I OZ 771/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na punkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1066/25, w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego WSA S.N., sędzi WSA E.K1., sędziego WSA K.N., sędziego WSA T.D., sędzi WSA B.K., sędziego WSA W.G., asesora WSA A.M1., sędziego WSA G.D., sędzi WSA R.S., sędziego WSA R.W., asesora WSA A.K. w sprawie ze skargi K.S. na uchwałę Rady Powiatu Częstochowskiego z dnia 1 lipca 2021 r., nr XXVII/212/2021, w przedmiocie ustalenia szczegółowych warunków umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1066/25, umorzył postępowanie z wniosku K.S. o wyłączenie sędzi WSA E.K., sędziego NSA B.B., sędziego WSA A.M. oraz sędzi NSA L.F. (punkt 1) oraz oddalił wniosek wyżej wymienionego o wyłączenie sędziego WSA S.N., sędzi WSA E.K1, sędziego WSA K.N., sędziego WSA T.D., sędzi WSA B.K., sędziego WSA W.G., asesora WSA A.M1., sędziego WSA G.D., sędzi WSA R.S., sędziego WSA R.W., asesora WSA A.K. (punkt 2) od rozpoznania sprawy ze skargi K.S., zwanego dalej "skarżącym", na uchwałę Rady Powiatu Częstochowskiego z dnia 1 lipca 2021 r., nr XXVII/212/2021, w przedmiocie ustalenia szczegółowych warunków umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W treści skargi skarżący zawarł wniosek o powierzenie rozpatrzenia jego skargi przez WSA w Gliwicach tym sędziom, którzy nie brali udziału w żadnym z licznych dotychczasowych postępowań sądowych prowadzonych przez Sąd I instancji w sprawach dotyczących opłat związanych z pobytem dzieci w spokrewnionej pieczy zastępczej – rozstrzyganych na podstawie m.in. uchwały będącej przedmiotem jego skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z dnia 31 sierpnia 2025 r. powiadomił, że jego wniosek dotyczy wyłączenia sędziów w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz wskazał z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczył jego wniosek. W uzasadnieniu punktu 2 przywołanego na wstępie orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 18 i 19 P.p.s.a., które uzasadniałyby wyłączenie sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy. Odwołując się do orzecznictwa NSA Sąd I instancji wskazał, iż teza, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłaby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłaby do paraliżu sądownictwa, skoro istotą sądowego rozstrzygania spraw jest wydawanie orzeczeń, które przynajmniej dla jednej ze stron postępowania są niekorzystne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, co w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tej działalności, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Powołując się dalej na orzeczenia NSA wskazano, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony i wydaje rozstrzygnięcia odmienne z jej oczekiwaniami, nie może być oceniana jako mogąca wywołać wątpliwość, co do jego bezstronności. W konsekwencji powyższych uwag Sąd I instancji oddalił wniosek o wyłączenie sędziów wyszczególnionych w punkcie 2 postanowienia z dnia 15 października 2025 r. Zażalenie na punkt 2 powołanego powyżej postanowienia wniósł skarżący, podnosząc zarzut naruszenia, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, przepisów art. 3 § 2 pkt 5 i art. 19 P.p.s.a. oraz art. 45 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady rzetelnego procesu statuowanej przez zagwarantowanie każdemu prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o przekazanie skargi do rozpatrzenia innemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu; ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia w części objętej punktem 2 przez uwzględnienie zażalenia i wydanie orzeczenia o wyłączeniu sędziów wskazanych w ww. punkcie postanowienia; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w części objętej punktem 2 i przekazanie sprawy do Sądu I instancji celem ponownego zbadania sprawy "z zaleceniem" zmiany postanowienia przez wydanie orzeczenia o wyłączeniu sędziów objętych tą częścią zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący odniósł się do kwestii merytorycznych podejmowanych przez Sąd I instancji w innych sprawach, w których był stroną. Zarzucił, że z treści uzasadnienia wynika, że jedynym dowodem, na którym Sąd I instancji oparł tezę o bezstronności sędziów były oświadczenia odebrane od poszczególnych sędziów. W ocenie skarżącego nie świadczy to obiektywnym zbadaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy tym, stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wykazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie objętych wnioskiem sędziów, od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1066/25, albowiem w sprawie nie zachodziły przesłanki wyłączenia określone w art. 18 P.p.s.a., a podane przez skarżącego okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów (art. 19 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że argumentacja skarżącego opiera się w istocie na jego subiektywnym przekonaniu i wynika z jego niezadowolenia z procedowania przez wymienionych w uzupełnieniu wniosku sędziów w innych sprawach, w których skarżący był stroną. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest natomiast stanowisko – szeroko przytoczone przez Sąd I instancji – że podejmowanie przez sędziego, którego wyłączenia od rozpoznania sprawy strona się domaga, niekorzystnych, w odczuciu wnioskodawcy, rozstrzygnięć w sprawach toczących się z jego udziałem, nie stanowi o braku bezstronności sędziego. Fakt, że sędziowie objęci wnioskiem skarżącego o wyłączenie od orzekania w tej sprawie, zasiadali w składzie orzekającym Sądu I instancji, który orzekał w innej sprawie z udziałem skarżącego nie stanowi przesłanki do uwzględnienia wniosku o wyłączenie tych sędziów w niniejszej sprawie. Brak jest podstawy do stwierdzenia, że sędziowie są negatywnie nastawieni do skarżącego i będą rozpoznawać jego sprawę przez pryzmat takiego nastawienia. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie w innej sprawie nie oznacza, że w kolejnej sprawie z udziałem tej strony rozstrzygnięcie dla niej również będzie niekorzystne. Rozstrzygnięcie zapada bowiem w oparciu o zebrany w każdej sprawie materiał dowodowy, stan faktyczny oraz treść przepisów materialnych i proceduralnych. Niezawisłość sędziowska polega – między innymi – na tym, że sędzia jest niezależny chociażby od treści orzeczeń wydanych w innych sprawach z udziałem tej samej strony, nawet jeżeli zasiadał w składzie orzekającym w tych sprawach. Instytucja wyłączenia sędziego w tej sprawie nie może służyć ocenie rozstrzygnięć dokonanych przez Sąd w innych sprawach z udziałem tej samej strony. Wyłączenie sędziego nie stanowi instrumentu do badania i oceny rozstrzygnięć zapadłych w innych sprawach (m.in. postanowienie NSA z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OZ 342/23; postanowienie NSA z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I OZ 72/24 – orzeczenia powoływane w uzasadnieniu dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzuty dotyczące niewłaściwego sposobu orzekania przez sędziów mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia od orzeczeń kończących postępowanie. Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania sprawy. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienia NSA z dnia: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12; 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13; 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawdziwość złożonych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości – co trafnie ocenił Sąd I instancji. Skarżący nie wskazał w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość lub rzetelność oświadczeń sędziów. W konsekwencji powyższych wywodów należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy prowadzonej w postępowaniu pod sygn. akt II SA/Gl 1066/25 przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało naruszone. Stąd też wskazywane we wniosku okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zarzuty podniesione w zażaleniu stanowią zaś jedynie polemikę z przyjętą przez Sąd I instancji oceną w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.