I OSK 2485/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1429/22 w sprawie ze skargi J.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2105/2022/10895/ w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "Sąd I instancji", "WSA") wyrokiem z 21 czerwca 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1429/22 oddalił skargę J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2105/2022/10895 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: J. N. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") w dniu 12 kwietnia 2022 r. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad P. A. Prezydent Miasta [...] decyzją z 9 czerwca 2022 r. Nr SR.415.W.1350.DO.18.2697.2022, wydaną na podstawie art. 17 i art. 20 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 - dalej: u.ś.r.) odmówił J. N. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniono, że Skarżący jest opiekunem prawnym dziecka wymagającego opieki i nie jest z nim spokrewniony. Nie toczy się też postępowanie w sprawie o przysposobienie przez Stronę P. A. Skarżący nie jest zatem jedną z osób wymienionych w u.ś.r., którym przysługuje wnioskowane świadczenie. W odwołaniu od powyższej decyzji J. N. zarzucił, iż nie uznano go za opiekuna faktycznego ww. dziecka, mimo że złożył wniosek o jego przysposobienie. Spełnia zatem definicję opiekuna faktycznego dziecka wynikającą zarówno z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto jest opiekunem prawnym tego dziecka, a ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje, iż opiekunowi prawnemu świadczenie nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z 21 lipca 2022 r. Nr SKO.PSŚ/41.5/2105/2022/10895/ utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ ten przytoczył przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanego świadczenia, stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw dla jej uchylenia. Organ odwoławczy odniósł się do przesłanki przywołanej przez organ pierwszej instancji, a dotyczącej pojęcia opiekuna prawnego i podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie posługuje się tym pojęciem i nie zawiera jego definicji. Odwołując się do pojęcia opiekuna prawnego dziecka wyrażonego w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym zauważono, iż art. 17 u.ś.r. nie wymienia opiekuna prawnego jako osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: "Sąd I instancji", "WSA") J. N. podniósł, iż organy administracji publicznej pominęły fakt złożenia przez niego do sądu powszechnego wniosku o przysposobienie dziecka wymagającego opieki. Powyższy fakt, w ocenie Skarżącego wyczerpuje znamiona przyznania mu przedmiotowego świadczenia. Ponadto zauważył, że opiekun prawny nie znajduje się w kręgu osób, którym świadczenie takie nie jest przyznawane. W uzasadnieniu opisanego wyżej wyroku oddalającego skargę, WSA przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b i ust. 5 u.ś.r. a następnie zauważył, że jak wynika z akt sprawy Skarżący jest opiekunem prawnym dla niepełnosprawnego dziecka P. A. Dziecko to legitymuje się stosownym orzeczeniem i w tym zakresie nie występują żadne wątpliwości co do tego, że z tytułu opieki nad wskazanym dzieckiem można ubiegać się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka. Z kolei definicja opiekuna faktycznego została zawarta w art. 3 pkt 14 u.ś.r. zgodnie z którą jest to osoba faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. WSA zauważył, iż w rozpoznawanej sprawie Skarżący na każdym jej etapie akcentuje, że uruchomione jest postępowanie adopcyjne, jednakże na tą okoliczność Skarżący, poza deklaracją słowną, nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego ten fakt. Także w trakcie rozprawy przed WSA pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że takie postępowanie się toczy i posiada swoją sygnaturę, jednakże pełnomocnik ten nie był w stanie przedłożyć dokumentu potwierdzającego prowadzenie takiego postępowania jak również podać sygnatury akt sprawy, pod którą jest ona rozpoznawana. Sąd ten wskazał, że z akt administracyjnych zalegających w rozpoznawanej sprawie wynika, że organy administracji publicznej zwracały się do Skarżącego o przedłożenie stosownej informacji, jak również skarżący w swoich pismach procesowych informował, że takie postępowanie jest prowadzone, jednakże na żadnym etapie nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego uruchomienie takiego postępowania, jak również nie podał sygnatury akt, pod którą tego typu sprawa byłaby prowadzona. Podniesiona okoliczność skutkuje tym, że zarówno organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie jak również tutejszy Sąd nie są w stanie zweryfikować, czy Skarżący spełnia wymogi formalne do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze fakt, że Skarżący był informowany o obowiązku przedłożenia brakującego dokumentu lub do wskazania sygnatury akt i w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego jak również sądowoadministracyjnego tego typu informacji nie przekazał, tym samym brak jest podstaw dla uznania, że spełnia wskazany wymóg. Podkreślono, że same deklaracje nie są wystarczające, lecz muszą one zostać poparte stosownym dokumentem potwierdzającym prawdziwość tych deklaracji. J. N. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu art.17 ust.1 pkt 2 w zw. z art.3 pkt.14 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedłożenie przez Skarżącego w toku postępowania przed organem administracji kopii wniosku złożonego do Sądu Rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania wnioskodawcy o przysposobienie dziecka nie jest wystarczającą przesłanką wobec spełnienia innych ustawowych przesłanek określonych w/w przepisem, do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego, 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt.1 lit. b i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art.80 k.p.a. oraz w zw. z art.15 k.p.a. polegające na przyjęciu za własne ustaleń poczynionych przez MOPR w [...] i SKO w Katowicach, podczas gdy Sąd I Instancji winien podjąć merytoryczne działania zmierzające do skontrolowania legalności wydanej w sprawie decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności na błędne przyjęcie, że Skarżący w toku postępowania odwoławczego od pierwotnej decyzji odmownej Prezydenta Miasta [...] z dnia 09 czerwca 2022r. nie przedłożył wymaganych dokumentów - w tym wniosku o przysposobienie dziecka, podczas gdy taki wniosek został powołany jako dowód i dołączony do skargi do SKO w Katowicach na decyzję Prezydenta Miasta [...], zaś w aktach administracyjnych z nieznanych Skarżącemu przyczyn znajduje się wyłącznie druga strona złożonego przez niego w dniu 17 czerwca 2022r. po wydaniu ww. decyzji wniosku o przysposobienie dziecka - karta 36 akt administracyjnych, 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji w której to Skarżący pozostawał w przekonaniu, że dokument w postaci wniosku o przysposobienie dziecka złożony do Sądu Rejonowego w B. w dniu 17 czerwca 2022r. znajduje się kompletny w aktach sprawy - dowód powołany w złożonej przez Skarżącego skardze do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 09 czerwca 2022r., a na rozprawie w dniu 21 czerwca 2023r. okoliczność złożenia przez Skarżącego wniosku o przysposobienie dziecka była wyartykułowana, zaś ewentualne odroczenie rozprawy nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania, w przedmiocie rozpoznania skargi złożonej przez Skarżącego. Mając powyższe na względzie Strona wniosła o: - rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie; - na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dopuszczenie i przeprowadzenie w sprawie dowodów z dokumentów uzyskanych już po wydaniu zaskarżonego wyroku przez skarżącego na skutek indywidualnego zapoznania się z aktami administracyjnymi złożonymi do WSA w Gliwicach w postaci zaświadczenia z dnia 19 września 2023r. wydanego przez Sąd Rejonowy w B. potwierdzającego złożenie przez Skarżącego w dniu 17 czerwca 2022r. wniosku o przysposobienie dziecka, które aktualnie toczy się pod sygn. akt: [...], kopii wniosku o przysposobienie dziecka złożonego przez skarżącego do Sądu Rejonowego w B. - dwie strony tekstu wraz z prezentatą złożenia w sądzie w dniu 17 czerwca 2022r., który to dokument stanowił załącznik do złożonej pismem z dnia 23 czerwca 2023r. skargi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, na okoliczność i fakt ustalenia, że Skarżący w toku postępowania administracyjnego spełniał wszystkie przewidziane prawem przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, zaś z wyłącznej winy i zaniedbania organu I Instancji kompletne akta administracyjne nie zostały przekazane do SKO w Katowicach i dalej do WSA w Gliwicach, co ostatecznie skutkowało oddaleniem składanych kolejno przez Skarżącego środków zaskarżenia; - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającej go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lipca 2022r., nr SKO.PSŚ/41.5/2105/2022/10895 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; - o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; Ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez zmianę wyroku i uwzględnienie złożonej przez Skarżącego skargi w całości; - o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zauważono, iż do odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] jako dowód w sprawie, jak wynika z treści odwołania, dołączona została kopia wniosku o przysposobienie dziecka złożonego przez Stronę pismem z dnia 17 czerwca 2022r. - tożsama data widnieje na prezentacie tego wniosku. Tymczasem jak się okazało po ponownym zapoznaniu się z aktami przez pełnomocnika z urzędu, a później przez samego Skarżącego już po wydaniu w przedmiotowej sprawie wyroku, w aktach administracyjnych znajdujących się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach i przekazanych przez Kolegium znajdują się: odwołanie złożone przez Skarżącego (karty 38 i 37 akt), wyłącznie druga strona wniosku skarżącego o przysposobienie z dnia 17 czerwca 2022r. zawierająca de facto wyłącznie podpis Skarżącego i wymienienie załączników (karta 36 akt administracyjnych). Z nieznanych Stronie przyczyn w aktach sprawy brak jest pełnej treści złożonego pismem 17 czerwca 2022 r. wniosku Skarżącego o przysposobienia dziecka. Zdaniem Skarżącego to z wyłącznej winy organu administracji doszło do oddalenia jego skargi, albowiem organ administracji nie przekazał do Sądu kompletnych akt administracyjnych. Nie jest bowiem możliwe, żeby Skarżący do złożonego pismem z dnia 23 czerwca 2022r. odwołania do Kolegium nie dołączył pełnej treści wniosku o przysposobienie dziecka złożonego pismem z dnia 17 czerwca 2022r. Zdaniem Skarżącego Sąd I instancji oddalając skargę bez uprzedniej próby ustalenia czy Strona złożyła wniosek o przysposobienie dziecka, w szczególności wobec znajdowania się w aktach administracyjnych jedynie w części jak się okazało decydującego o rozstrzygnięciu dokumentu, w ogóle nie uwzględnił art. 7 k.p.a. Sąd ten nie wyjaśnił, tak samo jak organ II instancji, jakie dokumenty zostały przez Skarżącego dołączone do złożonego odwołania od decyzji organu I Instancji. Skoro w aktach administracyjnych znalazł się "niekompletny" dokument, niezawierający pełnej swojej treści, to okoliczność ta winna zostać wyjaśniona zarówno na etapie postępowania administracyjnego, a tym bardziej na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący podniósł, że zarówno organ administracji jak i Sąd był zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie do rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego. Tym samym Sąd dopuścił się naruszenia przepisu art.15 k.p.a. zasada określona w art. 15 k.p.a. zawierająca wymóg dwuinstancyjności postępowania administracyjnego musi być tak rozumiana, iż sprawę w jej całokształcie rozpoznaje nie tylko organ pierwszej instancji, ale w razie zaskarżenia orzeczenia organu pierwszej instancji również organ odwoławczy. Według Strony w niniejszej sprawie najpierw Kolegium, a później Sąd, nie podjęli jakichkolwiek czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, a ustalenia zostały oparte jedynie na lakonicznym materiale dowodowym zgromadzonym przed organem pierwszoinstancyjnym i w konsekwencji nie wyjaśniono należycie sprawy. Kolegium i Sąd nie podjęli nawet próby wyjaśniania czy akta administracyjne przekazane przez organ I Instancji są kompletne pomimo, że w treści odwołania do Kolegium Skarżący powołał i przedłożył stosowny dowód w sprawie, co więcej Kolegium przy wydaniu decyzji ograniczyło się jedynie do zacytowania określonych przepisów i twierdzenia, że Skarżący nie spełnił wszystkich ustawowych przesłanek. Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty przytoczone w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zasadny jest zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt.1 lit. b i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art.80 k.p.a. W niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia wskazanych wyżej przepisów k.p.a., czego nie dostrzegł Sąd I instancji. SKO wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. uchyliło się bowiem od podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do co najmniej przedwczesnej oceny, iż Skarżący nie spełnienia przesłanek do uznania go za opiekuna faktycznego P. A. w rozumieniu art. 3 pkt 14 u.ś.r., a tym samym za osobę, uprawnionej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym P. A. Zauważyć należy, że wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia. Wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza zatem obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji (postanowienia), a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Zgodzić się należy ze stroną Skarżącą, iż w niniejszej sprawie SKO na etapie rozpoznania sprawy w drugiej instancji nie wykonało obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ uchylił się od przeanalizowania załączonych do odwołania dokumentów, które zgodnie z treścią odwołania miały stanowić dowód na wystąpienie przez Skarżącego do sądu z wnioskiem o adopcję P. A. Jak wynika z akt sprawy do odwołania Skarżący załączył adresowane do Sądu Rejonowego w B. pismo – oświadczenie G. A. z 17 czerwca 2022 r. stanowiące zgodę na przysposobienie jej syna P. A. przez "wnioskodawcę J. N.". Ponadto do odwołania załączono kopię pisma na którym widnieje podpis Skarżącego, a z treści którego wynika, iż stanowi on drugą stronę bliżej nieokreślonego wniosku do którego załączono m.in. "zgodę matki małoletniego na przysposobienie", "kserokopie orzeczenia o rozwodzie wnioskodawcy", "postanowienie o opiekunie prawnym" oraz "przyznanie kurateli sądowej". Jakkolwiek z przedłożonych do odwołania dokumentów nie wynika jednoznacznie, aby Skarżący wystąpił do sądu z wnioskiem o przysposobienie P. A., niemniej twierdzenia zawarte w jego odwołaniu, jak też przedłożone, opisane wyżej załączniki wysoce uprawdopodabniały taką okoliczność. Stąd też obowiązkiem Kolegium, wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. było wyjaśnienie tej kwestii. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby SKO przed wydaniem decyzji z 21 lipca 2022 r. podjęło jakiekolwiek czynności wyjaśniające w tej kwestii, w szczególności nie wezwał Skarżącego od jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności złożenia wniosku o przysposobienie P. A. Mimo, iż zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Nadto w uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium w żaden sposób nie wskazało, z jakich przyczyn nie uznało załączonych do odwołania dokumentów za wystarczające dowody do uznania Skarżącego za opiekuna faktycznego ww. dziecka. Należy zatem stwierdzić, iż doszło także do naruszenia art. 80 k.p.a. - organ pominął przedłożone przez stronę dowody nie wyjaśniając dlaczego nie mogą stanowić potwierdzenia istnienia faktów istotny dla sposobu załatwienia sprawy. Powyższego uchybienia po stronie Kolegium nie dostrzegł Sąd I instancji stwierdzając, iż Skarżący nie wykazał zainicjowania postępowania adopcyjnego. Sąd nie odniósł się przy tym do opisanych wyżej pism załączonych do odwołania oraz wynikających z ich niekompletności wątpliwości, co do okoliczności faktycznych sprawy, kluczowych dla jej rozstrzygnięcia. Uchybienia te są o tyle istotne, iż miały wpływ na wynika sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek Skarżącego przeprowadził na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a dowód uzupełniający z załączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, z których wnika, iż załączona do odwołania strona 2 bliżej nieokreślonego wniosku, stanowiła w rzeczywistości stronę 2 wniosku J. N. z 17 czerwca 2022 r., złożonego w tym samym dniu w Sądzie Rejonowym w B., o przysposobienie P. A. przez Skarżącego. Okoliczność złożenia w dniu 17 czerwca 2022 r. wniosku do sądu rodzinnego o przysposobienie P. A. przez J. N. potwierdza również załączone do skargi kasacyjnej zaświadczenie Sądu Rejonowego w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 września 2023 r. Powyższe wskazuje, iż na dzień złożenia odwołania Skarżący spełniał jeden z warunków uznania go za opiekuna faktycznego dziecka w rozumieniu art. 3 pkt 14 u.ś.r. Organ nie zbadał natomiast, czy w dacie tej Skarżący sprawował także opiekę faktyczną nad P. A., co stanowi drugą przesłankę uznania go za opiekuna faktycznego tego dziecka w rozumieniu ww. przepisu. W tej sytuacji rozstrzygniecie Kolegium, niezakwestionowane wyrokiem, należy uznać za co najemnej przedwczesne. Nieprawidłowo został natomiast skonstruowany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wskazano zatem, jaki środek winien zastosować sąd uznając, że organy dopuściły się określonych w tym przepisie uchybień proceduralnych. Skuteczność zarzutu naruszenia powyższego przepisu wynikowego zależy od wykazania zasadności naruszenia innych konkretnych przepisów. Skarżący kasacyjnie nie powiązał naruszenia tego przepisu z jakimkolwiek przepisem stanowiącym przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie wskazał też jaka z przesłanek wymienionych w rozdziale 12 działu II Kodeksu postępowania administracyjnego zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Należy zaznaczyć, iż systemowe odczytanie art. 176 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej, poprzez dokonywanie wyboru za wnoszącego skargę kasacyjną, który przepis prawa został naruszony i dlaczego ani też korygowania ewentualnych błędów. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego zastępowanie skarżącego w formułowaniu uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania tj art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w ww. art. 106 § 3 p.p.s.a. W zwrocie "dowody uzupełniające" chodzi zatem o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć też należy, iż dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, a zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji prowadził takie postępowanie dowodowe oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zostało przeprowadzone niezgodnie z regułami w nim określonymi ( jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie) lub zastosowane przez ten sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. Trzeba też zaznaczyć, iż na etapie postępowania przed sądem I instancji Skarżący nie złożył wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, a formułując zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.sa. nawet nie wskazał jaki dowód uzupełniający, z jakiego dokumentu i na jaką okoliczność, winien był przeprowadzić Sąd I instancji. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło też do naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art.17 ust.1 pkt.2 w zw. z art.3 pkt.14 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedłożenie przez Skarżącego w toku postępowania przed organem administracji kopii wniosku o przysposobienie dziecka nie jest wystarczającą przesłanką wobec spełnienia innych ustawowych przesłanek określonych w/w przepisem, o przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji nie uznał, że przedłożenie wniosku o przysposobienie nie stanowi przesłanki do uznania, że Skarżący jest opiekunem faktycznym i tym samym nie jest osobą uprawnioną wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.s.r. Sąd ten swoje rozstrzygniecie oparł na uznaniu, że skoro Skarżący nie udowodnił, że złożył wniosek o przysposobienie, to nie wykazał też, że jest opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 3 pkt. 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do odmowy przyznania świadczenia doszło nie wskutek błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 14, ale w skutek naruszenia procedury – braku wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny podzielając zasadność części zarzutów, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję SKO w Katowicach. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, zobowiązany wyrażoną w niniejszym wyroku oceną co do okoliczności faktycznych dotyczących złożenia przez J. N. do sądu rodzinnego wniosku o przysposobienie P. A., oceni czy w dacie złożenia tego wniosku Skarżący faktycznie opiekował się ww. dzieckiem oraz czy spełnione były pozostałe ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w przedmiocie wniosku zawartego w skardze kasacyjnej dotyczącego zwrotu kosztów pomocy prawnej, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.