I OZ 366/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 29/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 listopada 2023 r. znak WS-VI.7570.1.115.2023.ŁG w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II Sa/Kr 29/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odrzucił zażalenie B.J. na postanowienie Sądu I instancji z dnia 24 września 2024 r. o odrzuceniu skargi J.J., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 listopada 2023 r., znak WS-VI.7570.1.115.2023.ŁG, w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z dnia 25 marca 2025 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., Zastępca Przewodniczącej Wydziału II Sądu I instancji, wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych od zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 9 stycznia 2025 r. W zarządzeniu wskazano, że wpis należy uiścić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie wnosząc o jego uchylenie w całości. W zażaleniu podniesiono, że wydanie zarządzenia nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu powołano się ogólnie na "Konstytucję, Konwencje i Ustawy", wskazując na niezasadność pobierania wpisu sądowego, albowiem od przestępstw ściganych z urzędu nie przysługuje żadna opłata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zaszła sytuacja umożliwiająca wydanie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Podkreślić należy, że istotnie wnoszący zażalenie nie uczynił zadość obowiązkowi fiskalnemu od powyższego środka zaskarżenia, jednakże uwadze Sądu I instancji uszły istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Zwrócić należy uwagę, że do wniesienia środka zaskarżenia wymagane jest istnienie pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego (postanowienie NSA z dnia: 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 344/13, Lex nr 1320393; 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1384/14, Lex nr 1767405; 15 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 251/15, Lex nr 1679388; uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, OSNC 2014/11/108; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 t. III s. 29-31 uw. 8); postanowienia SN z: 15 lutego 2013 r., I CSK 316/12, Lex 1308001; 19 maja 2010 r. I CZ 19/10, Lex 686085). Postanowienie z dnia 9 stycznia 2025 r. dotyczyło złożonego przez uczestniczkę postępowania B.J. zażalenia na postanowienie z dnia 24 września 2024 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Orzeczenie to w żaden sposób nie wpływało na sytuację prawną skarżącego, który również złożył zażalenie od postanowienia odrzucającego skargę. Zażaleniu temu został nadany bieg. Fakt, że skarżący bierze udział w niniejszej sprawie i jest małżonkiem uczestniczki składającej zażalenie na postanowienie z dnia 24 września 2024 r., pozostając zainteresowany wynikiem sprawy, nie ma znaczenia prawnego dla sytuacji, w której uczestniczka postępowania nie dopełniła wymogów formalnych zażalenia i jej zażalenie zostało odrzucone (por. postanowienie NSA z dnia 22 sierpnia 2024 r., I OZ 438/24, Lex nr 3752211). Sąd I instancji nie wyjaśnił powyższej kwestii niejako automatycznie przyjmując, że zażalenie zostało wniesione przez osobę uprawnioną, co skutkowało wezwaniem skarżącego do uzupełnienia braku fiskalnego zażalenia. Tymczasem Sąd I instancji w pierwszej kolejności, przed wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, winien zbadać status procesowy skarżącego, sprawdzić jego interes prawny, a w konsekwencji poddać ocenie, czy skarżący miał legitymację procesową do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 9 stycznia 2025 r. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.