Sygnatura
I SA/Gl 157/26
I SA/Gl 157/26 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2026-05-11
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 11 maja 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Paweł Kornacki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2026 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.945.2022.2.DJ UNP: 2401-22-236590 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 października 2022 r. nr 2401-IEE.711.945. 2022.2.DJ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia L.S. (dalej jako strona lub skarżący), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. – dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. (dalej jako ZUS) z 19 września 2022 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległości w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2012 r. objętych tytułem wykonawczym z 19 stycznia 2022 r. nr TW4020022000844 i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne, a w pozostałej części utrzymał w mocy ww. postanowienie. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: ZUS wydał stronie decyzję z 5 kwietnia 2017 r. nr [...] określającą wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2012 r. do lutego 2013 r. (doręczona 19 kwietnia 2017 r.). Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie, które Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z 24 maja 2019 r. sygn. [...] oddalił, a Sąd Apelacyjny w K. – wskutek apelacji - wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. [...] oddalił apelację. Na podstawie ww. prawomocnej decyzji ZUS, jako wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze z 19 stycznia 2022 r. nr: TW4020022000844-TW4020022000846, TW1020022000153, TW1020022000154. W ślad za tym organ egzekucyjny zawiadomił o zajęciu wierzytelności ze świadczenia emerytalnego (zawiadomienia doręczono 28 stycznia 2022 r.). W reakcji na to strona złożyła skargi na ww. zajęcia, które organ ZUS postanowieniem z 15 marca 2022 r. oddalił. Wskutek zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach rozstrzygnięcie to uchylił, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z 18 maja 2022 r.). W toku tego ponownie prowadzonego postępowania skarżący pismami z 30 czerwca 2022 r. oraz 28 lipca 2022 r. i 22 sierpnia 2022 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 w zw. z art. 60 u.p.e.a., ewentualnie o rozłożenie kwoty egzekwowanej na raty w wysokości do 80 złotych na podstawie art.64e i art.64f w zw. z art.71c u.p.e.a. ZUS postanowieniem z 19 września 2022 r., na podstawie art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 1 oraz art. 17 i 18 u.p.e.a., odmówił wyrażenia zgody na umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że egzekucja administracyjna prowadzona jest w celu ochrony praw wierzyciela, którego roszczenia nie zostały zaspokojone przez zobowiązanego. Zatem w przypadku nieuiszczenia składek na rzecz wierzyciela miał on obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Powołując treść art. 6 § 1 u.p.e.a. organ podkreślił powinność wierzyciela podjęcia czynności zmierzających do wykonania przez zobowiązanego wymaganych prawem obowiązków w sytuacji, gdy uchyla się on od tego. Uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku to w szczególności sytuacja, gdy po doręczeniu wezwania do zapłaty zobowiązany nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku. Wezwaniem, o jakim mowa, może być upomnienie (gdy jest wymagane), ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego lub decyzja nieostateczna, o ile nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, a dla spełnienia przesłanki "uchylania się" wystarczy sama bierność zobowiązanego. Zdaniem ZUS, taka właśnie sytuacja wystąpiła w przypadku skarżącego, gdyż po uprawomocnieniu się ww. decyzji z 5 kwietnia 2017 r. nie uregulował on dobrowolnie zadłużenia z tytułu składek wobec ZUS. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., ustawy z 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, ustawy z 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych oraz ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – wnioskowane przez skarżącego umorzenie nie znajduje podstaw prawnych, a wszystkie podejmowane przez organ egzekucyjny czynności należy uznać za prawidłowe. W zażaleniu strona podniosła, że w dotychczasowych pismach do organu nie wnosiła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (zajęcia o numerach od ZAS020022000024 do ZAS020022000028), ale o umorzenie kwoty zaległości będących podmiotem powyższego postępowania. Tymczasem ZUS pominął niektóre z przywołanych w swoim postanowieniu ustaw, powołując się na ich uchylenie. Jednakże w chwili wystąpienia zadłużenie ustawy te obowiązywały i mają wpływ na decyzję o umorzeniu przedmiotowej zaległości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie ZUS z 19 września 2022 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego do zaległości w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2012r. i umorzył postępowanie egzekucyjne w tym zakresie, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy w/w postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS. Jak wyjaśnił organ II instancji, przyczyną uchylenia ww. postanowienia w części była okoliczność, że składki na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2012 r. uległy przedawnieniu. Z kolei pozostałe zaległości nie uległy przedawnieniu, gdyż na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu ich przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia wszczęcia przez ZUS postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, do dnia w którym decyzja stała się prawomocna. Ponieważ 24 lutego 2017 r. stronie doręczono zawiadomienie z 20 lutego 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wymiaru zaległych składek ubezpieczeniowych, to z tym dniem uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia ww. należności. Następnie Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z 7.12.2021 r. sygn. [...] oddalił apelację w sprawie składek ubezpieczeniowych, dlatego termin przedawnienia zaległości w tych składkach zaczął biec na nowo od 1.01.2022 r. Jak dalej argumentował organ II instancji, ZUS na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 19 stycznia 2022 r. sporządził zawiadomienia o zajęciu świadczeń społecznych (doręczone 28 stycznia 2022 r.) i z tym dniem (tj. pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której został skarżący zawiadomiony), bieg terminu przedawnienia ponownie uległ zawieszeniu. Jednakże uwzględniając, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za luty 2012 roku uległy przedawnieniu 20 stycznia 2022 r., to ten termin nie mógł ulec zawieszeniu z dniem 28 stycznia 2022 r., dlatego w tym zakresie umorzono postępowanie. Natomiast należności dotyczące kolejnych okresów nie uległy przedawnieniu, ponieważ nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. W skardze strona podniosła, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pominął dowód w postaci wyroku WSA w Gliwicach z 13 września 2022 r. sygn. I SA/GI 793/22. Uwzględnienie tego wyroku spowoduje, że w pełni zasadnym okaże się wniosek o uchylenie spornego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, że wydając zaskarżone postanowienie nie miał wiedzy o w/w nieprawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 13 września 2022 r., jednak wyrok ten nie ma wpływu na wynik sprawy. WSA w Gliwicach wyrokiem z 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1673/22, uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpoznając skargę od powyższego orzeczenia WSA w Gliwicach uznał, że jest ona zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. W ocenie WSA w Gliwicach, nieprawidłowe jest stanowisko organu, że zdarzenie w postaci zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zaległych składek (a następnie doręczenie zapadłej w tym postępowaniu decyzji), stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności i wskutek tego, że zdarzenie to spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Wskazując na przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. WSA w Gliwicach stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno być za każdym razem traktowane jako środek prowadzący do osiągnięcia celu w postaci wyegzekwowania nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Już art. 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi o pierwszeństwie dobrowolnego wykonania obowiązku przed przymusem egzekucyjnym, który oprócz tego, że powoduje dolegliwość dla zobowiązanego, to również angażuje w znacznym stopniu aparat administracji publicznej oraz generuje koszty (por. R. Hauser i W. Piątek, [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2021 , s. 121). Według WSA w Gliwicach, z powyższego wynika, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia jest skutkiem czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, które to zawieszenie - w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - zakończy się wraz z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej, niż wskutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. Takim zdarzeniem nie jest zatem z pewnością wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru zaległych składek, czy nawet wydanie i doręczenie decyzji, ponieważ czynności te mają miejsce przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zaś samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest nieuchronnym następstwem zawiadomienia o wszczęciu postępowania wymiarowego. Jak stwierdził WSA w Gliwicach, z akt przedłożonych sprawy wynika, że pierwszą ujawnioną przez organ czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, o której dłużnik został zawiadomiony, było wystawienie tytułów wykonawczych i zastosowanie środka egzekucyjnego. Doszło do tego w dniu 19 stycznia 2022 r., a skarżący otrzymał zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych w dniu 28 stycznia 2022 r. Powyższe może wskazywać na przedawnienie należności składkowych za okres nie tylko lutego 2012 r. jak przyjął organ, ale także kolejnych okresów objętych zaskarżonym postanowieniem, do lutego 2013 r. włącznie. Kwestia ta nie była jednak przedmiotem postępowania przed organem, który poddał badaniu i analizie jedynie wpływ wszczęcia postępowania wymiarowego