I SA/Gd 684/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr SKO Gd/276/22 w przedmiocie określenia wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za październik 2021 r. oddala skargę.

Prezydent Miasta Gdyni (dalej: Prezydent Miasta, Organ I instancji) wszczął z urzędu postępowanie wobec G. Spółdzielni Mieszkaniowej (dalej: Spółdzielnia, Skarżąca) w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] za miesiąc październik 2021 r., w wyniku którego decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. określił Spółdzielni wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc październik 2021 r. w kwocie 7.572,50 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółdzielnia zarzuciła naruszenie przepisów postępowania podatkowego poprzez brak właściwego zgromadzenia i wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy oraz art. 6ka ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1439 z późn. zm.) - dalej określanej jako "u.p.c.g."- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezawiadomienie właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO, Organ odwoławczy), decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymagało, czy w ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych, Organ I instancji mógł skutecznie obciążyć Spółdzielnię opłatą w podwyższonym wymiarze za niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że w październiku 2021 r. (łącznie trzykrotnie – w dniach 7, 11 i 18) w pojemnikach przeznaczonych na odpady, z którego korzystają mieszkańcy Spółdzielni znajdowały się odpady nieposegregowane. W pojemnikach na odpady BIO – ujawniono odpady różnych frakcji, w tym m.in. papiery, folie oraz szkło. Powyższe okoliczności udokumentowane zostały fotografiami wykonanymi przez pracownika przedsiębiorstwa zajmującego się odbiorem odpadów – K. Sp. z o.o. i U. R. L. W powyższych okolicznościach odpady zostały odebrane przez wymieniony podmiot jako zmieszane. Urząd Miasta w G. w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami wszczął postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty w podwyższonym wymiarze za miesiąc październik 2021. Spółdzielnia zakwestionowała decyzję organu pierwszej instancji wskazując na to, że podmiot odbierający nie powiadomił właściciela nieruchomości stosownie do treści art. 6ka ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości w gminach i porządku (dalej: u.p.c.g.). W ocenie Spółdzielni zaniedbanie to przełożyło się przede wszystkim na brak możliwości przeprowadzenia wśród mieszkańców dodatkowej akcji informacyjnej dotyczącej segregacji odpadów i grożących konsekwencjach braku takiej segregacji. SKO, nie podzielając stanowiska Spółdzielni stwierdziło, że nie może być mowy o naruszeniu przy ustalaniu opłaty podwyższonej trybu z art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. poprzez nieprawidłowe poinformowanie (właściciela) o niewłaściwej segregacji odpadów. Przepis mówi, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Przepis określa zatem jak ma zachować się odbiorca odpadów komunalnych gdy stwierdzi, że nie są one gromadzone w sposób selektywny. Nakazuje on odbiorcy odebrać takie odpady jako zmieszane, a także powiadomić właściciela nieruchomości o nieprawidłowym gromadzeniu odpadów. Przepisy prawne nie regulują jednakże tego, w jakiej formie ma zostać dokonane wspomniane powiadomienie. W ocenie SKO, wszelkie wymogi stawiane przez przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. zostały w niniejszej sprawie dochowane, albowiem powiadomiono zarówno Prezydenta Miasta, jak i właściciela – w tym wypadku Spółdzielnię o niewłaściwej segregacji odpadów. W tym zakresie, SKO w swoim rozstrzygnięciu zaakcentowało, iż treść przepisu z art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. nie przewiduje ani formy, ani terminy, ani jakiejkolwiek "procedury" związanej z powiadamianiem. Tym samym, Organ odwoławczy wskazał, iż dopuszczalne jest poinformowanie właścicieli w każdej formie, która zapewnia możliwość zapoznania się z informacją. SKO podkreśliło, iż w realiach przedmiotowej sprawy powiadomienie to nastąpiło w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, które zostało zainicjowane w związku z niewłaściwą segregacją odpadów. Poza powyższym, SKO w swoim orzeczeniu nadmieniło, iż przesłanką ustalenia opłaty podwyższonej jest odbiór odpadów zamieszkanych, zaś powiadomienie właściciela nieruchomości nie stanowi warunku skutecznego ustalenia opłaty. Przedsiębiorstwo odbierające odpady działa na podstawie umowy zawartej z gminą, a nie z zarządcami czy właścicielami poszczególnych nieruchomości mieszkaniowych zabudowanych budynkami mieszkalnymi, przedsiębiorstwo nie dysponuje bazą obejmującą dane osobowe tych podmiotów. Stąd stawianie wymogu pisemnego, skierowanego indywidualnie do właściciela nieruchomości poinformowania o nieprawidłowej segregacji odpadów jest wymogiem niemającym umocowania w przepisach. Ponadto w ocenie SKO, właściciele (tj. zarządca nieruchomości jaką jest spółdzielnia) została poinformowana o odbiorze odpadów jako zamieszanych. Powiadomienie z pewnością nastąpiło po otrzymaniu przez spółdzielnię zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w którym wyjaśniono, kiedy miał miejsce odbiór odpadów zmieszanych. W ocenie Organu odwoławczego, nie budziła wątpliwości zarówno lokalizacja pojemnika, jak i jego zawartość, albowiem wykonane fotografie są wystarczająco czytelne aby ocenić zawartość pojemników. Poza tym, raporty sporządzone przez odbiorcę odpadów wraz z dołączoną do nich dokumentacją fotograficzną wskazują przy jakiej ulicy zostały wykonane, jak i obrazują zawartość poszczególnych pojemników na odpady. W związku z czym, fakt niewłaściwego segregowania odpadków komunalnych, zdaniem SKO został skutecznie wykazany. Z powyższych względów SKO uznało, że wszelkie wymogi stawiane przez przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. zostały w niniejszej sprawie zachowane. SKO uznało, że Organ I instancji prawidłowo określił wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. Stawki opłaty podwyższonej określa uchwała Rady Miasta Gdyni z dnia 29 stycznia 2020 r.. Przy czym, ustawa nie przewiduje możliwości miarkowania wysokości opłaty w zależności od stopnia naruszenia, czy też częstotliwości niewykonywania obowiązku segregacji odpadów. SKO zwróciło uwagę na fakt, iż opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego, bowiem określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Tym samym, jeżeli mieszkańcy będą w sposób selektywny gromadzić odpady – odpadnie w takim układzie faktycznym konieczność obciążania Spółdzielni opłatą podwyższoną, bowiem zagospodarowaniu odpadów nie będzie towarzyszył wyższy koszt ich utylizacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji w całości, umorzenie postępowania w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie dla strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności polegające na: 1/ naruszeniu przepisów postępowania: - art. 122 w zw z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej jako "O.p" poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkująca błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania jest równoznaczne z powiadomieniem właściciela o nieprawidłowym gromadzeniu odpadów przez odbiorcę odpadów, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że odbiorca odpadów nie dopełnił ustawowego obowiązku polegającego na powiadomieniu właściciela o gromadzeniu odpadów w sposób nieselektywny, a w szczególności organ nie przeprowadził żadnych ustaleń w zakresie stwierdzenia czy podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zawiadomił Skarżącą jako właściciela nieruchomości o braku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości będącej własnością Skarżącej, - art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2a O.p. winien był zaskarżoną decyzję uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2/ naruszeniu prawa materialnego w postaci: - art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Skarżąca została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych poprzez zawiadomienie Skarżącej przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego, podczas gdy podmiot odbierający odpady nie wypełnił obowiązku informacyjnego i nie powiadomił w żaden sposób Skarżącej o niedopełnieniu selektywnego zbierania odpadów, - art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ I instancji był uprawniony do wszczęcia postępowania i wydania decyzji, podczas gdy brak powiadomienia Skarżącej o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych stanowi brak spełnienia przesłanek ustawowych wynikających z przedmiotowej ustawy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Oceniając zarzuty skargi należy stwierdzić, że nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem w sprawie tej – zdaniem Sądu zgodnie z przepisami przeprowadzono postępowanie, a w szczególności prawidłowo stwierdzono niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości będącej własnością Skarżącej, jak również zasadnie uznano, że nieprawidłowości w zakresie segregacji odpadów miały miejsce wielokrotnie. Stwierdzone nieprawidłowości zostały potwierdzone w formie dokumentacji fotograficznej, która w sposób skuteczny i wystarczający pozwoliła organom na dokonanie prawidłowych ustaleń w zakresie braku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, jak również w zakresie powiadomienia Skarżącej. Zatem, w powyższym zakresie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Co do meritum, w sprawie niniejszej należało rozstrzygnąć, czy doszło do skutecznego powiadomienia właściciela nieruchomości o nieselektywnym zbieraniu odpadów komunalnych w rozumieniu art. 6ka u.c.p.g., czy też nie. Zdaniem organów obu instancji ze względu na stwierdzone przez podmiot zbierający odpady przypadki braku segregacji odpadów w miesiącu październiku 2021 r. Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Natomiast zdaniem strony Skarżącej brak zawiadomienia Spółdzielni jako właściciela nieruchomości, przez podmiot zbierający odpady o fakcie nieprawidłowej segregacji nie pozwala organom określenia podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga dokonania wykładni art. 6ka u.c.p.g. Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Według ust. 2 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do ust 3 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3. Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. u.c.p.g. Z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie tego wydania decyzji administracyjnej nakładającej na właściciela opłatę podwyższoną. Przy czym, aby tego rodzaju decyzja mogła zostać wydana konieczne jest spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 6 ust. 1 u.c.p.g. Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie ww. decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym raportów i dokumentacji fotograficznej, wskazać należy, że powyższa przesłanka została spełniona. Podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność Skarżącej stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów - w pojemniku przeznaczonym na odpady BIO znajdowały się odpady różnych frakcji. Kolejną przesłanką wymienioną w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. warunkującą określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Jeżeli idzie o tę przesłankę, to Skarżąca kwestionuje ją w części, bowiem w jej ocenie w rozstrzyganej sprawie nie doszło do skutecznego powiadomienie jej przez odbiorcę odpadów. Fakt powiadomienia prezydenta przez odbiorcę odpadów nie był przez Skarżącą kwestionowany, toteż należy skupić się na ustaleniu, czy doszło do skutecznego powiadomienia Skarżącej. W związku z tym, w tym miejscu należy ustosunkować się zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust. 1- 3 u.c.p.g., który był przez Skarżącą konsekwentnie podnoszony we wnoszonych przez nią środkach odwoławczych należy wskazać, iż Sąd nie znajduje żadnych podstaw do jego uwzględnienia. Nie do zaaprobowania jest stanowisko Skarżącej, jakoby nie doszło do jej powiadomienia w trybie art. 6ka ust. 1 u..c.p.g., a tym samym nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane przez przywołany przepis. W tym względzie należy zgodzić się ze stanowiskiem Organu odwoławczego, stosowanie do którego przywołany powyżej przepis nie przewiduje w swojej treści ani formy, ani terminu, ani skutku braku powiadomienia o stwierdzonej niewłaściwej segregacji. Dlatego tez, dopuszczalne jest zatem poinformowanie właścicieli w każdej formie, która zapewnia zapoznanie się z informacją. W związku z czym, należy przyjąć, iż za powiadomienie może zostać uznane również zawiadomienie właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania administracyjnego – jak miało to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Za powyższym stanowiskiem przemawia również trafne spostrzeżenie SKO, iż przedmiotem powiadomienia kierowanego w oparciu o treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. do właściciela nieruchomości jest poinformowanie go o tym, że nieprawidłowo posegregowane odpady zostały odebrane jako zmieszane. Tym samym, przedmiotowe powiadomienie nie dotyczy niewłaściwej segregacji – jak zostało to podniesione nietrafnie w skardze przez Skarżącą. Biorąc zatem pod uwagę powyższe uwagi należy przyjąć, iż Skarżąca wbrew temu co twierdzi w skardze została w sposób prawidłowy powiadomiona, toteż zostały spełnione wszelkie przesłanki niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie podwyższenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W związku z powyższym, zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 u.c.p.g. i pozostający z nim w bezpośrednim związku zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 i 3 u.c.p.g. należy uznać za niezasadny. Na marginesie należy również zasygnalizować, iż z uregulowań zawartych w u.p.c.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że nie segregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m. in. w wyroku z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie sygn. akt III FSK 4846/21, że wykładnia gramatyczna ww. przepisów oraz stanowczy charakter ich treści prowadzą do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. Mając na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wobec niezasadności podniesionych zarzutów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) skargę oddalił.