I SA/Gl 268/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.1112.2022.2.MT UNP: 2401-22-269411 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 3 listopada 2022 r., nr [...].

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2022r. nr 2401-IEE.711.1112.2022.2.MT UNP: 2401-22-269411 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: wierzyciel) z dnia 3 listopada 2022r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie złożonej dnia 24 października 2022r. skargi na czynności egzekucyjne. Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), art. 17 § 1c u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Stan sprawy. Dnia 24 października 2022r. R. K. (dalej: Skarżący, zobowiązany) złożył skargę na czynność egzekucyjną – zajęcie rachunku bankowego w I. o nr [...] (dalej: rachunek bankowy). Wierzyciel postanowieniem z dnia 3 listopada 2022r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonej 24 października 2022r. skargi na czynności egzekucyjne. W postanowieniu wyjaśniono, iż w dniu 17 sierpnia 2022r. zostały wystawione wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze o nr TW1020022002240 – TW1020022002242 (dalej: tytuły wykonawcze), obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07/2020. Jak wskazano, na podstawie powyższych tytułów wykonawczych dokonano zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Tytuły wykonawcze waz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zostały wysłane na wskazany w dokumentach zgłoszeniowych adres: B., ul. [...] Następnie korespondencja powyższa doręczona została w trybie art. 44 k.p.a. – "doręczenie zastępcze" z dniem 8 września 2022r. Ponieważ skarga na czynności egzekucyjne zobowiązanego wpłynęła w dniu 24 października 2022r. wierzyciel uznał, iż nie dotrzymał on ustawowego terminu z art. 54 § 3 u.p.e.a., który upłynął w dniu 15 września 2022r. Wierzyciel zaznaczył ponadto, że wraz ze skargą na czynności egzekucyjne nie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi. W rezultacie wierzyciel odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonej skargi na czynności egzekucyjne. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym ponownie wskazał na niepoinformowanie go o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji, czym doprowadzono do jego wykluczenia z udziału w tej sprawie oraz pozbawiono możliwości wypowiedzenia się. Zobowiązany zarzucił ponadto niepoinformowanie ustanowionego pełnomocnika oraz wprowadzenie do obrotu prawnego dokumentu nie podpisanego z imienia i nazwiska. DIAS postanowieniem z dnia 20 grudnia 2022r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 3 listopada 2022r. DIAS stwierdził, iż złożona przez zobowiązanego skarga na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w I.S.A. została wniesiona po terminie. Zaznaczono, iż stosownie do postanowień art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności nie później niż w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Jak ustalono, doręczenie zawiadomień z 18 sierpnia 2022 roku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych, dokonane zostało w sposób zastępczy, o którym mowa w art. 44 k.p.a. mówiący o tym, iż w razie niemożności doręczenia pisma w trybie art. 42 i 43 k.p.a., a więc adresatowi w miejscu zamieszkania lub za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu czyli w przypadku Skarżącego był to dzień 8 września 2022 roku. DIAS podał, iż termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego upływał 15 września 2022 roku. Tymczasem Skarżący złożył skargę dopiero w dniu 24 października 2022 roku, czym uchybił powyższemu, ustawowo zakreślonemu terminowi. Podkreślono, iż zobowiązany nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Jednocześnie DIAS podniósł, iż organ egzekucyjny nie powinien oprzeć swojego rozstrzygnięcia na podstawie art 61a k.p.a., gdyż w niniejszej sprawie należało zastosować art. 17 § 1c u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, obowiązującym od 30 lipca 2020 roku, organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. DIAS zaznaczył, iż zarówno zastosowanie art. 61a k.p.a. jak i 17 § 1c u.p.e.a sprowadza się do odstąpienia od merytorycznego rozpatrzenia skargi zobowiązanego i braku możliwości prowadzenia postępowania z powodu spóźnionego jej złożenia, dlatego też postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do kwestii pominięcia pełnomocnika zobowiązanego podniesiono, iż dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. Wszczęcie egzekucji administracyjnej natomiast następuje m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. DIAS nie zgodził się również z zarzutem dotyczącym złożenia nieczytelnego podpisu na postanowieniu organu egzekucyjnego. Według DIAS, art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. nie wprowadza on wymogu czytelności podpisu, a jedynie wymóg złożenia podpisu oraz podania imienia i nazwiska osoby podpisującej decyzję. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2018 roku sygn. akt I GSK 351/18 podpis pod decyzją "może być nieczytelny (w formie zwykle używanej przez osobę składającą podpis), jeżeli jest on uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis." Podpis pod rozstrzygnięciem musi być zatem własnoręczny, lecz nie musi być czytelny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2019 roku sygn. akt III SA/Po 683/19). Na powyższe postanowienie DIAS zobowiązany złożył do tut. Sądu skargę. Skarżący wskazał, iż złożona przez niego skarga na czynność egzekucyjną wniesiona została w terminie. Zobowiązany podniósł, iż 20 marca 2015 r. wierzyciel został poinformowany o powołaniu pełnomocnika do reprezentowania Skarżącego w pełnym zakresie, a pominięcie pełnomocnika jest uchybieniem procesowym w toczącym się postępowaniu. Zaznaczono również, że tytuły wykonawcze jak i wcześniejsza decyzja nie zostały podpisane z imienia i nazwiska wystawcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest przez sąd administracyjny pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga okazałą się zasadna. Zaznaczyć należy, iż prawidłowa jest konstatacja organów, iż skarga zobowiązanego na czynność egzekucyjną została wniesiona po terminie. Jak ustalono, w dniu 17 sierpnia 2022r. zostały wystawione wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07/2020. Następnie tytuły wykonawcze waz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zostały wysłane na wskazany przez Skarżącego w dokumentach zgłoszeniowych adres: B., ul. [...]. Z akt sprawy wynika, iż powyższa korespondencja doręczona została w trybie art. 44 k.p.a. – "doręczenie zastępcze" z dniem 8 września 2022r. Zatem termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne upłynął w rozpoznanej sprawie w dniu 15 września 2022r. stosownie do art. 54 § 3 u.p.e.a. Tym samym Skarżący uchybił terminowi z art. 54 § 3 u.p.e.a. Sąd stwierdza, iż organy naruszyły art. 17 § 1c u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nieprawidłowo przyjęto jako podstawę wydania zaskarżonego postanowienia art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do postanowień art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 51 § 5 stosuje się odpowiednio. Jednocześnie przepisy u.p.e.a. nakazują, aby w przypadku, gdy tak jak w rozpoznanej sprawie, doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, organ egzekucyjny stwierdził w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia skargi. Stosownie do postanowień art. 17 § 1c u.p.e.a. organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sąd stwierdza, iż treść powyższej normy jest jednoznaczna i nie sposób uznać, iż w rozpoznanej sprawie norma ta może być stosowana zamiennie z art. 61a § 1 k.p.a. W konsekwencji, z uwagi na uchybienie przez Skarżącego 7 dniowemu terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, organ zobowiązany był stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W konsekwencji organy błędnie zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wbrew zarzutom skargi, pełnomocnictwo winno zostać złożone do każdej z prowadzonych przez pełnomocnika spraw odrębnie (wyrok NSA z dnia 14 maja 2019r., I GSK 223/19, wyrok NSA z dnia 1 lipca 2016r., II GSK 509/15). Tym samym w przypadku, gdy dokument pełnomocnictwa złożony został do wierzyciela w dniu 20 marca 2015r. nie sposób z niego wywodzić upoważnienia do reprezentowania Skarżącego w rozpoznanej sprawie, gdyż pełnomocnictwo złożone zostało przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz art. 124 § 1 k.p.a., gdyż podpis pod decyzją może być nieczytelny, jeżeli jest on, tak jak w rozpoznanej sprawie, uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis. Tym samym podpis pod rozstrzygnięciem musi być własnoręczny, lecz nie musi być czytelny (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2018r. I GSK 351/18). W tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Postanowienie poprzedzające zaskarżone postanowienie zawiera te same wady, co zaskarżone postanowienie i podlega uchyleniu na podstawie art. 135 p.p.s.a. Rozpatrując sprawę ponownie organ interpretacyjny uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną.