I OZ 339/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2305/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej W. T. od wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r. w sprawie ze skargi W. T. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2305/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną W. T. od wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 12 stycznia 2024 r. została oddalona skarga skarżącej na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 września 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 8 lutego 2024 r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku, sporządzoną i podpisaną osobiście. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając ww. skargę kasacyjną stwierdził, że wraz z sentencją wyroku oddalającego skargę, skarżącą pouczono o sposobie i terminie wniesienia wniosku o uzasadnienie oraz o tym, że jego wniesienie warunkuje możliwość skorzystania ze środka odwoławczego. Pouczenie zawierało również informację o wymogu sporządzenia go przez adwokata lub radcę prawnego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca należała do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skarga kasacyjna, pomimo nałożonego ustawą obowiązku nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo Sąd wskazał, że w ustawowym terminie 7 dni nie złożono wniosku o uzasadnienie wyroku, a więc nie można od niego złożyć skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 178 w zw. z art 175 § 1 i 177 § 1 P.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, dlatego też bez uzasadnienia nie może wnosić skargi kasacyjnej. Skarżąca w terminie 7 dni od odebrania orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2024 r., w dniu 8 lutego złożyła w sądzie pismo zatytułowane "Apelacja", co należało zinterpretować jako zapowiedź skargi kasacyjnej, czyli wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem. Mając na uwadze powyższy zarzut, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie dopuszczalności złożenia skargi kasacyjnej i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie oraz doręczenie odpisu wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Stosownie natomiast do treści art. 175 § 2 P.p.s.a. przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a w myśl § 2a, przepisu § nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w art. 175 § 3 P.p.s.a. dopuszczona została możliwość, by skarga kasacyjna została sporządzona przez doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych oraz rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej. Podkreślić przy tym należy, że obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1-3 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia skargi kasacyjnej. Niesporządzenie jej z zachowaniem wymogu adwokacko-radcowskiego jest nieusuwalnym brakiem, co znaczy, że nie podlega on konwalidacji w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 175). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 9 lutego 2024 r. została sporządzona osobiście przez W. T., przy czym nie należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 P.p.s.a. Skarżąca nie miała zatem wymaganej ustawowo zdolności postulacyjnej do sporządzenia ww. środka odwoławczego. Z tych względów właściwie Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w zażaleniu wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika wnoszącej zażalenie, że pismo W. T. z dnia 8 lutego 2024 r. zatytułowane "Apelacja od wyroku WSA z dnia 12 stycznia 2024 r." należało potraktować jako wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bowiem jego treść świadczy, że intencją strony było zaskarżenie wyroku. Z ww. pisma wynika, że skarżąca kwestionuje orzeczenie Sądu z dnia 12 stycznia 2024 r., podnosząc że wywłaszczenie parceli l. kat [...] gm. kat. [...] o powierzchni [...]ha będącej własnością W. K. z domu P. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z dnia 28 kwietnia 1951 r. wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie zostało wykonane niezgodnie z prawem, a za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone odszkodowanie. W ocenie skarżącej wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na to, że: "1) pominięto pkt 2a art. 46 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22 marca 1928 r.: 2) brak było podstaw do zastosowania art. 23, 24 dekretu z dnia 26 kwietnia 1944 r.; 3) brak było uzasadnienia wniosku o wywłaszczenie zgodnie z art. 23 pkt 2c, nie zaproponowano nieruchomości zamiennej zgodnie art. 30 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.; 4) nie przeprowadzono wysłuchania rzeczoznawcy zgodnie z art. 36 pkt. 1 i 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.; 5) nieruchomość wywłaszczona była zbędna na cel wywłaszczenia ponieważ nie była ujęta w żadnych planach realizacyjnych co było niezgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 r.". Jednoznaczna treść wskazanego pisma nie pozwala na przyjęcie, że stanowiło ono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem nie było podstaw, aby Sąd I instancji potraktował je odmiennie niż oczekiwała tego sama strona. W konsekwencji za niezasadne uznać należy argumenty zmierzające do wykazania, że skarżąca popełniła omyłkę pisarską w nieprawidłowym oznaczeniu pisma czy też "drobny błąd", który nie może mieć przesądzającego znaczenia dla odmowy doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wraz z doręczeniem odpisu sentencji wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r. poinformowano m.in., że: 1) pisemne uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu (art. 141 § 2 P.p.s.a.); 2) złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych); 3) skarga kasacyjna powinna być złożona w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem za pośrednictwem WSA w Warszawie. Skargę kasacyjną złożoną po tym terminie Sąd odrzuci bez jej merytorycznego rozpoznania (art. 178 P.p.s.a,). W celu uzyskania uzasadnienia skarżąca była zatem zobowiązana do wystąpienia we właściwym terminie z wnioskiem o jego sporządzenie, o czym została prawidłowo pouczona. Z uwagi na sporządzenie skargi kasacyjnej osobiście oraz jej wniesienie z pominięciem wymogu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skargę kasacyjną W. T. należało odrzucić na podstawie art. 178 w związku z art. 175 § 1 oraz art. 177 § 1 P.p.s.a., jako niedopuszczalną, o czym prawidłowo rozstrzygnął Sąd I instancji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.