dwóch kwestii: czy w sytuacji, gdy żyją jeszcze inne osoby zobowiązane do alimentacji wobec matki, skarżącej można przyznać wnioskowane świadczenie, a dalej- czy w okolicznościach badanej sprawy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją skarżącej z pracy, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. Odnosząc się do tak postawionego zagadnienia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, iż skarżąca ma rodzeństwo, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, nie ma znaczenia przy ocenie przysługiwania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wynika, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że obok osoby ubiegającej się o świadczenie są również inne osoby, na których w tym samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki i które mogłyby w pewnym zakresie opiekować się tą osobą lub udzielać wsparcia finansowego opiekunowi takiej osoby. Nie jest zatem dopuszczalna odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że obowiązek alimentacyjny spoczywa także na innych osobach oraz że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a także pozostałe osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, mogłyby podzielić między siebie obciążenia związane z opieką nad osobą niepełnosprawną. Taka przesłanka negatywna przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie została przewidziana przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ani w art. 17 ust. 1a stanowiącego, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. NSA zauważa, że bezsprzecznie skarżąca jak i jej brat należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie NSA ukształtowało się stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca czy może ktoś z rodzeństwa, winni sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia oraz ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaprezentowany pogląd jest w zasadzie jednolity w najnowszym orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1596/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt 1626/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1554/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1521/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1627/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21 publik. CBOSA). Tym samym, niesłusznie Sąd pierwszej instancji podzielił zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację Kolegium, że z uwagi na fakt, iż skarżąca ma rodzeństwo, obciążone w równym stopniu co ona obowiązkiem alimentacyjnym względem matki, w stosunku do którego nie ma obiektywnych przeszkód uniemożliwiających mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego – brak również z tego powodu jest możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Oczywistym jest także, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki (na co jednoznacznie wskazuje treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie chodzi tylko o zaprzestanie konkretnego działania, ale także niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, CBOSA).. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w badanej sprawie nie można się zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów administracji oraz Sądu I instancji, o braku owego związku przyczynowego. Jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego, matka skarżącej w chwili składania wniosku miała 84 lata, zamieszkiwała wspólnie ze skarżącą, była leczona z powodu raka pęcherza moczowego, występowały u niej zaburzenia równowagi, stany lękowe i depresyjne, objawy wczesnej choroby Parkinsona. Miała problemy z poruszaniem się, nie wychodziła z domu, skarżąca pomagała jej przy przemieszczaniu się po mieszkaniu. Ze względu na stan zdrowia nie była zdolna do samodzielnej egzystencji, wymagała opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Opieka skarżącej sprowadzała się do nadzoru zażywania leków, przygotowania posiłków, utrzymania higieny osobistej, wykupowaniu leków, pomocy w przemieszaniu się oraz w czynnościach higienicznych, prowadzeniu szeroko rozumianego gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, zakupy), zawożeniu do lekarza, pozostawaniu do dyspozycji matki. Zakres wymienionych wyżej czynności, ustalonych na podstawie wywiadu środowiskowego, jest tożsamy z czynnościami wymienionymi w oświadczeniu matki skarżącej z dnia 12 kwietnia 2023 r., która podała, że skarżąca pozostaje cały czas do jej dyspozycji, zawozi ją do lekarza, w razie potrzeby wykupuje leki i wykonuje czynności opiekuńcze, gotuje posiłki, prowadzi gospodarstwo domowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakres opieki lub pomocy uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależny jest od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia. Jeśli nawet, opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, to obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby chorego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że oceniając związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką, odnieść go należy do zakresu opieki, który obejmuje tak czynności wykonywane w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jak i działania stricte obsługowe. To właśnie tzw. czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi i opiekuńczymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi nawet cały dzień. W takiej sytuacji dostrzegalny jest związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z podjęcia pracy a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2016/22, 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2455/23, 11 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1733/23, 12 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 451/23, 27 listopada 2024r. sygn. akt I OSK 3096/23, 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2937/23, publik. CBOSA). Przedstawiony wyżej sposób wykładni ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie podzielenia przezeń stanowiska Kolegium, że Skarżąca nie spełniła przesłanek od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie występuje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przezeń opieką a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia. Zasadne zatem okazały się wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jednocześnie uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę. Stwierdziwszy, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Nowy Targ. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej kasacyjnie, organ uwzględni wskazaną powyżej wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a także charakteru opieki i pomocy udzielanej dotychczas niepełnosprawnej matce. Organ będzie także zobowiązany rozważyć zmiany stanu prawnego wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429). Na marginesie należy jeszcze zauważyć, że 8 października 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął akt zgonu M. S., z którego wynika, że wymieniona zmarła 14 września 2025 r. Fakt ten nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem pozostaje bez wpływu na kwestię uprawnień M. B. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad M. S. w okresie od złożenia wniosku do powyższej daty. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem I instancji) oraz na podstawie art. 203 pkt 1 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a. (240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym).