I OW 26/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.K. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy K. a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy o umieszczenie Pelagii Kwaśniewskiej w domu pomocy społecznej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić A.K. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Pismem z 15 lutego 2026 r. A.K. (dalej także: "wnioskodawczyni") złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy K. a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy o umieszczenie P.K. w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku przedstawiono stan zawisłej sprawy administracyjnej oraz wskazano, że Wójt Gminy K. wadliwie przekazał sprawę według właściwości do Prezydenta Miasta Krakowa. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy K. podniósł, że w sprawie nie wystąpił żaden spór o właściwość a postępowanie toczy się obecnie przed Prezydentem Miasta Krakowa. Prezydent Miasta Krakowa wniósł o wskazanie Wójta Gminy K. jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość może powstać na gruncie realizacji kompetencji organów do załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej. Istotą rozstrzygnięcia sporu, którego podstawę stanowi rozbieżność stanowisk organów administracji publicznej w zakresie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów jest zatem wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy administracyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej, co do zasady załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest także stwierdzenie, że rozbieżności interpretacyjne organów na tle regulacji kompetencyjnej mają charakter realny (a nie pozorny), aktualny (a nie potencjalny) i konkretny (a nie abstrakcyjny). Wyłącznie sytuacja, w której organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy, uznaje się za niewłaściwy i przekazuje podanie w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 65 § 1 kpa innemu organowi, zaś organ, któremu podanie przekazano także uważa, że nie jest organem właściwym, daje podstawy do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na podstawie art. 4 ppsa. Tego rodzaju konfiguracja nie wystąpiła w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 5 listopada 2025 r. nr GOPS.0125.30.2025 Wójt Gminy K. przekazał sprawę zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta Krakowa. Prezydent Miasta Krakowa nie wszczął sporu o właściwość ani nie zakwestionował swojej właściwości w postępowaniu administracyjnym, wobec czego postępowanie administracyjne dotyczące umieszczenia P.K. w domu pomocy społecznej toczy się obecnie przed Prezydentem Miasta Krakowa. W takim stanie sprawy nie zaistniał spór o właściwość który mógłby podlegać rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Fakt, że wnioskodawczyni nie zgadza się ze stanowiskiem Wójta Gminy K. co do przekazania sprawy według właściwości nie jest jednoznaczny z powstaniem sporu o właściwość, nie może bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 kpa spór o właściwość może powstać wyłącznie "między organami" – a zatem wykluczone jest powstanie sporu na tym tle w rozumieniu art. 4 ppsa pomiędzy organem a stroną postępowania. Tym samym nie istnieje spór podlegający rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ppsa orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ppsa.