I OZ 617/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 686/23 o odrzuceniu sprzeciwu M. Ś. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 686/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił sprzeciw M. Ś. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 września 2023 r. wnoszący sprzeciw został wezwany do usunięcia jego braków formalnych przez podanie numeru PESEL - w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Przesyłka listowa zawierająca powyższe wezwanie wróciła do sądu z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie". Termin pierwszej awizacji na niej widniejący to 8 września 2023 r. Zarządzeniem z dnia 29 września 2023 r. przesyłkę złożono do akt ze skutkiem doręczenia na dzień 22 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucając sprzeciw zauważył, że skoro doręczenie przedmiotowej przesyłki zostało skutecznie dokonane w dniu 22 września 2023 r. to termin do uzupełnienia braku formalnego upływał z dniem 29 września 2023 r. Dodatkowo zaznaczono, że korespondencja była kierowana na adres podany przez wnoszącego sprzeciw. Skoro strona nie uzupełniła braku formalnego w ustawowym terminie to sprzeciw należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem strona nie została należycie powiadomiona o awizacji, zgodnie z wymogiem art. 73 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie według norm przepisanych o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach pomocy prawnej. Ponadto skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, wskazując że w okresie od dnia 9 września 2023 r. do dnia 22 września 2023 r. nie przebywał pod wskazanym w sprzeciwie adresem lecz przybywał na turnusie rehabilitacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 P.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. W przypadku sprzeciwu dodatkowo zastosowanie ma art. 64b § 1 P.p.s.a., w myśl którego do sprzeciwu stosuje się przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych sprzeciwu w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia sprzeciwu. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykonał – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 i art. 64b § 1 P.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego sprzeciwu w postaci podania numeru PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do jego odrzucenia. Podkreślić przy tym należy, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu została skierowana na adres wskazany przez skarżącego w sprzeciwie i doręczona w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W myśl § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z art. 73 § 1, 3 i § 4 P.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowa przesyłka została awizowana po raz pierwszy 8 września 2023 r. i w tym samym dniu pozostawiona w urzędzie pocztowym wobec nieudanej próby jej doręczenia. W tym zatem dniu rozpoczął swój bieg czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 P.p.s.a. Skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego nastąpił więc 22 września 2023 r., a w konsekwencji termin do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu liczony od 22 września 2023 r. upływał z dniem 29 września 2023 r. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. stanowiący podstawę odrzucenia przedmiotowego sprzeciwu nie uzależnia bowiem w żadnym stopniu odrzucenia sprzeciwu od tego, czy strona ponosi winę w uchybieniu terminu. Okoliczności te będą natomiast przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu incydentalnym, wobec wystąpienia przez skarżącego w dniu 14 listopada 2023 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.