I OSK 42/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 634/22 w sprawie ze skargi Parafii [...] w [...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 marca 2022 r. nr WS-VI.7534.3.142.2021.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Kr 634/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę Parafii [...] w [...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 marca 2022 r. nr WS-VI.7534.3.142.2021.KP utrzymującą w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 30 czerwca 2021 r. nr GN.II.6821.1.90.2020.ŁM o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] w jednostce ewidencyjnej [...]. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Parafia [...] w [...] zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie: I. prawa materialnego, to jest: 1 ) art. 137 ust. 1 zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.) - polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...], położona w obrębie [...], jedn. ewid. [...], objęta księgą wieczystą nr [...], nie może podlegać zwrotowi na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] w [...], mimo że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy i prawidłowej ocenie całokształtu materiału dowodowego istniały przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, 2) art. 137 ust. 1 zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.) - polegające na błędnym przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] położona w obrębie [...], jedn. ewid. [...], objęta księgą wieczystą nr [...] nie może podlegać zwrotowi na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] w [...] z pominięciem, że: a) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., b) nieruchomość nie była wykorzystywana na działalność związaną z Wylęgiem Drobiu, c) czy cel wywłaszczenia został osiągnięty na całości bądź też na części wywłaszczonej nieruchomości, 3) art. 6, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) - poprzez błędne zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że zwrot nieruchomości nie jest dopuszczalny, co bezsprzecznie doprowadziło do usankcjonowania stanu sprzecznego z prawem, w tym zwłaszcza normą wyrażoną w art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 u.g.n.; brak zdefiniowania i uszczegółowienia celu wywłaszczenia; nieokreślenie, na podstawie art. 137 u.g.n., ram czasowych, w których cel wywłaszczenia miał rzekomo zostać zrealizowany; bezpodstawne przyjęcie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, pomimo tego, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika to, by na przedmiotowym gruncie powstała infrastruktura, która została wskazana w decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Nr 116/68 o lokalizacji szczegółowej z dnia 25 września 1968 roku (BA.U.-4401/183/68), ustalającej lokalizację szczegółową budowy Zakładu [...] wraz z drogą dojazdową do [...] Przedsiębiorstwa [...] oraz by faktycznie była prowadzona działalność, której celem był wylęg drobiu, 4) art. 136 w zw. z art. 137 w zw. z art. 216 u.g.n. - poprzez ich niewłaściwie zastosowanie i uznanie, że nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonych zostały w całości przeznaczone na cel wskazany w aktach wywłaszczeniowych i są niezbędne dla tego celu; II. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi pomimo, że skarga zasługiwała na uwzględnienie w całości; 2) art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) - poprzez nieprawidłowe wykonywanie wymiaru sprawiedliwości polegające na rezygnacji z wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia stanowiska (cyt.): "uczestnika postępowania", 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze, których trafność zobowiązywała do uwzględnienia skargi, 4) art 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. - polegające na lakonicznym i skrajnie ogólnikowym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które w obecnej postaci nie tylko nie odpowiada w pełni wymogom stawianym w tym zakresie ustawą, ale także nie zawiera jednoznacznego przy tym stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę kwestionowanego aktualnie rozstrzygnięcia, czym dodatkowo przy nierozpoznaniu wszystkich zarzutów skargi łącznie, na chwilę obecną uniemożliwia przeprowadzenie skutecznej kontroli instancyjnej, 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 §3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) dalej: k.p.a. - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dowolnej i wybiórczej ocenie zebranego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - m.in. decyzji o lokalizacji szczegółowej nr 116/68 wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 25 września 1968 r., nr BAU-4401/183/69 wraz z jej załącznikiem graficznym, planu sytuacyjnego podziału parcel nr GKM G.ll-1/205/69 z dnia 26 marca 1970 r., projektu technicznego Zakładu [...] z maja 1970 r., mapy orientacyjnej ww. zakładu z kwietnia 1970 r., planu zagospodarowania placu budowy, zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu z lat: 1970, 1974, 1975, 1982,1993,1997,1998,2003 i 2009, pisma Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w Krakowie z dnia 22 marca 1973 r., co doprowadziło do błędnego wniosku, iż planowany Zakład [...] został wybudowany i Zakład [...] rozpoczął funkcjonowanie zgodne z celem wywłaszczenia, a co z kolei doprowadziło do błędnych wniosków, że wywłaszczona nieruchomość została użyta na cel określonych w decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 23 kwietnia 1970 r., 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa została załatwiona w sposób sprzeczny z interesem społecznym oraz słusznym interesem skarżącej; organy rozpoznające sprawę przyznały za prawdziwe twierdzenia skarżącego, iż na terenie spornej nieruchomości znajdowała się salka katechetyczna, nie wykluczyły, że odbywały się tam lekcje religii i sprawowany był kult oraz przyznając, że nieruchomość pozostawała cały czas w posiadaniu Parafii [...] i że nie mieszczą się na przedmiotowej nieruchomości Zakłady [...] (nie wiadomo czy kiedykolwiek się mieściły) odmówiły jednak zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, 7) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a. i art. 77 §1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, polegające na przerzuceniu obowiązku dowodzenia na strony postępowania, podczas gdy przepisy nie wyłączają działania organów z urzędu, w tym obowiązku zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co doprowadziło do zaniechania przesłuchania skarżącego w charakterze strony, oraz dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonych materiałów dowodowych, a co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych związanych z odtworzeniem rzeczywistego celu wywłaszczenia, faktycznej realizacji celu wywłaszczenia i w efekcie bezzasadnej odmowy zwrotu nieruchomości, 8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 84 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik postępowania -polegające na przekroczeniu granic oceny dowodów polegające na poczynieniu istotnych dla sprawy ustaleń odnośnie zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu z lat: 1970, 1974,1975,1982,1993,1997,1998,2003 i 2009 mimo, że w stanie faktycznym sprawy, były potrzebne wiadomości specjalne a sąd nie posiada wiedzy specjalistycznej w tym zakresie i nie powinien łączyć roli sędziego i biegłego, 9) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. - przez akceptację przez Sąd I instancji nieprzeprowadzenia przez organ należytego postępowania dowodowego i nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyciągnięcie z niego wniosków wprost sprzecznych z ich jednoznaczną treścią, prowadzące w konsekwencji do nieprawidłowego przyjęcia, że w niniejszej sprawie nie ziściły się przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, 10) art. 151 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - przez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie i zaakceptowanie przez Sąd I instancji nieprawidłowych ustaleń organów administracji publicznej (w tym zaakceptowanie przez Sąd błędnej oceny treści i znaczenia pisma Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w Krakowie z dnia 22 marca 1973 r., karty eksploatacji stacji transformatorowej, ogłoszenia [...] Zakładów Drobiarskich skierowanego do rolników zamieszczonego w Gazecie Krakowskiej z dnia 29 kwietnia 1988 r. (nr 100), a w konsekwencji błędne dla sprawy ustalenia faktyczne) w zakresie faktycznej realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a w szczególności niezbadanie przez Sąd I instancji, czy stan faktyczny został ustalony przez organ I i II instancji z zachowaniem dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżąca wnosiła również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest na obrazie prawa materialnego a także na istotnym naruszeniu przepisów postępowania. W ocenie składu orzekającego, zarzuty te jednak nie były uzasadnione. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że niezasadnie skarżąca zarzuciła Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 p.p.s.a. mają bowiem jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej, nie mogło być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. W związku z powyższym podkreślić wypada, iż przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Dodać też trzeba, że zarzut oparty na art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. był jednocześnie w ogóle niezrozumiały, gdyż przepis ten dotyczy kontroli sądowoadministracyjnej aktów prawa miejscowego a w niniejszej sprawie zaskarżeniem do Sądu Wojewódzkiego objęta była przecież decyzja administracyjna. Oparcie natomiast w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 151 p.p.s.a., uwarunkowane było jedynie oceną prawnomaterialną, którą wyraził Sąd pierwszej instancji. Nieusprawiedliwione także okazały się zarzuty oparte na naruszeniu przez zaskarżony wyrok art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po myśli zaś art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku (oddalającego skargę) powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że orzeczeniem Prezydium Rady narodowej w m. Krakowie z dnia 24 kwietnia 1970 r., dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa z nieruchomości objętej LWH cd. KW [...] w ten sposób, że: z parceli [...]. kat. [...] wywłaszczono obszar o powierzchni [...] m2 odpowiadający parceli kat. [...], a z parceli [...]. kat. [...] - obszar o powierzchni [...] m2 odpowiadający parceli [...]. kat. [...] , a która następnie podzieliła się na parcele [...]. kat. [...]i 1. kat. [...]. Nie było też sporne, że w/w nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a celem wywłaszczenia była budowa Zakładu [...] i drogi dojazdowej do niego. Sporne natomiast było czy w/w cel wywłaszczenia został zrealizowany. Pismem bowiem z dnia 12 maja 2020 r., Parafia [...] w [...] wystąpiła o zwrot wszystkich wywłaszczonych działek, o których była mowa w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 24 kwietnia 1970 r., wydanym w przedmiocie wywłaszczenia odszkodowania. Następstwem tego, decyzją z dnia 29 czerwca 2021 r., Starosta Krakowski odmówił zwrotu działki nr [...], zajętej pod drogę gminną, natomiast decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r., organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...]. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Wojewoda Małopolski, zaskarżoną decyzją z dnia 8 marca 2022 r., utrzymał w mocy w/w decyzję Starosty Krakowskiego a stanowisko to podzielił następnie Sąd Wojewódzki, oddalając skargę Parafii p.w. [...] w [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz obszernie i dokładnie przedstawił ustalenia faktyczne jak również oceny prawne dokonane przez organy w postepowaniu administracyjnym. Z motywów tych wynikało zaś, że obecnie wywłaszczona nieruchomość a będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji, była oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...]. W orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1970 r. cel wywłaszczenia został natomiast określony jako: budowa Zakładu [...] wraz z drogą dojazdową, zgodnie z decyzją z 1968 r. o lokalizacji szczegółowej budowy Zakładu [...] wraz z drogą dojazdową dla [...] Przedsiębiorstwa [...]. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie sposób przy tym było zgodzić się ze stroną skarżącą, że zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy był "skąpy". Organy zebrały bowiem m.in. odpis decyzji o lokalizacji szczegółowej w/w Zakładów wraz ze szkicami oraz orzeczeniem wywłaszczeniowym. Na tej podstawie ustaliły zakres zaplanowanej inwestycji, tj. lokalizację budynku Zakładów wraz z: drogą, placami i terenem zielonym oraz ogrodzeniem. W aktach sprawy – jak podkreślił Sąd Wojewódzki – znajdowała się także obszerna dokumentacja fotograficzna z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie, przy czym najistotniejsze w tym przypadku – jak ocenił Sąd – były zdjęcia z lat 1970 i 1974. Pozwoliły one bowiem stwierdzić, że w miejscu, gdzie w roku wywłaszczenia był grunt rolny, została zrealizowana inwestycja zgodnie z wyżej określonym zakresem. Ponadto – jak kontynuował Sąd Wojewódzki - na wybudowanie przedmiotowych Zakładów wskazywał również fakt podłączenia instalacji wodno-kanalizacyjnej, zgodnie z planami z 1970 r. a także dokumentacja dotycząca linii energetycznych i stacji transformatorowej, przeznaczonej dla rzeczonego Zakładu. Sąd nie zgodził się zatem z zarzutami skargi, jakoby stacja transformatorowa została oddana do użytku dopiero dwa lata od daty rzekomej gotowości Zakładów do użytkowania, gdyż z akt administracyjnych sprawy wynikało jednoznacznie, iż stacja została oddana do użytku w dniu 7 maja 1973 r., a nie jak wskazano w zaskarżonej decyzji – w dniu 7 maja 1975 r. (k. 133 i 133v). Data wcześniejsza pozostawała koherentna: z wpisem zawartym w karcie eksploatacji stacji, dotyczącym dokonanego w dniu 27 kwietnia 1973 r. przeglądu stacji przed jej uruchomieniem oraz z powołanym przez organ pismem Zarządu Inwestycji Rolniczych z dnia 22 marca 1973 r., a w którym wskazano na zamierzone rozpoczęcie eksploatacji obiektu. Powyższe uchybienie we wskazaniu właściwego roku nie miało zatem – zdaniem Sądu - wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem aktualne pozostały konstatacje organów o zrealizowaniu celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki zawarł też bowiem wyjaśnienie, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – został uznany za niezgodny z Konstytucją. Skutkiem więc w/w wyroku, jak wywodził Sąd, była okoliczność, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie – odpowiednio – ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. – art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. – art. 137 ust. 1 pkt 2). W związku z powyższym w zakresie przedmiotowej nieruchomości, jako wywłaszczonej przed dniem 27 maja 1990 r., istotne znaczenie miało tylko ustalenie, czy cel wywłaszczenia tej nieruchomości został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r. Ponadto Sąd Wojewódzki wskazał także, że z ustaleń organów wynikało, iż w numerze Gazety Krakowskiej z 1988 r. zostało zawarte ogłoszenie [...] Zakładów Drobiarskich o kontraktacji drobiu, a które to ogłoszenie odsyłało do zakładu usytuowanego przy ul. [...]. W związku z tym Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro w ogłoszeniu tym wprost wskazano na potrzeby kontraktacji [...] Zakładów Drobiarskich przy ul. [...] to powyższe oznaczało, że zapewniały one paszę i pisklęta. Tym samym, zarzuty skarżącej podniesione w skardze a dotyczące tej kwestii nie były słuszne. Nadto z uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego wynikało również, że w toku postępowania organy ustaliły wykaz zlikwidowanych państwowych jednostek organizacyjnych i pozyskały odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Z dokumentów tych wynikało zaś, że po przekształceniach organizacyjnych przedmiotowy Zakład został wykreślony z KRS – u w 2005 r. W rezultacie zatem Sąd Wojewódzki podsumował, że wprawdzie na podstawie samej jedynie dokumentacji planistycznej nie sposób byłoby stwierdzić realizacji celu wywłaszczenia, jednak zestawienie szczegółowych planów powstania w/w Zakładu i dostępnych dokumentów z okresu po wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego pozwalało jednak na wyprowadzenie wniosku, iż przedmiotowe budynki nie były "jakimiś" (jak twierdzono w skardze) budynkami, lecz (cyt.): "powstały w ramach realizacji celu wywłaszczenia, a Zakłady – mimo późniejszej likwidacji – powstały i funkcjonowały co najmniej w latach 70. i 80 XX w." Jednocześnie Sąd Wojewódzki, odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego nieprzesłuchania w postępowaniu administracyjnym skarżącej w charakterze strony, wyjaśnił także, iż strona nie wykazała, w jaki sposób włączenie do akt dowodu z jej przesłuchania miałoby być istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zwłaszcza, że miała ona możliwość wypowiadania się na temat zgromadzonego materiału dowodowego, o czym została poinformowana zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego (zawiadomienie z dnia 17 maja 2021 r., k. 213), jak i postępowania odwoławczego (zawiadomienie z dnia 10 września 2021 r., k. 13 akt organu II instancji). Sugerowanie natomiast przez skarżącą, że budynek Zakładów był wykorzystywany nie na potrzeby tych Zakładów lecz jako salka katechetyczna i czynienie organom zarzutu, że nie ustaliły z całą pewnością, iż wspomniane Zakłady powstały i prowadziły działalność, jawiło się jako niezrozumiałe. W ocenie bowiem Sądu Wojewódzkiego, jeżeli skarżąca – jak sama wskazywała (k. 9 akt sądowych) – była od lat posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości i jednocześnie czuła się od zawsze jej pełnoprawnym właścicielem, to (cyt.): "w zasięgu skarżącej powinno być przedstawienie dowodów na odmienne od wynikającego z akt zgromadzonych przez organy wykorzystywanie nieruchomości. Było to niewątpliwie w interesie skarżącej. Dowodów takich jednak nie przedstawiono, a dodać warto, że organy ustaliły, że budynek katechetyczny w 1986 r. był odrębną budowlą i zlokalizowany był na południe od wywłaszczonej nieruchomości". Jednocześnie, analizując materialnoprawne podstawy zaskarżonej decyzji, Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że do oceny przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie można stosować zdarzeń przyszłych, to jest zaistniałych po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Podstawą tej oceny jest bowiem wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu, określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Nie jest zatem dopuszczalna wykładnia, która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Przekazanie więc nieruchomości, na której przez wiele lat realizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, na realizację innego celu nie może zatem z mocą wsteczną zmienić oceny "konieczności" i "niezbędności" dokonanego przed laty wywłaszczenia na określony cel. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji odniósł się także do podnoszonego w skardze zagadnienia ewentualnego częściowego niewykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. W tej mierze wskazał, że (cyt.); "trafnie organy zwróciły uwagę na zrealizowanie przedmiotowej inwestycji zgodnie z założeniami decyzji o lokalizacji szczegółowej, tj. jako ogrodzonej, funkcjonalnej całości – z drogą dojazdową i placami umożliwiającymi logistyczne funkcjonowanie zakładu oraz terenem zielonym. Istnienie tego ostatniego było zaś tym bardziej uzasadnione ze względu na immisje związane z wylęgiem drobiu, które – jak sama przyznała skarżąca w skardze (k. 11 akt sądowych) – są związane z działalnością Zakładu". Wreszcie Sąd I instancji wyjaśnił też, że przedmiotem niniejszego postępowania nie była decyzja w sprawie wywłaszczenia, lecz było to odrębne postępowanie, które toczyło się na podstawie instytucji przewidzianej w 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. a zatem podnoszone w skardze zarzuty, jakoby organ nie wykazał, że orzeczenie wywłaszczeniowe zostało doręczone skarżącej nie miało w tej sprawie znaczenia. W ocenie składu orzekającego, jak z powyższego więc wynikało uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało w pełni wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Świadczyło ono również o tym, że Sąd I instancji rozpoznał skargę Parafii [...] w [...] w sposób wszechstronny. Ocenę tę, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podziela zaś w pełni skład orzekający. Nie był również uprawniony zarzut oparty na art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd Wojewódzki nie wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy. Skarga kasacyjna mimo, że została oparta na kilkunastu zarzutach a każdy z nich obejmował niejednokrotnie znaczną liczbę przepisów prawa, generalnie stanowi w istocie rzeczy powtórzenie argumentacji, zawartej w skardze wniesionej do Sądu Wojewódzkiego oraz sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji. Jedynie zatem uzupełniająco skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 r.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamiając o tym właściwy organ. Po myśli natomiast art. 137 ust. 1 cyt. ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2). Jednocześnie, stosownie do treści art. 216 ust. 1 powołanej wyżej ustawy (a który to przepis, nawiasem mówiąc, nie został właściwie skonkretyzowany w skardze kasacyjnej), przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79) (...). Jak z powyższych zatem regulacji prawnych wynika, kwestia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest pozostawiona uznaniu administracyjnemu a jest ściśle sformalizowana. Orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest więc możliwe tylko w przypadku spełnienia się wyżej przytoczonych przesłanek. Z tego powodu zarzut kasacyjny oparty na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. a polegający na tym, że - zdaniem skarżącej - Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, iż (cyt.): "sprawa została załatwiona w sposób sprzeczny z interesem społecznym oraz słusznym interesem Skarżącego" był w tym przypadku całkowicie niezrozumiały. Analogiczne stanowisko należy zając w odniesieniu do zarzutu opartego na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 84 k.p.a. Przede wszystkim wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że to nie Sąd Wojewódzki czynił ustalenia faktyczne w oparciu o treść zdjęć lotniczych a ustalenia te były czynione w postępowaniu administracyjnym. Z tego powodu zarzucanie Sądowi Wojewódzkiemu istotne naruszenie art. 84 k.p.a. nie było – już co do zasady – uprawnione. Ponadto nie sposób przyjmować, że dla odczytania każdego zdjęcia lotniczego konieczne jest posiadanie specjalnych umiejętności. Jeśli bowiem konkretne zdjęcie jest czytelne to jego treść jest oczywista dla każdego. Zdaniem składu orzekającego, niezasadnie także skarżąca zarzucała Sądowi Wojewódzkiemu istotne naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a. i art. 77 §1 k.p.a., poprzez przerzucenie obowiązku dowodzenia na stronę postępowania, podczas gdy przepisy nie wyłączają działania organów z urzędu, w tym obowiązku zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co doprowadziło do zaniechania przesłuchania skarżącego w charakterze strony, oraz dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny zgromadzonych materiałów dowodowych. Mając bowiem na uwadze zasady ogólne, wyrażone w dziale I rozdział 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyjaśnić należy, że wprawdzie - co do zasady - gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym. W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. W związku z tym strona nie jest zwolniona od współdziałania z organem. Zatem skarżąca mogła (a nawet powinna była) przedstawić w toku postępowania wszystkie dowody, informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu a czego – jak słusznie podsumował Sąd Wojewódzki - nie uczyniła. Dodać też trzeba, że pominięcie postulowanego przez skarżącą dowodu z jej przesłuchania w charakterze strony nie mogło być traktowane jako uchybienie procesowe a zwłaszcza mające charakter istotny. W procedurze administracyjnej dowód z przesłuchania stron ma bowiem charakter jedynie uzupełniający, tzn. może być on przeprowadzony, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały jeszcze niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia (art. 86 k.p.a.). Taka sytuacja nie zachodziła zaś w rozpoznawanej sprawie. Materiał dowodowy, jak wyżej to nadmieniono, był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. W postępowaniu prowadzonym w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest tylko stwierdzenie zrealizowania celu wywłaszczenia. Natomiast – jak prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki – okoliczność, czy cel ten nadal jest realizowany czy też nie, jest rzeczą prawnie obojętną. Skoro też Zakłady [...] powstały a o czym ewidentnie świadczył chociażby fakt, iż następnie zostały one zlikwidowane ( wykreślenie z KRS w 2005 r.), to kwestia czy zajmowano się w nich wylęgiem drobiu, czy tylko jego chowem miała znaczenie całkowicie drugorzędne. Tak samo zbędne w tym przypadku było domaganie się przedstawienia dowodów związanych z uiszczaniem przez w/w Zakłady podatków, zgromadzenia dokumentacji księgowej, którą w nich prowadzono a wreszcie umów, które te zakłady zawierały z rolnikami. Pomijając bowiem fakt, że – w świetle zebranego materiału dowodowego - fakt wybudowania Zakładów [...] w [...] był oczywisty, to należy pamiętać, że w/w dowody, postulowane przez stronę skarżącą, nie były w zasadzie możliwe do przeprowadzenia z uwagi na tak znaczny upływ czasu, jaki upłynął od momentu ich wytworzenia. W związku z tym należało uznać, że także zarzuty oparte na: art. 137 ust. 1 zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 §3 k.p.a. nie były zasadne. Zarzut zaś oparty na (cyt.): "art. 6" ustawy o gospodarce nieruchomościami nie podlegał ocenie Sądu Kasacyjnego, gdyż w/w artykuł dzieli się na szereg mniejszych jednostek redakcyjnych a zatem skarżąca formułując w tym zakresie zarzut kasacyjny, winna wskazać dokładnie przepis, który czyni jego przedmiotem ( art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma bowiem kompetencji ani do poprawiania, ani uzupełniania skargi kasacyjnej. Biorąc więc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.