I SA/Gd 695/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr 2201-IOD-1.4102.38.2022 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Skarga M. G. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gd 695/22. Wyrokiem z dnia 11 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę oddalił. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przesłano w dniu 7 listopada 2022 r. na adres pełnomocnika Skarżącego – radcy prawnego M. S. W dniu 29 grudnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 177 § 1 i art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną, albowiem stwierdził, że przesyłkę pocztową zawierającą wyrok z dnia 11 października 2022 r. uznano za doręczoną pełnomocnikowi Skarżącego zastępczo w dniu 28 listopada 2022 r., albowiem w tym dniu upłynął czternastodniowy termin od daty pierwszego awizowania, które miało miejsce w dniu 14 listopada 2022 r. - zatem ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 28 grudnia 2022 r.; składając w dniu 29 grudnia 2022 r. w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną od ww. wyroku, pełnomocnik Skarżącego uczynił to 1. dzień po upływie ustawowego terminu. W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II FZ 32/23 oddalił zażalenie, w pełni podzielając argumentację tut. Sądu. Pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. Skarżący reprezentowany przez nowego pełnomocnika – radcę prawnego T. B. zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez dotychczasowego pełnomocnika dowiedział się w dniu 17 sierpnia 2023 r. z akt postępowania karnoskarbowego. O zaistniałej okoliczności Skarżący nie został poinformowany przez pełnomocnika. W opinii Skarżącego, nie miał on z powodu braku zachowania terminu przez ustanowionego pełnomocnika faktycznej możliwości dokonania czynności w postaci wniesienia skargi kasacyjnej i w omawianych okolicznościach taki stan rzeczy nastąpił w sposób przez Skarżącego niezawiniony. Zdaniem strony, brak przywrócenia terminu wywierać będzie ujemny skutek procesowy w postaci zamknięcia Skarżącemu drogi w postępowaniu odwoławczym. Do wniosku Skarżący dołączył pismo, w którym dotychczasowy pełnomocnik oświadczył, że nie poinformował swojego mocodawcy o odrzuceniu skargi kasacyjnej i oddaleniu zażalenia przez NSA na przedmiotowe rozstrzygnięcie, wskutek czego Skarżący o uchybieniu terminu dowiedział się dopiero w dniu 17 sierpnia 2023 r. Jednocześnie obecny pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną (nieodbiegającą znacząco w swojej treści od pierwotnie złożonej skargi kasacyjnej – przyp. Sądu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 i art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też – w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego – odrzuceniu przez Sąd. W ocenie Sądu, przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 295/10, LEX nr 670948 i NSA z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 226/10, LEX nr 658416). Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okolicznością taką nie jest, w ocenie Sądu, twierdzenie pełnomocnika, że Skarżący nie miał z powodu braku zachowania terminu przez ustanowionego pełnomocnika faktycznej możliwości dokonania czynności w postaci wniesienia skargi kasacyjnej i w omawianych okolicznościach taki stan rzeczy nastąpił w sposób przez Skarżącego niezawiniony. Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Zatem, konsekwencje działań i zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę (por. wyroki NSA z 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95; z 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97; z 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95; postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07; z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07). Bez znaczenia jest okoliczność, że stronie nie można przypisać winy w wyborze pełnomocnika, gdyż nie ma on możliwości weryfikacji jego umiejętności zawodowych. Nawet bowiem staranne wybranie pełnomocnika nie oznacza, że strona nie ponosi konsekwencji procesowych za jego błędy i zaniechania (por. postanowienie NSA z 2 czerwca 2011 r., I OZ 384/11). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 811/14 i II OZ 813/14). W tym miejscu z całą stanowczością podkreślić należy, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Zatem bezsprzecznie odpis wyroku z dnia 11 października 2022 r. prawidłowo przesłano na adres pełnomocnika Skarżącego – radcy prawnego M. S. Wskazać również należy, że wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest tzw. przymusem radcowskim – o czym stanowi art. 175 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że brak wiedzy Skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez ustanowionego pełnomocnika pozostaje bez wpływu na bieg terminów sądowych. Odpis wyroku zasadnie przesłano ustanowionemu w sprawie radcy prawnemu i to na nim spoczywał obowiązek terminowego dokonania czynności procesowej. Skarżący podkreśla we wniosku, że nie wiedział o uchybieniu terminu, ale nawet gdyby wiedzę o tym fakcie posiadał, to przecież i tak do uchybienia terminu już doszło, a poza tym Skarżący samodzielnie skargi kasacyjnej wnieść nie mógł, z uwagi na wskazany powyżej przymus radcowski. Z akt sprawy nie wynika również, by Skarżący był osobą wymienioną w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Jak już podkreślono, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności, ocenianej z uwzględnieniem zawodowego charakteru działalności, w zakresie prowadzenia spraw swoich mocodawców. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika, a nie przez Skarżącego. Należyta staranność w prowadzeniu spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Zdaniem Sądu pełnomocnik nie uprawdopodobnił w sposób przekonywający, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było niezawinione. Należy podkreślić, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09). Jeżeli podmiotem, który uchybił terminowi, jest profesjonalny pełnomocnik, można mówić o wyłączeniu winy w przypadku powstania przeszkody nadzwyczajnej np. nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Tymczasem, co już wskazano powyżej, twierdzeniom strony o braku wiedzy o uchybieniu terminu przez pełnomocnika nie można przypisać charakteru "nagłego". Z całą stanowczością należy więc podkreślić, że poprzedni pełnomocnik nie dochował należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o interesy swoich klientów, zwłaszcza gdy, tak jak w niniejszej sprawie, dotyczy to profesjonalisty. Stwierdzić należy także, że obecny pełnomocnik nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponieważ brak wiedzy skarżącego o upływie terminu do dokonania czynności procesowej nie uzasadnia przywrócenia terminu, a niedochowanie przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu sprawy przez poprzedniego pełnomocnika, uznać należy, iż nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu. Mając na względzie, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.