I OZ 608/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 911/23 o odrzuceniu skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 911/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 5 października 2023 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie numeru PESEL w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenie doręczono skarżącej w dniu 12 października 2023 r., a zatem termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął z dniem 19 października 2023 r. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała jedynie pismo, w którym podała, że przesyła kserokopię nadania numeru PESEL, lecz do ww. pisma nie dołączyła żadnego załącznika. Sąd zaznaczył przy tym, że skarżąca nie miała obowiązku nadsyłania dokumentu o nadaniu numeru PESEL, lecz wyłącznie do podania tego numeru. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wskazując że starała się z zachowaniem terminów, wedle zrozumienia (bariera językowa), załączyć wymagane dokumenty. Dodatkowo zauważyła, że Sąd odrzucił jej skargę, pomimo że nadesłała pismo (prawdopodobnie omyłkowo nie dołączyła kopii nadania numeru PESEL), co według wnoszącej zażalenie jest jednoznaczne z tym, że został jej nadany numer PESEL i go posiada, a także że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które złożyła w dniu 20 kwietnia 2023 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wskazała swój numer PESEL. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z ww. przepisem, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie, w związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi skargi, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 października 2023 r. skarżąca została zobowiązana do wskazania swojego numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 12 października 2023 r., a zatem termin do skutecznego uzupełnienia braków skargi upłynął z dniem 19 października 2023 r. Wobec tego, że w terminie otwartym do usunięcia braków formalnych skargi skarżąca nadesłała wyłącznie pismo, w którym poinformowała, że przesyła kserokopię nadania numeru PESEL, lecz nie wskazała w nim swojego numeru PESEL i nie dołączyła załącznika zawierającego decyzję o nadaniu ww. numeru, zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powoływanych w zażaleniu, że skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podała swój numer PESEL, a zatem znajdował się on w aktach administracyjnych, wskazać trzeba, że w dniu 3 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 3/22 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę o następującej treści: "Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w przedmiotowej uchwale. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie, pomimo prawidłowego wezwania do jego uzupełnienia, rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest zatem trafne. Ponadto, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania przewidziany w art. 7 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) obowiązek pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym. Reguła ta znajduje zastosowanie wyłącznie w toku postępowania administracyjnego, i to w ściśle określonych w tym przepisie sprawach. Zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Konkretyzację tej zasady dla potrzeb postępowania sądowego zawiera art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) – stosowany w zw. z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) i art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1093 ze zm.). Językiem urzędowym przed sądami jest język polski i w tym języku sąd prowadzi repertoria i inne zapiski wewnętrzne, zwraca się do stron i innych zainteresowanych osób oraz wydaje orzeczenia. Pozbawione podstaw prawnych byłoby zatem oczekiwanie, że z uwagi na sam fakt bycia cudzoziemcem strona będzie otrzymywała z sądu korespondencję w języku innym niż polski. Nie sposób też przyjąć, że sam brak wystarczającej znajomości języka polskiego pozwoli cudzoziemcowi będącemu stroną postępowania sądowoadministracyjnego na uniknięcie negatywnych skutków niewykonania wezwania Sądu sformułowanego w języku polskim. Wnosząc skargę strona musi liczyć się z zasadą obowiązywania w Polsce języka polskiego jako języka urzędowego. Cudzoziemiec niewładający w wystarczającym stopniu językiem polskim powinien we własnym zakresie zapewnić sobie pomoc osoby trzeciej, np. pełnomocnika (przez ustanowienie z wyboru lub złożenie wniosku o przyznanie go w ramach prawa pomocy), tłumacza lub innej osoby, dzięki której będzie w stanie zrozumieć treść kierowanej do niego korespondencji sądowej i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu, w tym prawidłowo wykonywać wezwania Sądu. W przeciwnym wypadku strona musi liczyć się z ewentualnością ponoszenia negatywnych skutków takiej sytuacji. Powyższe stanowisko zgodne jest z poglądem prezentowanym w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt II OZ 852/14, z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II OZ 87/22 oraz z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt II OZ 638/23). Z tych względów nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja zawarta w zażaleniu zmierzająca do wykazania, że odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na skutek niedostatecznej znajomości przez skarżącą języka polskiego było wadliwe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.