I OSK 887/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu 9 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1155/23 w sprawie ze skargi Gminy Imielin na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 20 kwietnia 2023 r., nr KKU-150/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) zasądza od Gminy Imielin na rzecz G. S.A. z siedzibą w K. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 25 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1155/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) - na skutek skargi Gminy Imielin na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 20 kwietnia 2023 r., nr KKU-150/22 (dalej: zaskarżona decyzja) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości – uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten zapadł na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego. Decyzją z 22 lipca 2022 r., nr NWXV.7532.1.81.2018, Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę Mysłowice (w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiła Gmina Imielin) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w dniu 27 maja 1990 r. na terenie Gminy Mysłowice, a obecnie w Gminie Imielin, w obrębie ewidencyjnym [...], [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2625 ha (dalej: sporna działka, sporna nieruchomość), ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] (dalej: decyzja komunalizacyjna). Po rozpatrzeniu odwołania G. S.A. z siedzibą w K. od ww. decyzji, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej: KKU, Komisja) decyzją z 20 kwietnia 2023 r., nr KKU-150/22, uchyliła w całości decyzję organu I instancji i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto Mysłowice (tj. gminę o takim statusie) [w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiło Miasto Imielin] (tj. gmina o takim statusie) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności spornej działki. Komisja przyjęła, że 27 maja 1990 r. nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa, gdyż jako podstawę wpisu w księdze wieczystej wymieniono umowę sprzedaży nieruchomości z 9 maja 1984 r., rep. A nr [...] (dalej: umowa sprzedaży z 1984 r.) W ocenie KKU Wojewoda bezzasadnie uznał, że prawo zarządu nie przysługiwało poprzednikowi prawnemu odwołującej, tj. W. w K., ponieważ można przyjąć, że przepisy art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w ich pierwotnym brzmieniu znajdują zastosowanie w stosunku do umów nabycia nieruchomości zawartych przed jej wejściem w życie. Przekazanie spornej nieruchomości ww. Przedsiębiorstwu nastąpiło we właściwym trybie - aktem notarialnym z 9 maja 1984 r. Ponadto nieruchomość była w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa w sposób nie kwestionowany przez poprzednika gminy, tj. właściwą radę narodową. Komisja wskazała, że powołane przepisy dotyczą różnych okresów nabycia nieruchomości. Przepis art. 38 ust. 2 ustawy odnosi się do okresu następującego po dniu wejścia w życie ustawy. Z kolei przepis art. 8 ust. 3 ustawy dotyczy umów nabycia nieruchomości zawartych wcześniej. W ocenie Komisji przedstawioną interpretację przepisów potwierdza wprost treść § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r., którego postanowienia wydają się mieć dodatkowe i pośrednie (choćby w ramach wykładni systemowej, porównawczej, etc.) znaczenie w sprawie także komunalizacji. Zdaniem KKU państwowe jednostki organizacyjne, które przed dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. nabyły nieruchomości w drodze umowy, uzyskały z mocy prawa zarząd nad nabytymi nieruchomościami w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 1 sierpnia 1985 r. Wobec tego na podstawie umowy z 1984 r. Skarb Państwa reprezentowany przez przedstawicieli W. w K., nabył własność spornej nieruchomości. Podmiotem, na rzecz którego nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości, ze względu na obowiązującą wtedy zasadę jedności własności państwowej, był Skarb Państwa, w imieniu którego występowało przedsiębiorstwo. Tym samym przedsiębiorstwu temu służyło co najmniej prawo zarządu/użytkowania wskazanej nieruchomości, ujawnione wobec wszystkich uczestników obrotu na podstawie wpisu w księdze wieczystej. Według Komisji Wojewoda Śląski nie dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dokumenty stanowiące podstawę do ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa - ze wskazaniem na zarząd (użytkowanie) W. w K. przedmiotowych nieruchomości podlegały ocenie sądu wieczystoksięgowego, a organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny, niż to wynika z księgi wieczystej na 27 maja 1990 r. Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę Gminy Imielin na decyzję KKU z 20 kwietnia 2023 r. WSA przyjął, że z księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości wynika, że stanowiła ona 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, który nabył nieruchomość od osoby fizycznej na podstawie umowy sprzedaży z 9 maja 1984 r. Kwestią sporną było, czy mienie objęte wnioskiem gminy spełniało cechy mienia o charakterze ogólnonarodowym (państwowym) należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, pod pojęciem mienie "należące do" rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego należy rozumieć przynależność tego mienia w sensie prawnym, a nie faktycznym. Przyjmuje się, że jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji. WSA wskazał, że przepisy obowiązującej w dniu komunalizacji ustawy z 29 kwietnia 1985 r. przewidywały powstanie zarządu w ściśle określony sposób - na podstawie art. 38 ust. 2 ww. ustawy, tj. na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości oraz - na podstawie art. 87 tej ustawy. Sąd podkreślił, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Zarządu nie można domniemywać. Nie można go też wywodzić z decyzji o opłatach za zarząd, jeżeli w decyzji tej nie nawiązano do dokumentu ustanawiającego zarząd lub użytkowanie. WSA stwierdził, że niniejszej sprawie wydana została decyzja Kierownika Wydziału Urzędu Miejskiego w Mysłowicach z 10 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd, jednakże nie wynika z niej tytuł prawny do wnoszenia opłaty, ani nie jest wymieniona sporna działka. Komisja powołała się na umowę w formie aktu notarialnego z 9 maja 1984 r., która została wpisana do działu II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, jednak zdaniem WSA, jak wynika z umowy nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa od osoby fizycznej i została przeznaczona do zajęcia przez W. w K. pod rozpoczętą budowę stacji uzdatniania wody, na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w Mysłowicach z 14 listopada 1981 r. W imieniu Skarbu Państwa wystąpiły przy akcie osoby, które oświadczyły, że działają w imieniu Skarbu Państwa – W. w K. W dacie podpisywania umowy z 9 maja 1984 r. (co wynika z jej treści), a także 27 maja 1990 r. W. było przedsiębiorstwem państwowym wpisanym do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Było przedsiębiorstwem użyteczności publicznej, podlagającym nadzorowi Wojewody Katowickiego, jako organowi założycielskiemu. Z powołanego aktu notarialnego nie wynika, aby ustanowiony został jego mocą zarząd na rzecz przedsiębiorstwa. Sąd I instancji stwierdził, że wyłączenie z komunalizacji mienia ogólnonarodowego będącego w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego miało miejsce tylko wtedy, gdy mienie to należało do tego przedsiębiorstwa w kategorii prawnej, czyli było przekazane temu przedsiębiorstwu zgodnie z przepisami obowiązującej 27 maja 1990 r., ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. WSA wskazał, że kwestie dokumentowania prawa władania nieruchomością, jako negatywnej przesłanki komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. były przedmiotem analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwał z 27 lutego 2017 r., sygn. akt l OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17. Uchwały te dotyczyły wprawdzie przedsiębiorstwa PKP, jednakże zaprezentowana w nich wykładnia odnosi się generalnie do problematyki dokumentowania prawa władania nieruchomością i w tym zakresie bezpośrednio koresponduje z istotą sporu w niniejszej sprawie. W uchwałach tych wskazano, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Według Sądu I instancji z akt sprawy nie wynika, aby został ustanowiony w formie prawem przewidzianym zarząd dla przedsiębiorstwa będącego poprzednikiem prawnym skarżącej, zaś skutkiem umowy, na którą powołuje się organ, było wyłącznie przejście własności mienia na rzecz Skarbu Państwa. WSA stwierdził zatem, że nie zaistniały przeszkody do komunalizacji wobec czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W skardze kasacyjnej od przywołanego wyroku pełnomocnik G. S.A. z siedzibą w K. (dalej: skarżący kasacyjnie), na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa) zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: (1) art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w pierwotnym brzmieniu tej ustawy (Dz. U. Nr 22, poz. 99; dalej jako: u.g.g.w.n.) w związku z art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. w pierwotnym brzmieniu tej ustawy poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że poprzednik prawny skarżącej nie uzyskał prawa zarządu w stosunku do nieruchomości na podstawie zawarcia w formie aktów notarialnych umów sprzedaży nieruchomości, wskazanych w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a co w dalszej kolejności skutkowało uznaniem, że doszło do komunalizacji przedmiotowych nieruchomości na rzecz Gminy Imielin, podczas gdy zastosowanie wskazanych przepisów powinno prowadzić do wniosku, że poprzednik prawny skarżącej uzyskał prawo zarządu nieruchomością najpóźniej w dniu wejścia w życie u.g.g.w.n. tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r.; (2) § 4 ust. 1 pkt 4) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie, że sam fakt istnienia umowy w formie aktu notarialnego z osobą trzecią, o którym mowa w tym przepisie nie daje podstaw dla stwierdzenia prawa zarządu lub użytkowania nieruchomością, podczas gdy z treści przepisu wynika jednoznacznie, że stanowią one podstawę do stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu a w dalszej kolejności do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie ustalenia prawa zarządu poprzednika prawnego skarżącej; (3) § 4 ust. 1 pkt 6) ww. Rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przedłożone przez skarżącą w toku postępowania dokumenty w postaci decyzji Kierownika Wydziału Urzędu Miejskiego w Mysłowicach z 10.12.1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej dla poprzednika prawnego skarżącej za zarząd/ użytkowanie ww. gruntów nie stanowi podstawy do ustalenia prawa zarządu poprzednika prawnego skarżącej i tym samym odmowę uznania mocy dowodowej decyzji Kierownika Wydziału Urzędu Miejskiego w Mysłowicach z dnia 10.12.1986 r., co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie ustalenia prawa zarządu poprzednika prawnego skarżącej; (4) art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (ustawa komunalizacyjna), w związku z art. 6 ust. 1 u.g.g.w.n. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że Gmina Mysłowice nabyła z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawo własności nieruchomości, będących przedmiotem niniejszego postępowania w sytuacji, gdy brak było podstaw do jego zastosowania, albowiem przedmiotowa nieruchomość nie należała w dniu wejścia w życie powołanej ustawy do rady narodowej ani też terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie skarżącej, co zgodnie z treścią ww. przepisów wykluczało możliwość komunalizacji tej nieruchomości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania poddano ocenie wyrok Sądu I instancji pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.; dalej: ustawa z 10 maja 1990 r., ustawa komunalizacyjna) jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wymienione w cytowanym przepisie przesłanki komunalizacji mienia należy oceniać na datę wejścia w życie ustawy, tj. na 27 maja 1990 r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej – grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Oznacza to, że grunty państwowe oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., a więc nie podlegały komunalizacji. Kwestia sporna sprowadza się w rozpatrywanej sprawie do tego, czy na dzień 27 maja 1990 r. poprzednik prawny skarżącego kasacyjnie (tj. W. w K., posiadające status przedsiębiorstwa państwowego) legitymował się prawem zarządu nieruchomości objętej zakwestionowaną przez KKU decyzją komunalizacyjną. Skarżący kasacyjnie twierdzi, że sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie ww. przedsiębiorstwa, co wyłącza ją spod komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Powołując się na art. 8 ust. 1 i 3 u.g.g.w.n. w związku z art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. w ich pierwotnym brzmieniu w skardze kasacyjnej argumentowano, że poprzednik prawny skarżącego kasacyjnie uzyskał prawo zarządu najpóźniej w dniu wejścia w życie u.g.g.w.n., tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., na podstawie notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości. Niesporne jest natomiast, że Skarb Państwa uzyskał prawo własności nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną od osób fizycznych na podstawie notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości z 9 maja 1984 r., Repertorium A nr [...] (w zaskarżonej decyzji błędnie podano nr [...]), zawartej w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 t.j. ze zm.; dalej: ustawa wywłaszczeniowa). Sprzedaż nastąpiła na rzecz Państwa – W. w K. Na podstawie tej umowy w dziale II księgi wieczystej jako właściciela wpisano: "Skarb Państwa W. w K.". Podstawą do przyjęcia w postępowaniu komunalizacyjnym, że nieruchomość pozostaje własnością Skarbu Państwa jest wykazanie pozostawania tej nieruchomości w zarządzie ustanowionym przez Skarb Państwa na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej, przez którą należy rozumieć także przedsiębiorstwo państwowe. Natomiast niewykazanie ustanowienia takiego zarządu we właściwej formie prawnej skutkuje potwierdzeniem przez wojewodę, że nieruchomość Skarbu Państwa stała się w dniu 27 maja 1990 r. własnością gminy. Zgodnie z art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. w jego pierwotnej wersji państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. W judykaturze przyjmuje się, że co do zasady istnienie prawa zarządu na nieruchomości Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. może być dowodzone tylko dokumentami wymienionymi w art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. (zob. np. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17). Należy jednak mieć na uwadze, że w dacie wejścia w życie ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. 1 sierpnia 1985 r.) jej art. 8 w ust. 1 przewidywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. Natomiast art. 8 ust. 3 stanowił, że nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutek przewidziany w ostatnim z zacytowanych przepisów, dotyczący usankcjonowania pozostawania nieruchomości w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej, odnosi się nie tylko mienia nabywanego na podstawie umów w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 1 ustawy, lecz obejmuje także nieruchomości nabyte uprzednio w drodze umów, a więc znajduje zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych również przed 1 sierpnia 1985 r. Przepis art. 8 ust. 3 u.g.g.w.n. jest bowiem przepisem materialnym i nie zawiera zastrzeżenia, że należy go stosować tylko do umów, o których mowa w art. 8 ust. 1. Sugeruje to także użycie przez ustawodawcę sformułowania "nieruchomości nabyte (...) w drodze umowy pozostają w ich zarządzie". Zastosowanie czasu przeszłego dokonanego w odniesieniu do słowa "nabyte" oraz zwrotu "pozostają w zarządzie" - wskazującego na ciągłość, kontynuację poprzednio istniejącego stanu oznacza, że art. 8 ust. 3 u.g.g.w.n. w pierwotnym brzmieniu może stanowić podstawę prawa zarządu nieruchomości nie będących pierwotnie własnością państwową, a nabytych przez Państwo przed 1 sierpnia 1985 r. w drodze umowy, wobec których to nieruchomości uprawnienia wynikające z prawa własności wykonywały państwowe jednostki organizacyjne. Pogląd, zgodnie z którym analizowany przepis, ipso iure, ustanawiał zarząd państwowych jednostek organizacyjnych na nieruchomościach nabytych także przed 1 sierpnia 1985 r., znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowym (zob. np. uzasadnienia: wyroku Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 1992 r., sygn. akt III ARN 15/92 oraz wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/17, z 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2582/17, z 11 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 1994/20, z 27 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 194/22 oraz I OSK 913/21, z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1910/21, z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 218/24). Skutek przewidziany w art. 8 ust. 3 u.g.g.w.n. w jego pierwotnej wersji dotyczy w szczególności prawa zarządu nieruchomości nabytych w drodze umów zawartych w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej. Zgodnie z art. 2 tej ustawy wywłaszczenie nieruchomości mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa (ust. 1), a mógł się o nie ubiegać zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe (ust. 2). Według art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawarcia z nim w formie prawem przepisanej umowy nabycia lub zamiany nieruchomości. Zawierając tego rodzaju umowę w imieniu Państwa, przedsiębiorstwo państwowe działało zgodnie z wcześniej zatwierdzonym planem, nabywało nieruchomość z własnych środków budżetowych i w stosunku do niej - we własnym imieniu - realizowało wszystkie prawa przysługujące właścicielowi, którym było Państwo (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 31 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/17). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarząd poprzednika prawnego skarżącego kasacyjnie do spornej nieruchomości wynikał z wyżej wymienionych przepisów prawa normujących nabywanie nieruchomości w drodze umowy. Przedsiębiorstwo państwowe weszło bowiem we wszystkie prawa Państwa, jako nabywcy tej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z 1984 r., z wyjątkiem formalnego uzyskania prawa jej własności. Potwierdzeniem tego jest ujawnienie w księdze wieczystej w dziale II właściciela gruntu w następujący sposób: "Skarb Państwa W. w K.". Wpis ten oznacza, że prawo własności przysługuje Skarbowi Państwa ze wskazaniem, że w jego imieniu wszelkie wynikające z tego tytułu uprawnienia wykonuje wymienione przedsiębiorstwo państwowe. Formą prawną wykonywania zaś tych uprawnień przez przedsiębiorstwo był zarząd, skoro sama własność w owym czasie przysługiwała niepodzielnie wyłącznie Państwu, zgodnie z art. 128 kc. Powyższe wskazanie odpowiadało bowiem przepisom prawa obowiązującym w dacie zawarcia umowy sprzedaży oraz dokonania wpisu do księgi wieczystej, statuującym zasadę jednolitej własności państwowej, a w szczególności art. 128 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym socjalistyczna własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie Państwu (ust. 1), a w granicach swej zdolności prawnej państwowe osoby prawne wykonują w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej (ust. 2). W konsekwencji w zaskarżonej decyzji Komisja prawidłowo ustaliła, że na dzień 27 maja 1990 r. sporna działka pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego będącego poprzednikiem prawnym skarżącego kasacyjnie, co wyklucza możliwość stwierdzenia nabycia prawa własności tej nieruchomości przez skarżącą Gminę na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Niezasadne są natomiast zarzuty sformułowane w punkcie 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej, ponieważ powołane w nich przepisy § 4 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23 poz. 120; dalej: rozporządzenie wykonawcze) nie mają zastosowania w sprawie. W art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.; dalej: ugn) ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu stwierdzania m.in. dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, o których mowa w art. 200 ust. 1 ugn, na potrzeby przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie uwłaszczenia, w którym potwierdza się ustanowienie z mocy samego prawa użytkowania wieczystego na gruntach Skarbu Państwa lub gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. Postępowania komunalizacyjne i uwłaszczeniowe stanowią niezależne względem siebie postępowania administracyjne prowadzone na podstawie odrębnych przepisów prawa. Przesłanki ustawowe warunkujące komunalizację oraz uwłaszczenie nie są tożsame, a ich spełnienie w konkretnym przypadku oceniane jest na inne daty, tj. na 27 maja 1990 r. w przypadku komunalizacji i na 5 grudnia 1990 r. w odniesieniu do uwłaszczenia. Z tych względów przepisy rozporządzenia wykonawczego mają zastosowanie wyłącznie w postępowaniu uwłaszczeniowym, a określone w § 4 ust. 1 środki dowodowe mogą być powoływane jedynie na okoliczność stwierdzenia uwłaszczenia z mocy prawa w dniu 5 grudnia 1990 r., a nie dla wykazania istnienia prawa zarządu w jakiejkolwiek dacie. Rozporządzenie wykonawcze do ustawy o gospodarce nieruchomościami w przedmiocie procedury uwłaszczeniowej nie znajduje zastosowania w innych postępowaniach, w szczególności w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie odrębnej ustawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa w zw. z art. 193 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa.