I OZ 118/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 50/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

S.R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] listopada 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 17 stycznia 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi udzielonej w dniu 30 stycznia 2023 r. pełnomocnik wskazał, że przedkłada w załączeniu "odpis pełnomocnictwa". Do pisma załączono nieuwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa z 24 września 2021 r. Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, uznając, że pełnomocnik nie uzupełnił w wyznaczonym terminie stwierdzonego braku formalnego skargi. Pismem z 1 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, skargą powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednocześnie w myśl art. 46 § 3 ppsa do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W myśl art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Odrębny skutek przewidziany został w art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że do złożonej skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo ani jego odpis umocowujący pełnomocnika procesowego do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi i zasadnie wezwał autora skargi do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych okoliczność, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi wraz ze skargą, nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 ppsa i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku dołączenia stosownego pełnomocnictwa na etapie postępowania sądowoadministracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17). Zasadnie także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że nadesłane przy piśmie z 30 stycznia 2023 r. pełnomocnictwo stanowi nieuwierzytelnioną kopię, a zatem nie spełnia ono wymogów pełnomocnictwa wynikających z art. 46 § 3 ppsa. Uznać zatem należało, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym przez sąd terminie stwierdzonego braku formalnego skargi. Jednakże stwierdzenie powyższych okoliczności nie uzasadniało odrzucenia skargi. Podkreślić bowiem należy, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. przymusem adwokacko-radcowskim, a zatem może zostać wniesiona przez samą stronę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, interpretacja przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu WSA w Gdańsku jest nadmiernie rygorystyczna. Nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadzić do jego odrzucenia, jeśli nie jest to brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Przyjęcie tak rygorystycznego stanowiska zamykałoby stronie prawo do sądu. To zaś stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują rozpoznanie sprawy przez niezawisły sąd. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi np. przez jej podpisanie. Prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu i wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 ppsa w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 ppsa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2632/14 i II GSK 2633/14). Uznanie zatem, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony, zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi przez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd pierwszej instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należało uznać za przedwczesne. Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było przesłanek do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.