I OZ 614/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/23 w sprawie ze skargi [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w [...] na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 24 maja 2023 r., nr WIW-PU.9250.29.2023.PGA w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 27 czerwca 2023 r. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej "skarżąca", "Spółka"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z 24 maja 2023 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] złotych za wprowadzania paszy innej niż przeznaczonej dla zwierząt domowych na rynek w rozumieniu art. 3 ust. 8 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. nr 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Przedmiotowa skarga została podpisana przez L.L. jako pełnomocnika Spółki. Pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. wezwano L.L. do nadesłania pełnomocnictwa procesowego uprawniającego do działania w imieniu Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do wykazania, że pełnomocnik spełnia wymogi bycia pełnomocnikiem skarżącego określone w art. 35 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Przesyłka ta nie została odebrana. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2023 r. Spółka poinformowała, że z uwagi na zaadresowanie przez sąd wojewódzki pisma z dnia 8 sierpnia 2023 r. zarówno na dane Spółki jak i L.L. brak było możliwości jego odbioru. Także Prezesowi Spółki w placówce Poczty Polskiej odmówiono odbioru pisma. Poinformowano, że L.L. nie jest w stanie odbierać kierowanej do niego korespondencji na adres Spółki, nie ma również możliwości udzielenia pełnomocnictwa pocztowego do odbioru korespondencji. W piśmie zawarto ponadto prośbę o kierowanie wszelkiej korespondencji na adres Spółki. W wyniku wykonania zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2023 r. i uznano, że skarżąca działa bez pełnomocnika (pkt 1 zarządzenia) oraz wezwano Spółkę do usunięcia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi – poprzez złożenie: a. podpisanego egzemplarza skargi (np. własnoręcznie, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym); b. dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu) określającego umocowanie osoby podpisującej skargę do reprezentowania skarżącej (np. odpis KRS, uchwała). Wezwano także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 771 zł. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane przez Spółkę w dniu 11 września 2023 r. W odpowiedzi, Spółka przesłała oryginał podpisanego przez L.L. egzemplarza skargi, pełnomocnictwo – akt notarialny z dnia [...] marca 2020 r. – w którym E.D.– działający w imieniu Spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] udziela pełnomocnictwa L.L. m.in. do reprezentowania Spółki przed sądami oraz potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi w żądanej wysokości. Postanowieniem z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 46 § 3 oraz art. 29 P.p.s.a. odrzucił skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skarga Spółki została złożona bez zachowania wymogu formalnego, tj. nie zawierała podpisu osoby uprawnionej do jej reprezentacji. Brak ten nie został uzupełniony, pomimo wezwania skarżącej oraz pouczenia o terminie na wykonanie wezwania i konsekwencjach jego niewykonania. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 11 września 2023 r., a skarżąca w zakreślonym terminie udzieliła na nie odpowiedzi. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, odpowiedź ta nie czyniła zadość wezwaniu. Do skargi - podpisanej przez pełnomocnika L.L. nie dołączono bowiem ani dokumentu pełnomocnictwa, z którego treści wynikałoby, że spełnia on przesłanki z art. 35 § 1 i § 2 P.p.s.a., ani dokumentu z którego wynikałoby, że E.D. jako Prezes Zarządu był (i jest) uprawniony do reprezentowania skarżącej (odpis z Krajowego Rejestru Sądowego). Jednocześnie Sąd stwierdził, że brak było podstaw do ponownego (trzeciego) wezwania skarżącej celem uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie ww. dokumentów, z uwagi na treść pisma z dnia 24 sierpnia 2023 r. i treść pełnomocnictwa (§ 1 ust. 1 pkt 11) aktu notarialnego z dnia [...] marca 2020 r. oraz precyzyjnego sformułowania wezwania z dnia 31 sierpnia 2023 r. do usunięcia braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, reprezentowana przez Prezesa Zarządu – E.D. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 46 § 3 i art. 29 P.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi wobec uznania, iż skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi, do którego uzupełnienia została wezwana, w sytuacji w której skarżąca wykonała zobowiązanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z treścią wezwania, wobec czego brak było podstaw do odrzucenia skargi. Ponadto w razie uznania, iż skarga została podpisana przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem lub nie przedstawiła pełnomocnictwa, strona winna zostać najpierw wezwana do osobistego podpisania skargi, a dopiero w razie jej niepodpisania, skarga mogłaby zostać odrzucona. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Do zażalenia dołączono odpis z KRS. Odpowiedź na zażalenie złożył [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii reprezentowany przez pełnomocnika – r.pr. K.P. Wniósł o oddalenie zażalenia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu na etapie postępowania zażaleniowego w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych wyszczególnionych w art. 46 § 1 i § 2 P.p.s.a., przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wedle brzmienia art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Natomiast na mocy art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Wskazać należy, że ostatni z przywołanych przepisów stanowił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji, tj. postanowienia z dnia 3 października 2023 r. odrzucającego skargę Spółki z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest jednak prawidłowe doręczenie stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Dlatego też, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony. Innymi słowy, niezachowanie któregokolwiek z tych wymagań pozbawia wezwanie sankcji (zob. postanowienie SN z dnia 9 czerwca 1999 r., III RN 6/99, OSNP 2000, Nr 9, poz. 343; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., I GSK 781/15). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że złożona skarga podpisana została przez L.L. – pełnomocnika Spółki. W związku z niedołączeniem stosownego pełnomocnictwa, wezwano pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi. Przedmiotowe pismo nie zostało przez niego odebrane. Natomiast pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. Prezes Zarządu skarżącej Spółki poinformował, iż rzeczony pełnomocnik "obecnie nie jest w stanie odbierać kierowanej do niego korespondencji na adres spółki, nie ma również możliwości udzielenia pełnomocnictwa pocztowego do odbioru korespondencji". W piśmie zawarto również prośbę o doręczanie wszelkiej korespondencji bezpośrednio na adres Spółki. Wobec powyższego, Sąd I instancji uznał, że skarżąca działała bez pełnomocnika (pkt 1 zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2023 r.) i wezwał ją do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie "a. podpisanego egzemplarza skargi (np. własnoręcznie, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym); b. dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu) określającego umocowanie osoby podpisującej skargę do reprezentowania skarżącej (np. odpis KRS, uchwała)". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji z niewyjaśnionych przyczyn uznał, że skarżąca Spółka działała bez pełnomocnika (pkt 1 zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2023 r.). W aktach sprawy brak jest bowiem pisma informującego chociażby o wypowiedzeniu pełnomocnictwa L.L. przez Spółkę. W przypadku natomiast, gdy do skargi nie załączono stosownego pełnomocnictwa, Sąd zobligowany był w pierwszej kolejności wezwać pełnomocnika do nadesłania pisma umocowującego, co bezsprzecznie w sprawie uczyniono pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. Jednakże, skoro pełnomocnik nie miał możliwości odbierania korespondencji pod adresem skarżącej, zaś pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. Spółka zwróciła się o przesyłanie korespondencji bezpośrednio na jej adres, bez uwzględniania w nagłówku danych pełnomocnika, to zasadnym było zwrócenie się przez Sąd I instancji bezpośrednio do Spółki o nadesłanie stosownego pełnomocnictwa upoważniającego L.L. do występowania w jej imieniu, bądź osobistego podpisania skargi przez Spółkę, czego Sąd I instancji nie uczynił, uznając jedynie, że Spółka działa bez pełnomocnika. Należy ponadto zgodzić się ze skarżącą, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało sformułowane w sposób uniemożliwiający zastosowanie sankcji odrzucenia skargi w rozpatrywanej sprawie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 31 sierpnia 2023 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie "a. podpisanego egzemplarza skargi (np. własnoręcznie, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym); b. dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu) określającego umocowanie osoby podpisującej skargę do reprezentowania skarżącej (np. odpis KRS, uchwała)". W odpowiedzi, Spółka nadesłała dokumenty w postaci: oryginału skargi podpisanej przez L.L., poświadczony za zgodność z oryginałem wypis aktu notarialnego z dnia [...] marca 2020 r., na mocy którego E.D. działający w imieniu skarżącej udzielił L.L. pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki przed sądami oraz dowód uiszczenia wpisu od skargi. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji skarżąca Spółka uczyniła zadość skierowanemu wobec niej wezwaniu, bowiem nadesłała żądane przez Sąd ten dokumenty. Sąd Wojewódzki w swoim uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie dołączyła dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że L.L. spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i § 2 P.p.s.a., ani dokumentu, z którego wynikałoby, że Prezes Zarządu – E.D. był uprawniony do reprezentowania Spółki. Zauważyć jednakże należy, że rzeczone wezwanie z dnia 31 sierpnia 2023 r. precyzyjnie wskazuje jakich dokumentów Sąd Wojewódzki żądał. Ze stwierdzenia "dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu) określającego umocowanie osoby podpisującej skargę do reprezentowania skarżącej (np. odpis KRS, uchwała)" nie wynika bezsprzecznie, że Sąd domagał się odpisu KRS, a jedynie dokumentu określającego "umocowanie osoby podpisującej skargę". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie pouczył także Spółki o treści art. 35 § 1 i § 2 P.p.s.a. Dlatego też, wobec nieprecyzyjnej treści wezwania należało ocenić, że odrzucenie skargi przez Sąd I instancji było przedwczesne i brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych względów, naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.