I OZ 678/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 165/25 o odrzuceniu skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 165/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie jej numeru PESEL w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 17 marca 2025 r., jednakże wskazany brak nie został w terminie uzupełniony. Wobec powyższego skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 ust. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. poprzez błędne odrzucenie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w postaci braku wskazania numeru PESEL, pomimo że skarżąca nadała listem zwykły pismo stanowiące uzupełnienie tych braków; 2) art. 58 § 1 ust. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. poprzez błędne odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w postaci braku PESEL, pomimo że brak wskazania numeru PESEL w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest brakiem, którego nieuzupełnienie uzasadnia odrzucenie skargi w sytuacji gdy PESEL skarżącej znajduje się w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie zażalenia i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu; 2) obciążenie organu kosztami postępowania; 3) zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej wyznaczonego z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i nieopłaconych choćby w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 49 § 1 P.p.s.a., na mocy którego przewodniczący wzywa skarżącego do uzupełnienia braków skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych jest terminem ustawowym. Oznacza to, że termin ten nie może być ani skracany ani przedłużany. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 lutego 2025 r. skarżąca została wezwana do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi z dnia 17 stycznia 2025 r. poprzez podanie numeru PESEL, pod rygorem jej odrzucenia. W wykonaniu ww. zarządzenia skierowano do strony pismo z dnia 27 lutego 2025 r., w którym prawidłowo zidentyfikowano przedmiot skargi J. I., którym była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu nr [...] z dnia 26 listopada 2024 r. W terminie wyznaczonym w zarządzeniu z dnia 26 lutego 2025 r. skarżąca nie wskazała swojego numeru PESEL, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w zażaleniu wskazać należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że zagadnienie dotyczące braków formalnych skargi w postaci braku numeru PESEL było przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22, w której przyjęto, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Wobec powyższego obowiązkiem strony było podanie w skardze numeru PESEL niezależnie od ewentualnego wskazania go w aktach administracyjnych sprawy. Niepodanie tego numeru stanowiło brak formalny skutkujący wezwaniem skarżącej do uzupełnienia braku w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że skarżąca nie przedstawiła dowodu potwierdzającego datę nadania przesyłki zawierającej uzupełnienie braków formalnych. Co prawda art. 83 § 3 P.p.s.a. nie nakłada na stronę obowiązku wysyłania pism skierowanych do sądu jako przesyłek rejestrowych, jednakże nadanie pisma w trybie art. 83 § 3 P.p.s.a. jest czynnością procesową, a w konsekwencji nakłada na stroną obowiązek posiadania dowodu nadania pisma (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 403). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zachowania terminu do dokonania czynności procesowej. Dowodem takim nie może być oświadczenie strony, że dopełnia czynności w terminie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 133/05, z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1103/12 oraz z dnia 27 lutego 2015 r. sygn. akt II OZ 150/15). Wobec powyższego, skoro skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających nadanie przesyłki zawierającej uzupełnienie braków formalnych skargi należy uznać, że skarżąca ich nie uzupełniła, co obligowało Sąd I instancji do odrzucenia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.