I OZ 208/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2523/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2024 r., znak: DSZ-V.4321.3.669.2024.MK w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2523/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez K. W. decyzji Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, którą zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1340 wraz z odsetkami. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. We wniosku o skarżąca jedynie bardzo ogólnie przedstawiła powód, dla którego domaga się ochrony tymczasowej, tj. trudne do odwrócenia skutki w postaci pozbawienia częściowo środków do życia skarżącej i jej rodziny. Nadmieniła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie podała żadnych informacji dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej – m.in. nie wskazała z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje oraz z jakiego dochodu i w jakiej wysokości oraz kto uzyskuje ten dochód, nie podała posiadanego majątku, liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokości stałych kosztów utrzymania oraz jaki wpływ mają one na jej sytuację osobistą i rodzinną. Wobec braku tych informacji w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania, nie było możliwe dokonanie oceny, czy uiszczenie należności wynikających z zaskarżonej decyzji rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: a) informacji z 15 maja 2024 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko A. N., b) informacji z 3 lipca 2024 r. o przyznaniu świadczenia "dobry start" na dziecko A. N., c) poświadczonej kopii PIT-11 za rok 2023 A. N., d) poświadczonej kopii decyzji z 29 czerwca 2023 r. o utracie przez skarżącą statusu bezrobotnej, e) poświadczonej kopii umowy najmu z 14 grudnia 2015 r. zawartej przez partnera skarżącej ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" w T., f) poświadczonej kopii umowy sprzedaży samochodu z 3 maja 2019 r. zawartej przez partnera skarżącej – na okoliczność sytuacji materialnej skarżącej oraz jej rodziny. W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że wraz z partnerem A. N. oraz synem A. N. tworzą rodzinę, w której pracuje zawodowo tylko A. N. W 2023 r. uzyskał on dochód w wysokości 52 357,88 zł według rocznego PIT-11, co powoduje, że miesięczny dochód na członka rodziny wynosi 1454,38 zł. PIT-11 za 2024 r. jeszcze nie przekazano partnerowi skarżącej. Ponadto skarżąca otrzymuje na syna świadczenie wychowawcze w wysokości 800 zł miesięcznie oraz świadczenie "dobry start" w wysokości 300 zł rocznie. Rodzina nie ma własnego mieszkania. Najmuje lokal od Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w T. Obecnie czynsz wynosi 745,76 zł miesięcznie, prąd 320-450 (co drugi miesiąc), gaz 67,95 zł (co drugi miesiąc). Jedyny majątek skarżącej i jej rodziny stanowi samochód osobowy Renault Laguna, nabyty w 2019 r., za cenę 2500 zł. Ponadto rodzina płaci za TV kablową 100 zł miesięcznie, Internet 90 zł miesięcznie oraz usługi telekomunikacyjne 554,61zł miesięcznie. Do tego dochodzi koszt wyżywienia, zakupu chemii gospodarczej i innych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Zatem skarżąca i jej rodzina żyją bardzo skromnie i każdy wydatek ma dla nich strategiczne znaczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącej nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na etapie składania wniosku skarżąca wskazała jedynie, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, i że natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia częściowo środków do życia ją i jej rodzinę. Dopiero w zażaleniu skarżąca przybliżyła swoją sytuację rodzinną i materialną. Podała, że tylko jej partner pracuje zawodowo. Rodzina utrzymuje się z jego zarobków oraz świadczenia wychowawczego na syna. Wskazała miesięczne kwoty wydatków ponoszonych za mieszkanie i media. Zauważyć jednak należy, że twierdzenia skarżącej dotyczące jej sytuacji materialnej są bardzo ogólnikowe i nie zostały poparte odpowiednimi dokumentami. Skarżąca nie wskazała aktualnych dochodów partnera, które wg jej oświadczenia stanowią główne źródło utrzymania rodziny. Tych nie można ocenić na podstawie załączonej do zażalenia informacji PIT – 11, która dotyczy 2023 r., a więc poprzedniego okresu rozliczeniowego. Nadto przedłożony dokument jest jedynie informacją od płatnika (konkretnego pracodawcy) o uzyskanych dochodach/przychodach partnera skarżącej służącą do złożenia właściwego, rocznego zeznania podatkowego. Sąd nie ma zatem podstaw, aby w oparciu o ten dokument ocenić sytuację finansową rodziny. Podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i związane z tym uszczuplenie majątku skarżącej są zwykłym następstwem takiej decyzji, zaś obowiązkiem strony było uprawdopodobnienie, że na skutek tego zwrotu grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Same ogólne twierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji powoduje niebezpieczeństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w postaci pozbawienia części środków do życia, bez zobrazowania aktualnej sytuacji majątkowej rodziny, w tym wysokości dochodu partnera skarżącej, na utrzymaniu którego pozostaje, nie pozwala na uprawdopodobnienie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Wobec braku aktualnych i pełnych danych o dochodach partnera skarżącej nie jest oczywiste, że konieczność zwrotu kwoty 1340 zł spowoduje dla skarżącej (czy jej rodziny) efekt w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.