na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien zatem uwzględnić wyżej zaprezentowaną wykładnię art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i stosownie do niej przeanalizować zawarte w nim przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności, a w szczególności ustalić i wskazać, czy w okresie do dnia doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych zaistniały jakiekolwiek inne niż wskazane dotychczas zdarzenia opisane w art. 24 ust. 5 i nast. u.s.u.s., które mogły mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia. Na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wyrokiem z 19 listopada 2025 r., sygn. akt I GSK 1265/25, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Zdaniem NSA doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, iż organ odwoławczy powinien ustalić i wyjaśnić, czy w sprawie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek w sytuacji, w której wszystkie aspekty z tym związane zostały ustalone i wyjaśnione, co znalazło również wyraz w uchylonym postanowieniu. W piśmie z 21 listopada 2022 r. (wpływ 27 lity 2026 r.) z strona podtrzymała stanowisko i ponownie odwołała się do wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 793/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd rozpoznaje niniejszą sprawę po raz drugi na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sentencji wyroku z 19 listopada 2025 r., sygn. akt I GSK 1265/25, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Gliwicach z 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1673/22, co zgodnie z przepisem art. 185 §1 p. p. s. a. obliguje Sąd I instancji do ponownej oceny skargi. Według przepisu art. 185 § 1 p. p. s. a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a gdy sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie innemu sądowi. Tak sformułowany przepis powoduje, że zaskarżone orzeczenie zostaje usunięte z obrotu prawnego, zaś sąd I instancji jest zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy. Artykuł 190 p.p.s.a. stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa w piśmiennictwie prawniczym określana jest jako zespół czynności zmierzających do ustalenia treści normy prawnej zawartej w przepisie prawnym, ciąg czynności odkodowujących znaczenie wyrażeń wchodzących w skład przepisu prawnego (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2012). Na początku należy zauważyć, że ponownie rozpoznając sprawę administracyjną Sąd nie dysponuje całkowitą swobodą, co oznacza, że zakres jego swobody jest węższy, niż gdy rozpoznawał sprawę po raz pierwszy. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę przekazaną mu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – nie stosuje art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd I instancji z jednej strony pozostaje skrępowany granicami skargi kasacyjnej, nie mogąc wykroczyć poza oznaczony zakres kontroli. Z drugiej strony jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naruszenie chociażby jednego ze wskazanych ograniczeń stanowiłoby pogwałcenie norm o istotnym znaczeniu dla sprawy (J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 624). Odwracając sytuację należy przyjąć, że gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny wyda wyrok z pominięciem wykładni dokonanej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy zgłoszeniu takiego zarzutu w skardze kasacyjnej, doprowadzi do uwzględnienia tej skargi (zob. W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2011, s. 338). Takie stanowisko doktryny prawniczej znajduje aprobatę w orzecznictwie sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że związanie wykładnią oznacza, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznawał sprawę (art. 183 p.p.s.a.), i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II GSK 244/20, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji i Sprawach). Sąd I instancji jest więc bezspornie związany interpretacją prawa zaprezentowaną w orzeczeniu Sądu Naczelnego. Wykładnia prawa dokonana w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny znajduje wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, bowiem jego elementem, według art. 141 § 4 p. p. s. a. jest podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analizując dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny ustalenia interpretacyjne, Sąd Wojewódzki ma obowiązek się do nich zastosować. Wskazana wykładnia prawa dokonana przez Sąd II instancji musi, bo wynika to z przywołanych wyżej przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znaleźć wyraz w rozstrzygnięciu stanowiącym zwieńczenie ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Gliwicach. Nadto Sąd Wojewódzki ma pozostać w granicach, w jakich Sąd II instancji zajmował się sprawą, co powoduje zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. I FSK 1448/13, LEX nr 1643195). Z wyroku NSA wynika natomiast, że stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W świetle regulacji zawartej w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zgodzić należy się z WSA, że wszczęło postępowanie w sprawie wymiaru zaległych składek ubezpieczeniowych skarżącego pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Jednakże zauważyć należy, że skutków wszczęcia wobec skarżącego postępowania w sprawie wymiaru zaległych składek ubezpieczeniowych, Sąd I instancji nie przeanalizował przez pryzmat art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Stosownie do tego przepisu bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna". Zdaniem NSA "analizy takiej nie zawiera również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 września 2022 r., sygn. l SA/GI 793/22, którego poglądy zostały podzielone i przyjmuje za własne w zaskarżonym wyroku. Przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie był także przedmiotem oceny w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 4/23, którym to wyrokiem oddalona została skarga kasacyjna organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 września 2022 r., sygn. l SA/GI 793/22". NSA wskazał zatem, że "Sąd I instancji winien dokonać wyżej wskazanej analizy i w tym świetle ocenić zasadność twierdzenia organu, czy w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W tej sytuacji w ocenie składu orzekającego odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest przedwczesne". Rolą Sądu jest zatem ocena, czy w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w świetle art. 24 ust. 5f u.s.u.s. ,Przypomnieć należy, że stan sprawy nie jest kwestionowany. W stosunku do skarżącego zostało wszczęte zawiadomieniem z 20 lutego 2017 r. (doręczonym skarżącemu 24 lutego 2017 r.) postępowanie wyjaśniające dotyczące wysokości zadłużenia skarżącego względem ZUS. W wyniku wszczęcia tego postępowania ZUS decyzją z 5 kwietnia 2017 r. (doręczoną 19 kwietnia 2017 r.) określił stronie wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2/2012 do 2/2013. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, a Sąd Okręgowy w B. wyrokiem o sygn. akt [...] oddalił to odwołanie. Kolejno Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt: [...] oddalił apelację skarżącego. Stosownie do art. 24 ust. 5f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Należy stwierdzić zatem, że art. 24 ust. 5f ww. ustawy przewiduje instytucję wstrzymująca bieg przedawnienia ze względu na zdarzenia powstałe przed "podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek" (w rozumieniu art. 24 ust. 5b ustawy systemowej). Bieg terminu przedawnienia zawiesza się w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek łub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 24 ust. 5f ustawy systemowej łączy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania o podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia i następuje z momentem wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś prawomocność decyzji decyduje wyłącznie o zakończeniu stanu zawieszenia. Przedawnienie składek następuje tylko wtedy, jeśli nastąpiło ono przed wydaniem decyzji wszczynającej postępowanie o ustalenie podstawy wymiaru składek lub obowiązku ich opłacenia (wyrok SN z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12, OSNP 2014, Nr 3, poz. 44, wyrok SN z dnia 29 stycznia 2007 r., II UK 116/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz. 47, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt III Aua 47/17). Należało zatem ocenić, czy decyzja z 5 kwietnia 2017 r. jest jedną z decyzji określonych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. W najnowszym orzecznictwie NSA doszło do ujawnienia się dwóch linii orzeczniczych odnoszących się do zakresu decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Pierwsza z tych linii wskazuje, że "Katalog wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. decyzji tj. ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, jest katalogiem zamkniętym. Gdyby było inaczej, tj. gdyby ustawodawca przewidział w nim otwarty katalog decyzji Zakładu, to posłużyłby się zwrotem sygnalizującym, że jedynie przykładowo podaje rodzaje decyzji Zakładu, tj. np. zwrotem "w szczególności", "zwłaszcza" lub tożsamym. Oznacza to, że przepisu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie można wykładać w sposób, którego skutkiem będzie rozszerzenie katalogu o jakiekolwiek inne decyzje w nim niewymienione. Tak NSA w wyroku z 22 kwietnia 2026 r., sygn. akt I GSK 79/25. Natomiast w wyroku z 27 sierpnia 2025 r. sygn. akt I GSK 1030/24, NSA wskazał, że "w orzecznictwie sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od tego rodzaju decyzji, "Deklaratoryjna decyzja stwierdzająca (jak w niniejszej sprawie), że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" (vide: wyroki Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I USKP 16/23, z 19 maja 2021 r., sygn. akt II USKP 53/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń SN, https://www.sn.pl). W glosie do wyroku Sądu Najwyższego z 19 maja 2021 r., sygn. akt II USKP 53/21 (glosa J. Szyjewska-Bagińska, Postępowanie zawieszające bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na podstawie art. 24 ust. 5f usus; pub. OSP 2022/12/108) trafnie wskazano, co skład orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje za pogląd własny, że "Istotą wszelkich regulacji dotyczących warunków ponoszenia szeroko rozumianych danin publicznych jest konieczność zachowania dwustronnej uczciwości. Skoro płatnik składek nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków lub wykonuje w sposób niewłaściwy, organ rentowy ma obowiązek, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (administracyjnego), wydać decyzję ustalającą obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia. Na czas trwania tego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) do dnia, w którym decyzja ustalająca staje się prawomocna, bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Wydana przez ZUS decyzja od daty jej uprawomocnienia wiąże organ rentowy oraz płatnika składek. Ponadto stanowi podstawę dla organu rentowego dokonania na koncie ubezpieczonego i płatnika składek zmian (jeżeli zmian nie dokona płatnik składek), może być także podstawą wszczęcia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od płatnika składek zapłaty należności. (...) decyzje ZUS mają charakter deklaratoryjny, a zarazem porządkujący. Niemniej jednak na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych należy stwierdzić, że rozróżnienie decyzji na ustalające i określające lub deklaratoryjne i konstytutywne, w kontekście interpretacji art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, nie ma żadnego znaczenia. Cechą wspólną decyzji wyszczególnionych w tym przepisie jest okoliczność, że ZUS, wydając wspomniane decyzje, wykonuje ustawowe zadania płatnika składek, działając niejako w jego "zastępstwie", czego nie musiałby czynić, gdyby płatnik wykonał swoje obowiązki w sposób prawidłowy. Ta okoliczność przesądza o zawieszającym charakterze postępowań administracyjnych prowadzonych w celu ich wydania, w rozumieniu art. 24 ust. 5f ustawy systemowej". NSA uznał, że art. 24 ust. 5f u.s.u.s. odnosi się nie tylko do decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, ale także do decyzji stwierdzającej, ze dany podmiot jest dłużnikiem ZUS w określonej wysokości. Oceniając zatem sprawę niniejszą Sąd uznaje stanowisko wyrażone w drugim ze wskazanych wyroków i przyznaje je za własne. Stosownie do art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 6) odmowy skierowania na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej. Zestawiając zatem treść ww. przepisu z treścią art. 24 ust. 5f u.s.u.s. dostrzec należy, że "decyzja ustalająca obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia" wynikająca z tego ostatniego przepisu ma charakter systemowy i jako taka odnosi się zarówno do decyzji wskazanych w pkt 1-5 art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zdaniem Sądu, skoro decyzja określająca wysokość zadłużenia jest wydawana na podstawie art. 83 ust. 1 u.s.u.s., to nie można uznać, że jest do decyzja inna niż wymieniona w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Zważywszy zatem na fakt, że przed upływem terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2/2012 do 2/2013 zostało wszczęte wobec skarżącego postępowanie o jakim mowa w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. a decyzja w tym przedmiocie uprawomocniła się 7 grudnia 2021 r. to w tym okresie bieg terminu przedawnienia ww. składek uległ zawieszeniu i zaczął biec dalej od 31 grudnia 2021 r., tj. od dnia następującego po zwrocie akt z wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Zatem jak słusznie wskazał organ odwoławczy okres zawieszenia wynosił odpowiednio 20 dni dla składek za luty 2012 r., 52 dni dla składek za marzec 2012 r., 81 dni dla składek za kwiecień 2012 r., 112 dni dla składek za maj 2012 r., 143 dni dla składek za czerwiec 2012 r., 174 dni dla składek za lipiec 2012 r., 206 dni dla składek sierpień 2012 r., 234 dni dla składek za wrzesień 2012 r., 265 dni dla składek za październik 2012 r., 297 dni dla składek za listopad 2012 r., 326 dni dla składek za grudzień 2012 r., 357 dni dla składek za styczeń 2013 r. oraz 385 dni dla składek za luty 2013 r. ZUS wystawił tytuły wykonawcze 19 stycznia 2022 r. i doręczył je 28 stycznia 2022 r., zatem składki za okres od marca 2012 r. do lutego 2013 r. do dnia doręczenia tytułów wykonawczych nie uległy przedawnieniu. Jednocześnie NSA podzielił pogląd, że otrzymanie zawiadomienia o zajęciu skarżącemu świadczeń społecznych jest pierwszą czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności skarżącego z tytułu składek, która zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. następnie ponownie zawiesiła bieg terminu przedawnienia. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 lutego 2026
- Symbol z opisem
- 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Agata Ćwik-Bury Monika Krywow-Milczarek /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Kornacki
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Sz 287/26 · 11 maja 2026
I SA/Sz 287/26 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2026-05-11
Sygnatura: I SA/Rz 578/25 · 11 maja 2026
I SA/Rz 578/25 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2026-05-11
Sygnatura: II SA/Rz 513/26 · 11 maja 2026
II SA/Rz 513/26 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2026-05-11
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny